(Armaghan-e-Hijaz-Farsi-54) Huzoor-e-Alam-e-Insani 10: Jabr Wa Ikhtiyar (جبر و اختیار )

Yaqeen danam ke roze Hazrat-e-Oo 

Tarazooye nahad ain kakh-o-ko ra

 یقین دانم کہ روزے حضرتِ او 

ترازوئے نہد ایں کاخ و کو را  

I am certain that one day He (the Almighty) will set up scales to judge 

this world of palaces and streets

Azan tarsam ke fardaye Qiyamat 

Na ma ra sazgar ayad na Oo ra

ازاں ترسم کہ فردائے قیامت 

نہ ما را سازگار آید نہ او را.

My only fear is that on the Day of Reckoning, 

the outcome may neither suit us nor Him.

Ba Roma guft ba man rahib-e-peer Nukte

daram az man fara geer Har qaume

بہ روما گفت با من راہبِ پیر نکتے 

دارم از من فرا گیر ہر قومے 

In Rome, an elderly monk said to me: 

“I have a subtle point, learn it from me. 

kunad paida marg-e-khud ra 

Tera taqdeer mara kusht tadbeer

کند پیدا مرگِ خود را 

ترا تقدیر مارا کشت تدبیر

Every nation creates its own downfall. 

You (the East) were destroyed by ‘Fate’, and we (the West) by ‘Clever Schemes’.”

Full Explanation in Urdu and Roman Urdu

Urdu 

مجھے اس بات پر کامل یقین ہے کہ ایک دن اللہ تعالیٰ اس مادی دنیا اور اس کے رہنے والوں کے اعمال کا حساب لینے کے لیے عدل و انصاف کی ترازو قائم کرے گا۔ یعنی اس کائنات کے ذرے ذرے کا حساب ہوگا۔ لیکن مجھے ڈر اس بات کا ہے کہ جب قیامت کے دن حقیقت سامنے آئے گی، تو وہ صورتحال شاید ہمارے لیے بھی شرمندگی کا باعث ہو کیونکہ ہمارے پاس دکھانے کو کچھ نہیں ہوگا، اور شاید وہ نتیجہ اللہ کی شانِ رحیمی کے معیار کے مطابق بھی نہ ہو کہ اس کی مخلوق اتنی ناکام ثابت ہوئی۔

Roman Urdu 

Mujhe is baat par kamil yaqeen hai ke aik din Allah Ta’ala is madi dunya aur is ke rehne walon ke aamaal ka hisab lene ke liye adl-o-insaf ki tarazoo qaim kare ga. Lekin mujhe darr is baat ka hai ke jab Qiyamat ke din haqeeqat samne aye gi, to wo surathal shayad hamare liye bhi sharmindagi ka bais ho kyunke hamare paas dikhane ko kuch nahi hoga, aur shayad wo nateeja Allah ki shaan-e-rahimi ke miyar ke mutabiq bhi na ho ke us ki makhlooq itni nakam sabit hui.

Urdu 

اٹلی کے شہر روم میں ایک تجربہ کار اور بوڑھے پادری نے مجھ سے ایک بہت پتے کی بات کہی جو سیکھنے کے لائق ہے۔ اس نے کہا کہ دنیا میں کوئی بھی قوم اچانک ختم نہیں ہوتی بلکہ وہ اپنی موت کا سامان خود پیدا کرتی ہے۔ تمہاری یعنی اہل مشرق کی تباہی کی وجہ یہ بنی کہ تم نے ہاتھ پاؤں چھوڑ کر سب کچھ ‘تقدیر’ پر ڈال دیا، جبکہ ہم اہل مغرب اپنی حد سے بڑھی ہوئی ‘تدبیروں’ اور مادی چالاکیوں کی وجہ سے اپنی انسانیت کھو کر تباہ ہو گئے۔

Roman Urdu 

Italy ke shehar Rome mein aik tajurba kaar aur boodhay paadri ne mujh se aik bohat pate ki baat kahi jo seekhne ke layak hai. Us ne kaha ke dunya mein koi bhi qoum achanak khatam nahi hoti balkay wo apni maut ka saman khud paida karti hai. Tumhari yani ahl-e-mashriq ki tabahi ki wajah ye bani ke tum ne hath paon chor kar sab kuch ‘taqdeer’ par daal diya, jabke hum ahl-e-maghrib apni had se barhi hui ‘tadbeeron’ aur madi chalakiyon ki wajah se apni insaniyat kho kar tabah ho gaye.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *