اے قبائے پادشاہی بر تو راست سایۂ تو خاکِ ما را کیمیاست ! خسروی را از وجودِ تو عیار سطوتِ تو مُلک و دولت را حصار ! از تو اے سرمایۂ فتح و ظفر تختِ احمد شاہ را شانے دگر…
تربتِ آں خسروِ روشن ضمیر از ضمیرش ملّتے صورت پذیر ! گنبدِ او را حرم داند سپہر با فروغ از طوفِ او سیمائے مہر ! مثلِ فاتح آں امیرِ صف شکن سکّہ زد ہم با قلیمِ سخن ! ملّتے را…
از دِیرِ مُغاں آیم بے گردشِ صہبا مست در منزلِ ‘لا’ بودم از بادۂ ‘اِلا’ مست ! دانم کہ نگاہِ او ظرفِ ہمہ کس بیند کردہ است مرا ساقی از عِشوہ دایما مست ! وقت است کہ بگشایم میخانۂ رومی…
قندہار آں کشور مینو سواداہل دل را خاک او خاک مراد رنگ ہا، بوہا، ہوا ہا، آب ہاتابندہ چوں سیماب ہا Roman Urdu Qandahar aan kashwar-e-meeno sawadAhl-e-dil ra khaak-e-u khaak-e-muraad Rang ha, booha, hawa ha, aab haTabandah chun seemab ha…
لالہ بر یک شعاع آفتاب دارداندر شاخ چندیں پیچ و تاب چوں بہار او را کند عریاں و فاشگویدش جز یک نفس اینجا مباش Roman Urdu Lalah bar yak shua-e-aaftab daradAndar shakh chandain paich o taab Chun bahar u ra…
خیز را از دل نالہ ہا بے اختیارآہ! آں شہرے کہ اینجا بود پار آن دیار و کاخ و کو ویرانہ ایستآں شکوہ و فال و فر افسانہ ایست Roman Urdu Khaiz ra az dil nala ha be ikhtiyarAah! Aan…
راز دانِ خیر و شر گشتم ز فقرزندہ و صاحب نظر گشتم ز فقر یعنی آں فقری کہ داند راہ رابیند از نورِ خودی اللہ را Roman Urdu Raaz daan-e-khair o shar gashtam zi faqrZinda o sahib nazar gashtam zi…
از نواز شہاے سلطان شہیدصبح و شامم، صبح و شام روز عید نکتہ سنج خاوراں ہندی فقیرمیہمان خسروِ کیواں سریر Roman Urdu Az nawazish-haye Sultan-e-ShaheedSubh o shaamam, subh o shaam-e-roz-e-Eid Nukta sanj-e-khawaraan Hindi faqeerMehman-e-khusrau-e-Kaivan sareer English Translation Through the favors…
بیا کہ سازِ فرنگ از نوا برافتاد است درونِ پردۂ او نغمہ نیست، فریاد است ! زمانہ کہنہ بتاں را ہزار بار آراست من از حرم نگذشتم کہ پختہ بنیاد است ! درفشِ ملتِ عثمانیاں دوبارہ بلند چہ گویمت کہ…
شہرِ کابل ! خطۂ جنت نظیر آبِ حیواں از رگِ تاکش بگیر ! چشمِ صائب از سوادش سرمہ چیں روشن و پائندہ باد آں سرزمیں ! در ظلامِ شب سمن زارش نگر بر بساطِ سبزہ مے غلظد سحر ! آں…
اے ز خود پوشیدہ خود را بازیاب در مسلمانی حرام است ایں حجاب ! رمزِ دِینِ مصطفیٰؐ دانی کہ چیست ؟ فاش دِیدن خویش را شاہنشی است ! چیست دِیں ؟ دریافتنِ اسرارِ خویش زندگی مرگ است بے دِیدارِ خویش…
نادرِ افغاں شہِ درویش خو رحمتِ حق بر روانِ پاکِ او ! کارِ ملت محکم از تدبیرِ او حافظِ دِیں منیش شمشیرِ او ! چوں ابوذر خود گداز اندر نماز ضربتش ہنگامِ کیں خارا گداز ! عہدِ صدیق از جمالش…
اے تو ما بیچارگان را ساز و برگ وارہان این قوم را از ترس مرگ Roman Urdu Ai tu ma be-chaargaan ra saaz o barg Waarahan een qaum ra az tars-e-marg English Translation O you who are the entire wealth…
آدمیت زار نالید از فرنگزندگی ہنگامہ برچید از فرنگ Roman Urdu Adamiyat zaar naaleed az FarangZindagi hangaama barchaid az Farang English Translation Humanity has cried bitterly because of the West.Life has suffered many upheavals at the hands of the West.…
اے درو دشت تو باقی تا ابد نعره لا قیصر و کسری که زد؟ Roman Urdu Ai dar o dasht-e-tu baaqi ta abad Naara-e-la Qaisar o Kisra ke zad English Translation May your valleys and deserts remain everlasting until eternity!…
می کند بند غلامان سخت تر حریت می خواند او را بے بصر Roman Urdu Mee kunad band-e-ghulaaman sakht tar Hurriyat mee khwaand oo ra bay-basar English Translation It makes the chains of the slaves even tighter, yet the near-sighted…
اے ہمالہ ! اے اٹک ! اے رودِ گنگ ! زیستن تا کے چناں بے آب و رنگ ؟ پیر مردان از فراست بے نصیب نوجوانان از محبت بے نصیب ! شرق و غرب آزاد و ما نخچیرِ غیر خشتِ…
نکتہ ہا از پیرِ روم آموختم خویش را در حرفِ او افروختم ! مال را گر بہرِ دِیں باشی حمول ’نِعْمَ مَالُ الصَّالِحُ‘ گوید رسول ! گر نداری اندر ایں حکمت نظر تو غلام و خواجہ تو سیم و زر…
مردِ حر محکم زِ وِردِ ’لا تَخَف‘ ما بہ میدان سر بہ جیب، او سر بہ کف ! مردِ حر از ’لا اِلٰہ‘ روشن ضمیر مے نہ گردد بندۂ سلطان و میر ! مردِ حر چوں اشتراں بارے برَد بارے…
چیسٹ فقر اے بندگانِ آب و گِل یک نگاہِ راہ بیں، یک زندہ دِل Roman Urdu: Chist faqr ae bandagan-e-aab-o-gil Yak nigah-e-rah bee’n, yak zinda dil English Translation: What is true spiritual poverty (Faqr), O slaves of clay and water?…
نکتہ می گویم از مردانِ حال امتان را لا جلال و الا جمال Roman Urdu Nukta mee goyam az mardan-e-haal Umatan ra la jalaal o illa jamaal English Translation I reveal a subtle truth from the mystics of ecstatic states:…
حکمتِ اربابِ دیں کردم عیاں حکمتِ اربابِ میں راہم بداں Roman Urdu Hikmat-e-arbaab-e-deen kardam ayaan Hikmat-e-arbaab-e-keen ra ham badaan English Translation I have revealed the spiritual wisdom of the people of faith; now, understand and learn the deceptive cunning of…
تا نبوت حکم حق جاری کند پشت پا بر حکم سلطان می زند Roman Urdu Ta nubuwwat hukm-e-haq jaari kunad Pusht-e-pa bar hukm-e-sultan mee zanad English Translation When prophethood enforces the divine decree of God, it completely tramples upon and…
اے امیر خاور اے مہر منیر می کنی ہر ذرہ را روشن ضمیر Roman Urdu Ay ameer-e-khaawar ay mahr-e-muneer Mee kani har zarra ra roshan zameer English Translation O leader of the East, O radiant sun, you bestow an illuminated…
پیرِ رومی مرشدِ روشن ضمیر کاروانِ عشق و مستی را امیر ! منزلش برتر ز ماہ و آفتاب خیمہ را از کہکشاں سازد طناب ! نورِ قرآن در میانِ سینہ اش جامِ جم شرمندہ از آئینہ اش ! از نےِ…
سپاہِ تازہ برانگیزم از ولایتِ عشق کہ در حرم خطری از بغاوتِ خرد است ! زمانہ ہیچ نداند حقیقتِ او را جنوں قباست کہ موزوں بقامتِ خرد است ! یہاں مقام رسیدم چو در برش کردم طوافِ بام و درِ…
Urdu پس چہ باید کرد اے اقوامِ شرق یہ ستمبر 1934ء میں شائع ہوئی جس میں علامہ اقبال نے نادر شاہ کی دعوت پر افغانستان کا سفر کرنے کے بعد اپنے تاثرات نظم کی صورت میں بیان کئے ہیں۔ یہ…
