(Asrar-e-Khudi-09) Dar Biyan Aynke Chun Khudi Az Ishq-o-Mohabbat Mohkam Mee-Garadd در بیانِ اینکہ خودی از عشق و محبت محکم می گردد

از محبت چوں خودی محکم شود قوتش فرمانده عالم شود

پیر گردوں کز کواکب نقش بست غنچہ ہا از شاخسار او شکست

پنجہ او پنجہ حق می شود ماہ از انگشت او شق می شود

در خصوماتِ جہاں گردو حکم تابع فرماں او دارا و جم

Roman Urdu (Transliteration)

Az mohabbat chun khudi muhkam shawad, 

quwwat-ash farmandah-e-alam shawad. 

Pir-e-gardoon kaz kawakib naqsh bast,

 ghuncha-ha az shakhsar-e-oo shikast. 

Panja-e-oo panja-e-Haq mi shawad, 

maah az angusht-e-oo shaq mi shawad. 

Dar khusumaat-e-jahan gardu hakam, 

tabi-e-farman-e-oo Dara-o-Jam.

English Translation

When the Self is strengthened by Love, its power rules the whole world. The Heavenly Sage who adorned the sky with stars—these are but buds plucked from the bough of the Self. His hand becomes the Hand of God; the moon is split asunder by his finger. He becomes the arbiter of the world’s disputes, and kings like Darius and Jamshed follow his command.

Urdu Translation (Easy to Read)

جب عشق و محبت کی بدولت خودی مضبوط اور پختہ ہو جاتی ہے تو اس کی طاقت کائنات پر حکمرانی کرنے لگتی ہے۔ آسمان کے بزرگ نے ستاروں سے جو تصویریں بنائی ہیں، وہ دراصل خودی کی شاخ سے پھوٹی ہوئی کلیاں ہیں۔ صاحبِ خودی کا ہاتھ اللہ کا ہاتھ بن جاتا ہے اور اس کی ایک انگلی کے اشارے سے چاند دو ٹکڑے ہو جاتا ہے۔ وہ دنیا کے تمام جھگڑوں اور دشمنیوں کا منصف بن جاتا ہے اور دارا و جمشید جیسے عظیم بادشاہ بھی اس کے حکم کے تابع ہو جاتے ہیں۔

Roman Urdu Translation

Jab ishq-o-mohabbat ki badolat khudi mazboot aur pukhta ho jati hai toh us ki taqat kainat par hukm-rani karne lagti hai. Aasman ke buzurg ne sitaron se jo tasveerein banayi hain, woh darasl khudi ki shakh se phooti hui kaliyan hain. Sahab-e-khudi ka hath Allah ka hath ban jata hai aur us ki ek ungli ke ishaare se chand do tukre ho jata hai. Woh dunya ke tamam jhagron aur dushmaniyon ka mun sif ban jata hai aur Dara aur Jamshed jaise azeem badshah bhi us ke hukm ke tabi ho jate hai

یا تو میگویم حدیثِ بوعلی آں نوائے پیراے گلزارِ کہن

خطہ ایں جنتِ آتش نژاد از ہواے دامنش مینو سواد

کوچکِ ابدالش سوئے بازار رفت از شرابِ بوعلی سرشار رفت

عاملِ آں شہر می آمد سوار ہمرکابِ او غلام و چوبدار

پیشرو زد بانگ اے نا ہوشمند بر جلوداراںِ عامل رہ مبند

رفت آں درویش سرافگندہ پیش غوطہ زن اندر یمِ افکارِ خویش

چوبدار از جامِ استکبار مست بر سرِ درویش چوبِ خود شکست

Roman Urdu (Transliteration)

Ya tu mi goyam hadees-e-Bu Ali, 

aan nawa-peraye gulzar-e-kuhan. 

Khitta-e-een jannat-e-atash nizad, 

az hawaye daman-ash mino sawad.

 Kochak-e-abdal-ash soye bazaar raft, 

az sharab-e-Bu Ali sarshar raft. 

Aamil-e-aan shehar mi aamad sawar, 

ham-rikab-e-oo ghulam-o-chobdar. 

Peshro zad bang ae na-hoshmand, 

bar jalodaran-e-aamil rah maband. 

Raft aan darvesh sar-afganda pesh, 

ghota-zan andar yam-e-afkar-e-khwish. 

Chobdar az jam-e-istikbar mast, 

bar sar-e-darvesh chob-e-khod shikast.

English Translation

I tell you a story of Bu Ali (Shah Qalandar), the singer of the ancient garden. Through the spiritual influence of his presence, the soil of India became like paradise. One of his young disciples went to the market, intoxicated by the spiritual wine of Bu Ali. The governor of the city was passing by on his horse, accompanied by slaves and guards. A herald shouted, “O ignorant one! Do not block the path of the governor’s guards”. The dervish walked on with his head bowed, immersed in the ocean of his own thoughts. The mace-bearer, drunk with the wine of arrogance, broke his staff over the dervish’s head.

Urdu Translation (Easy to Read)

میں تمہیں حضرت بوعلی شاہ قلندر کا قصہ سناتا ہوں، جو اس پرانے باغ (دنیا یا تصوف) کے ایک عظیم نغمہ گو تھے۔ ان کی روحانی برکت سے ہندوستان کا یہ خطہ جنت کا نمونہ بن گیا۔ ان کا ایک نوجوان شاگرد بوعلی کی محبت میں مست ہو کر بازار کی طرف جا رہا تھا۔ اتفاق سے اس شہر کے حاکم کی سواری وہاں سے گزر رہی تھی، جس کے ساتھ غلام اور پہرے دار بھی تھے۔ حاکم کے نقیب نے اسے ڈانٹتے ہوئے کہا، “او بے خبر! حاکم کے پہرے داروں کا راستہ نہ روک”۔ وہ درویش اسی طرح سر جھکائے اپنے خیالات کے سمندر میں غوطہ لگائے چلتا رہا۔ اس مغرور نقیب نے غرور کے نشے میں اس درویش کے سر پر اپنی لاٹھی دے ماری۔

Roman Urdu Translation

Mein tumhein Hazrat Bu Ali Shah Qalandar ka qissa sunata hun, jo is purane bagh (dunya ya tasawwuf) ke ek azeem naghma-go thay. Un ki ruhani barkat se Hindustan ka yeh khitta jannat ka namuna ban gaya. Un ka ek naujawan shagird Bu Ali ki mohabbat mein mast ho kar bazaar ki taraf ja raha tha. Ittefaq se us shehar ke hakim ki sawari wahan se guzar rahi thi, jis ke sath ghulam aur pehre-dar bhi thay. Hakim ke naqeeb ne use dantte hue kaha, “O be-khabar! Hakim ke pehre-daron ka rasta na rok”. Woh darvesh isi tarah sar jhukaye apne khayalat ke samundar mein ghota lagaye chalta raha. Is maghroor naqeeb ne ghuroor ke nashe mein us darvesh ke sar par apni lathi de mar

 از رہِ عامل فقیر آزردہ رفت دل گراں و ناخوش و افسردہ رفت

در حضورِ بوعلی فریاد کرد اشک از زندانِ چشم آزاد کرد

صورتِ برقے کہ بر کہسار ریخت شیخ سیلِ آتش از گفتار ریخت

از رگِ جاں آتشِ دیگر کشود بہرِ دبیرِ خویش ارشادی نمود

خامہ را برگیر و فرمانے نویس! از فقیرے سوئے سلطانے نویس!

بندہ ام را عاملت بر سر زدہ است بر متاعِ جاںِ خود انگر زدہ است

باز گیر ایں عاملِ بد گوہرے ورنہ بخشم ملکِ تو با دیگرے

Roman Urdu (Transliteration)

Az rah-e-aamil faqeer azurda raft, dil-giran-o nakhush-o afsurda raft. Dar huzoor-e-Bu Ali faryad kard, ashk az zindan-e-chashm azad kard. Soorat-e-barqay ke bar kuhsar rekht, Sheikh sail-e-atash az guftar rekht. Az rag-e-jan atash-e-digar kashood, bahr-e-dabir-e-khwish irshaday namood. Khama ra bargeer-o farmanay nawees! Az faqeeray soye sultanay nawees!. Banda-am ra aamil-at bar sar zada ast, bar mata-e-jan-e-khod angar zada ast. Baz geer een aamil-e-bad-gauharay, warna bakhsham mulk-e-tu ba digaray.

English Translation

The faqeer left the governor’s path in pain, heavy-hearted, unhappy, and depressed. He appealed in the presence of Bu Ali and released his tears from the prison of his eyes. Like lightning falling upon a mountain, the Sheikh poured a flood of fire through his speech. He unleashed another fire from the vein of his soul and gave a command to his secretary. “Take up the pen and write a decree! Write from a faqeer to a sultan!. Your governor has struck my servant on the head; he has set a spark to the goods of his own life. Recall this evil-natured governor, or else I shall bestow your kingdom upon another”.

Urdu Translation (Easy to Read)

فقیر حاکم کے اس رویے سے آزردہ ہو گیا، اس کا دل بھاری تھا، وہ ناخوش اور افسردہ ہو گیا۔ اس نے بوعلی شاہ قلندر کی خدمت میں فریاد کی اور اپنی آنکھوں کے قید خانے سے آنسو بہائے۔ شیخ نے اس بجلی کی طرح جو پہاڑوں پر گرتی ہے، اپنی گفتگو سے آگ کا طوفان رواں کیا یعنی وہ جلال میں آگئے۔ انہوں نے اپنی روح کی گہرائی سے ایک اور آگ برسائی اور اپنے منشی کو ایک خاص حکم دیا۔ “قلم اٹھاؤ اور ایک فرمان لکھو! یہ فرمان ایک فقیر کی طرف سے بادشاہ کے نام ہوگا!۔ تیرے حاکم نے میرے ایک آدمی کے سر پر لاٹھی ماری ہے، گویا اس نے اپنی زندگی کے اثاثے کو آگ لگا دی ہے۔ اس بدفطرت حاکم کو اس کے عہدے سے ہٹا دو، ورنہ میں تمہاری سلطنت کسی اور کو عطا کر دوں گا”۔

Roman Urdu Translation

Faqeer hakim ke is rawaye se azurda ho gaya, us ka dil bhari tha, woh nakhush aur afsurda ho gaya. Us ne Bu Ali Shah Qalandar ki khidmat mein faryad ki aur apni aankhon ke qaid-khane se aansu bahaye. Sheikh ne us bijli ki tarah jo paharon par girti hai, apni guftagu se aag ka toofan rawan kiya yani woh jalal mein aa gaye. Unhon ne apni ruh ki gehraayi se ek aur aag barsayi aur apne munshi ko ek khaas hukm diya. “Qalam uthao aur ek farman likho! Yeh farman ek faqeer ki taraf se badshah ke naam hoga!. Tere hakim ne mere ek aadmi ke sar par lathi maari hai, goya us ne apni zindagi ke asasay ko aag laga di hai. Is bad-fitrat hakim ko us ke ohde se hata do, warna mein tumhari saltanat kisi aur ko ata kar dong

نامہ آں بندہ حق دستگاہ لرزہ انداخت در اندامِ شاہ

پیکرش سرمایہ آلام گشت آفتابِ عارضش زردِ شام گشت

بہرِ عامل حلقہ زنجیر جست از قلندر عفوِ تقصیرے بجست

خسروِ شیریں زباں، رنگیں بیاں نغمہ پاکش از ضمیرِ کُن فکاں

فطرتش روشن مثالِ ماہتاب گشت از بہرِ سفارت انتخاب

چنگ را پیشِ قلندر چوں نواخت از نوائے شیشہ جاں ش گداخت

شوکتئے کو پختہ چوں کہسار بود قیمتِ یک نغمہ گفتار بود

نیشتر بر قلبِ درویشاں مزن خویش را در آتشِ سوزاں مزن

Roman Urdu (Transliteration)

Nama-e-aan banda-e-Haq dastgah, 

larza andakht dar andam-e-shah. 

Paikar-ash sarmaya-e-alaam gasht, 

aftab-e-aariz-ash zard-e-shaam gasht. 

Bahr-e-aamil halqa-e-zanjeer just, 

az Qalandar afwo-e-taqseeray bajust. 

Khusrau-e-shirin zaban, rangeen bayan, 

naghma-e-pak-ash az zameer-e-Kun-fakan. 

Fitrat-ash roshan misal-e-mahtab, 

gasht az bahr-e-sifarat intikhab. 

Chang ra pesh-e-Qalandar chun nawakht, 

az nawaye sheesha-e-jan-ash gudakht. 

Shaukatay ko pukhta chun kuhsar bood, 

qimat-e-yak naghma-e-guftar bood. 

Neshtar bar qalb-e-darveshan mazan, 

khwish ra dar atash-e-sozan mazan.

English Translation

The letter of that God-empowered man made the king’s body tremble. His frame became a treasury of grief; the sun of his face turned pale like evening. He sought chains for the governor and begged the Qalandar for forgiveness. Amir Khusrau, the sweet-spoken and colorful poet, whose pure songs reflect the secrets of the universe. Whose nature is as bright as moonlight, was chosen for this embassy. When he played the lute before the Qalandar, the glass of the saint’s soul melted from the melody. The royal majesty that was solid like a mountain became the price of a single song. Do not strike a lancet at the hearts of dervishes; do not throw yourself into a burning fire.

Urdu Translation (Easy to Read)

اس خدا رسیدہ بندے کے خط نے بادشاہ کے جسم پر لرزہ طاری کر دیا۔ اس کا جسم رنج و الم کا مجموعہ بن گیا اور اس کے چہرے کا سورج شام کی طرح پیلا پڑ گیا۔ بادشاہ نے اس ظالم حاکم کو قید میں ڈال دیا اور قلندر سے اس قصور کی معافی طلب کی۔ اس مقصد کے لیے میٹھی زبان والے اور رنگین بیان شاعر امیر خسرو کو چنا گیا جن کے نغمے کائنات کے اسرار کے آئینہ دار ہیں۔ ان کی فطرت چاندنی کی طرح روشن ہے اور انہیں سفیر بنا کر بھیجا گیا۔ جب خسرو نے قلندر کے سامنے اپنا ساز بجایا تو اس کے نغمے سے قلندر کی جان کا شیشہ پگھل گیا یعنی ان کا غصہ ٹھنڈا ہو گیا۔ وہ شاہی دبدبہ جو پہاڑوں کی طرح مضبوط تھا اس کی قیمت محض گفتگو کا ایک نغمہ ٹھہری۔ دیکھو! درویشوں کے دل پر کبھی دکھ کا نشتر نہ لگاؤ اور اپنے آپ کو جلا ڈالنے والی آگ میں نہ پھینکو۔

Roman Urdu Translation

Is khuda-raseeda bande ke khat ne badshah ke jism par larza tari kar diya. Us ka jism ranj-o-alam ka majmua ban gaya aur us ke chehre ka suraj shaam ki tarah peela par gaya. Badshah ne us zalim hakim ko qaid mein daal diya aur Qalandar se us qasoor ki maafi talab ki. Is maqsad ke liye meethi zaban wale aur rangeen bayan shayar Amir Khusrau ko chuna gaya jin ke naghme kainat ke asrar ke aaina-dar hain. Un ki fitrat chandni ki tarah roshan hai aur unhein safeer bana kar bheja gaya. Jab Khusrau ne Qalandar ke samne apna saaz bajaya toh us ke naghme se Qalandar ki jaan ka sheesha pighal gaya yani un ka gussa thanda ho gaya. Woh shahi dabdaba jo paharon ki tarah mazboot tha us ki qimat mahz guftagu ka ek naghma thehri. Dekho! darveshon ke dil par kabhi dukh ka neshtar na lagao aur apne aap ko jala dalne wali aag mein na phenk

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *