
(Armaghan-e-Hijaz-Farsi-48) Huzoor-e-Alam-e-Insani 4: Mera Yaad Ast Azd Anaye Afrang… ( مرا یاد است از دانائے افرنگ )

Mara yaad ast az danaye Afrang
Basa raaz-e ke az bood o adam guft
مرا یاد است از دانائے افرنگ
بسا رازے کہ از بود و عدم گفت
I remember well the philosopher of the West and
The many secrets he revealed regarding existence and non-existence.

Walaykin ba tu goyam een do harfay
Ke ba man peer mard-e az Ajam guft
ولیکن با تو گویم این دو حرفے
کہ با من پیر مردے از عجم گفت
However, I wish to share with you these two words of wisdom
that was told to me by an elderly wise man of the East.

Ala ay kushta-e-namahram-e chand
Khareedi az paye yak dil gham-e chand
الا اے کشتۂ نامحرمے چند
خریدی از پے یک دل غمے چند
Beware, O you who have been misled by those ignorant of the Truth!
For the sake of one heart, you have purchased a multitude of sorrows and doubts.

Zi tawilat-e-mullayan nakotar
Nishistan ba khud-agahe dam-e chand
ز تاویلاتِ مُلایاں نکوتر
نشستن با خود آگاھے دمے چند
It is far better than the convoluted interpretations of the formal
clerics to sit for a few moments in the company of one who is self-aware.
Full Explanation in Urdu and Roman Urdu
Urdu
اقبال فرماتے ہیں کہ میں نے مغرب کے بڑے بڑے فلسفیوں اور دانشوروں کا مطالعہ کیا ہے اور مجھے ان کے وہ تمام نظریات اور باریکیاں یاد ہیں جو انہوں نے کائنات کی حقیقت، زندگی کی ہستی اور موت (وجود و عدم) کے بارے میں بیان کیں۔ ان کی باتیں علم سے تو بھری ہیں لیکن روح کی پیاس نہیں بجھاتیں۔ اس لیے اے مخاطب! میں تجھے وہ خاص نچوڑ بتانا چاہتا ہوں جو مغرب کے پیچیدہ فلسفوں کے بجائے مشرق کے ایک درویش صفت بوڑھے نے مجھے بتایا تھا۔ یہ وہ سادہ سی حقیقت ہے جو زندگی کا اصل رخ بدل دیتی ہے۔
Roman Urdu
Iqbal farmate hain ke mein ne maghrib ke bare bare falsafiyon aur danishwaro ka mutala kiya hai aur mujhe un ke wo tamam nazriyat aur barikiya yaad hain jo unho ne kainat ki haqiqat, zindagi ki hasti aur maut (wujood o adam) ke bare mein bayan kien. Un ki baatein ilm se to bhari hain lekin rooh ki pyaas nahi bujhati. Is liye ay mukhatib! mein tujhe wo khas nichorr batana chahta hoon jo maghrib ke pechida falsafon ke bajaye mashriq ke ek darvesh sifat burhay ne mujhe bataya tha. Ye wo sada si haqiqat hai jo zindagi ka asal rukh badal deti hai.
Urdu
خبردار! اے وہ شخص جو چند ایسے لوگوں کے نظریات کا شکار ہو گیا ہے جو خود حقیقتِ زندگی سے ناواقف ہیں۔ تو نے اپنے اس ایک چھوٹے سے دل میں مغرب کے فلسفیوں اور حقیقت سے بے خبر لوگوں کی باتوں میں آ کر بے شمار شکوک و شبہات اور پریشانیاں پال لی ہیں۔ اقبال مشورہ دیتے ہیں کہ ان رسمی مذہبی عالموں اور ملاؤں کی لمبی چوڑی اور پیچیدہ بحثوں میں پڑنے سے کہیں بہتر یہ ہے کہ تو کسی ایسے مردِ کامل یا اللہ والے کی صحبت میں چند لمحے گزار لے جو اپنی “خودی” سے آگاہ ہو۔ ایک صاحبِ بصیرت کی مختصر سی صحبت تیرے تمام ذہنی الجھاؤ ختم کر دے گی جو کتابی علم اور بحثیں کبھی نہیں کر سکتیں۔
Roman Urdu
Khabardar! Ay wo shakhs jo chand aise logon ke nazriyat ka shikar ho gaya hai jo khud haqiqat-e-zindagi se nawaqif hain. Tu ne apne is ek chote se dil mein maghrib ke falsafiyon aur haqiqat se be-khabar logon ki baaton mein aa kar beshumar shukook o shubhat aur pareshaniya paal li hain. Iqbal mashwara dete hain ke in rasmi mazhabi aalimon aur mullan ki lambi chori aur pechida bahson mein parne se kahin behtar ye hai ke tu kisi aise mard-e-kamil ya Allah walay ki suhbat mein chand lamhe guzar le jo apni “Khudi” se agah ho. Ek sahib-e-basirat ki mukhtasar si suhbat tere tamam zehni uljhao khatam kar de gi jo kitabi ilm aur bahsein kabhi nahi kar sakti.




