
(Zabur-e-Ajam-44) Part 1-41: Badah Aan Dil Ke Masti Haye Ao Az Badah Khawaish Ast بادہ آں دل کہ مستی ہائے او از بادہء خویش است


بادہ آں دل کہ مستی ہائے او از بادہء خویش است
بگیر آں دل کہ از خود رفتہ و بیگانہ اندیش است
بـدہ آں دل بـدہ آں دل کہ گیتی را فرا گیرد
بگیر ایں دل بگیر ایں دل کہ در بندِ کم و بیش است
Roman Urdu
Ba-dah aan dil keh masti-haye oo az baada-e-khwaish ast
Bageer aan dil keh az khwaid rafta o begana-andesh ast
Ba-dah aan dil ba-dah aan dil keh geeti ra fara-geerad
Bageer een dil bageer een dil keh dar band-e-kam o besh ast
English Translation
Grant me that heart whose intoxication arises from its own wine; and take away the heart that has lost itself and thinks only of others. Give me that heart which can encompass the entire universe; and take back this heart which is entangled in the worries of worldly loss and gain.
Urdu Translation
اے خدا! مجھے وہ دل عطا کر دے جس کی مستی اور سرور اس کی اپنی ہی خودی کی شراب سے ہو (جو دوسروں کا دستِ نگر نہ ہو)۔ مجھ سے وہ دل واپس لے لے جو اپنی حقیقت سے بے خبر ہے اور غیروں کے نظریات کی غلامی میں مگن ہے۔ مجھے وہ بلند حوصلہ دل عطا کر جو پوری کائنات کو اپنی گرفت میں لے سکے، اور میرا یہ موجودہ دل واپس لے لے جو صرف دنیاوی نفع و نقصان اور “کم و بیش” کے چکروں میں پھنسا ہوا ہے۔

مرا اے صید گیر از ترکشِ تقدیر بیرون کش
جگر دوزی چہ می آید ازاں تیرے کہ در کیش است؟
نگردد زندگانی خستہ از کارِ جہانگیری
جہانے در گـرہ بستم جہانے دیـگرے پـیش است!
Roman Urdu
Mara ay said-geer az tarkash-e-taqdeer beroon kush
Jigar-dozi che mi-ayadh azan teer-ay keh dar kesh ast
Na-gardadh zindagani khasta az kaar-e-jahan-geeri
Jahan-ay dar girah bastam jahan-ay digar-ay pesh ast
English Translation
O Hunter! Draw me out from the quiver of Fate; for how can a heart be pierced by an arrow that still remains inside the quiver? Life does not grow weary from the task of conquering worlds; once I have captured one world, another world stands ready before me
Urdu Translation
اے شکاری (ربِ کائنات)! مجھے تقدیر کے ترکش سے نکال کر میدانِ عمل میں پھینک، کیونکہ وہ تیر جو ابھی ترکش کے اندر ہی ہو، وہ کسی کا جگر کیا زخمی کرے گا؟ (یعنی مجھے عمل کی توفیق دے)۔ کائنات کو مسخر کرنے اور نئے جہان فتح کرنے سے زندگی تھکتی نہیں بلکہ اسے نئی قوت ملتی ہے۔ میری ہمت کا یہ حال ہے کہ جب میں ایک جہان کو فتح کر لیتا ہوں، تو میری جستجو کے لیے ایک نیا جہان سامنے آ کھڑا ہوتا ہے۔ زندگی تو مسلسل آگے بڑھنے اور نئی منزلیں پانے کا نام ہے۔
خلاصہ
Urdu Text
اس غزل کا خلاصہ یہ ہے کہ علامہ اقبال مصلحت پسند اور دنیاوی لالچ میں گھرے ہوئے دل کے بجائے ایک خوددار اور فاتحانہ دل کی طلب کرتے ہیں۔ وہ انسان کو تقدیر کے بھروسے بیٹھے رہنے کے بجائے میدانِ عمل میں نکلنے کی ترغیب دیتے ہیں۔ ان کے نزدیک زندگی کا اصل حسن جمود میں نہیں، بلکہ مسلسل جہانگیری اور ایک کے بعد دوسرے جہان کو مسخر کرنے کی تگ و دو میں ہے۔
Roman Urdu
Iss ghazal ka khulasa yeh hai keh Allama Iqbal maslihat-pasand dil kay bajaye aik khuddar aur fatihana dil ki talab kartay hain. Woh insaan ko taqdeer kay bharosay baithnay kay bajaye maidan-e-amal mein nikalnay ki targeeb detay hain. Unn kay nazdeek zindagi musalsal jahan-geeri aur naye jahanon ko musakh-khar karnay ka naam hai.




