(Armaghan-e-Hijaz-Farsi-13) Huzoor-e-Risalat ( حضورِ رسالت ) 

Adab gah-ay-ast zer-e-asman az Arsh nazak-tar 

Nafas gum karda mee ayad Junaid-o-Bayazid inja

ادب گاہیست زیرِ آسماں از عرش نازک تر 

نفس گم کردہ می آید جنید و بایزید اینجا

Beneath the sky, there is a place of respect more delicate than the Divine Throne; 

Even great saints like Junaid and Bayazid come here holding their breath (out of awe).

Full Explanation in Urdu and Roman Urdu

Urdu

یہ شعر علامہ اقبال کی حضور نبی کریم ﷺ سے بے پناہ محبت اور ان کے مقامِ بلند کے احترام کی انتہا ہے۔ وہ فرماتے ہیں کہ مدینہ منورہ (یا روضہِ رسول ﷺ) اس آسمان کے نیچے وہ ادب گاہ ہے جو نزاکت اور حرمت میں عرشِ الہیٰ سے بھی زیادہ نازک ہے۔ اس مقام کا ادب و احترام اتنا زیادہ ہے کہ جنید بغدادی اور بایزید بسطامی جیسے عظیم اولیاء اور صوفیاء بھی یہاں آتے ہیں تو اپنی سانسیں روکے ہوئے (نفس گم کردہ) اور انتہائی خاموشی و عجز کے ساتھ حاضر ہوتے ہیں۔ اقبال کا مقصد یہ بتانا ہے کہ یہ وہ مقام ہے جہاں بڑے بڑے غوث اور قطب بھی اپنی زبانیں بند رکھتے ہیں اور ان کی سانسیں بھی بے ادبی کے ڈر سے لرزتی ہیں۔

Roman Urdu

Yeh she’r ‘Allāma Iqbāl kī Ḥuẓūr Nabī Karīm ﷺ se bē-panāh muḥabbat aur unn ke maqām-e-buland ke iḥtirām kī intihā hai. Woh farmāte hain ke Madīna Munawwara (yā Rauẓa-e-Rasūl ﷺ) iss āsmān ke nīche woh Adab-gāh hai jō nazākat aur ḥurmat mein ‘Arsh-e-Ilāhī se bhī ziyāda nāzuk hai. 

Iss maqām kā adab-o-iḥtirām itnā ziyāda hai ke Junaid-e-Baghdādī aur Bāyazīd-e-Bisṭāmī jaise ‘aẓīm auliyā aur ṣūfiyā bhī yahāñ āte hain tō apnī sāñsēñ rōke hue (nafs gum karda) aur intihā’ī khāmōshī-o-‘ajz ke sāth ḥāẓir hōte hain. Iqbāl kā maqṣad yeh batānā hai ke yeh woh maqām hai jahāñ baṛe baṛe Ghaus aur Qutub bhī apnī zabānēñ band rakhte hain aur unn kī sāñsēñ bhī bē-adabī ke ḍar se larzatī hain.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *