
(Asrar-e-Khudi-21) Dar Biyan AynKe Maqsad-e-Hayat-e-Muslim Ala’ay Kalima-Ullah Ast Wa Jihad
در بیانِ ایں کہ مقصدِ حیاتِ مسلم اعلائے کلمۃ اللہ است و جہاد

قلب را از صبغۃ اللہ رنگ دہ — عشق را ناموس و نام و ننگ دہ
طبعِ مسلم از محبت قاہر است — مسلم ار عاشق نباشد کافر است
تابعِ حق دیدنش نادیدنش — خوردنش نوشیدنش خوابیدنش
در رضایش مرضیِ حق گم شود — ایں سخن کے باورِ مردم شود
خیمہ در میدانِ الا اللہ زوست — در جہاں شاہد علی الناس آمدست
شاہدِ حالش نبیِ انس و جاں — شاہدے صادق ترینِ شاہداں
قال را بگذار و بابِ حال زن — نورِ حق بر ظلمتِ اعمال زن
در قبائے خسروی درویش زی — دیدہ بیدار و خدا اندیش زی
قربِ حق از ہر عمل مقصود دار — تا ز تو گردد جلالش آشکار
Roman Urdu
Qalb ra az Sibghat-ullah rang deh, Ishq ra namoos o naam o nang deh. Tab-e-Muslim az muhabbat qahir ast, Muslim ar aashiq na-bashad kafir ast. Tabe-e-haq deedan-ash na-deedan-ash, khurdan-ash nushidan-ash khabidan-ash. Dar raza-yash marzi-e-Haq gum shawad, een sukhan kay bawar-e-mardom shawad. Khaima dar maidan-e-illa-Allah zost, dar jahan shahid-alan-naas amad-ast. Shahid-e-halash Nabi-e-ins o jan, shahiday sadiq-tareen-e-shahidan. Qaal ra bugzar o baab-e-haal zan, noor-e-Haq bar zulmat-e-amaal zan. Dar qaba-ye-khusravi darwish zi, deeda-beedar o Khuda-andeesh zi. Qurb-e-Haq az har amal maqsud dar, ta zi tu gardad jalal-ash ashkar.
English Translation
Imbue your heart with the “Tincture of Allah” (the color of God) and give honor, glory, and pride to Love. The nature of a Muslim prevails through love; if a Muslim is not a lover (of God), he is essentially an infidel. His seeing and not seeing, his eating, drinking, and sleeping—everything is subordinate to Truth. In his pleasure, the will of God becomes absorbed; how can ordinary people believe this mystery? He has pitched his tent in the field of “None but Allah”; he has come into the world as a “witness over mankind.” The witness to his spiritual state is the Prophet of Men and Jinn (PBUH)—the truest of all witnesses. Leave mere talk and knock at the door of spiritual reality; shed the light of Truth upon the darkness of your actions. Live like a dervish even in the robes of a king; live with an awakened eye and a God-fearing heart. Make the nearness of God the goal of every action, so that His Majesty may be manifested through you.
Urdu Translation
اپنے دل کو اللہ کے رنگ (صبغۃ اللہ) میں رنگ لے اور اس طرح عشق کو عزت اور وقار عطا کر۔ مسلمان کی فطرت محبت کے ذریعے ہی غلبہ پاتی ہے؛ اگر مسلمان کے دل میں اللہ کا عشق نہیں تو وہ کافر کے برابر ہے۔ اس کا دیکھنا، نہ دیکھنا، کھانا پینا اور سونا سب کچھ اللہ کے حکم اور حق کے تابع ہوتا ہے۔ اس کی اپنی رضا اللہ کی مرضی میں فنا ہو جاتی ہے (یعنی وہ وہی چاہتا ہے جو اللہ چاہتا ہے)، لیکن عام لوگوں کو یہ گہری بات کیسے سمجھ آئے گی۔ اس نے اپنی زندگی کے ڈیرے “الا اللہ” (توحید) کے میدان میں ڈال رکھے ہیں اور وہ دنیا میں لوگوں پر اللہ کی وحدانیت کا گواہ بن کر آیا ہے۔ اس کی اس کیفیت کے گواہ خود حضور اکرم ﷺ ہیں جو تمام گواہوں میں سب سے سچے ہیں۔ محض باتوں (قال) کو چھوڑ اور عمل و حال کی طرف آ؛ اپنے اعمال کی تاریکی پر اللہ کے نور کی روشنی ڈال۔ اگر بادشاہی لباس میں بھی ہو تو درویش کی طرح زندگی گزار؛ تیری آنکھ بیدار اور دل میں خدا کا خوف ہونا چاہیے۔ اپنے ہر عمل سے اللہ کا قرب حاصل کرنا اپنا مقصد بنا، تاکہ تیری ذات سے اللہ کی عظمت اور جلال ظاہر ہو۔
Roman Urdu
Apne dil ko Allah ke rang (Sibghat-ullah) mein rang lay aur is tarah ishq ko izzat aur waqar ata kar. Musalman ki fitrat muhabbat ke zariye hi ghalba pati hai; agar Musalman ke dil mein Allah ka ishq nahi toh woh kafir ke barabar hai. Us ka dekhna, na dekhna, khana peena aur sona sab kuch Allah ke hukm aur haq ke tabay hota hai. Us ki apni raza Allah ki marzi mein fana ho jati hai, lekin aam logon ko yeh gehri baat kaise samajh aaye gi.
Us ne apni zindagi ke deray “Illa-Allah” (Tawheed) ke maidan mein daal rakhe hain aur woh duniya mein logon par Allah ki wahdaniyat ka gawah ban kar aya hai. Us ki is kaifiyat ke gawah khud Huzoor Akram (S.A.W) hain jo tamam gawahon mein sab se sachay hain. Mahz baaton (qaal) ko chhor aur amal-o-haal ki taraf aa; apne amaal ki tareeki par Allah ke noor ki roshni daal.
Agar badshahi libas mein bhi ho toh darwish ki tarah zindagi guzar; teri aankh beedar aur dil mein Khuda ka khauf hona chahiye. Apne har amal se Allah ka qurb hasil karna apna maqsad bana, ta-kay teri zaat se Allah ki azmat aur jalal zahir ho.

صلح شر گردد چو مقصود است غیر — گر خدا باشد غرض جنگ است خیر
گر نہ گردد حق ز تیغِ ما بلند — جنگ باشد قوم را نا ارجمند
حضرتِ شیخِ میاں میرِ ولی — ہر خفی از نورِ جانِ او جلی
بر طریقِ مصطفیٰ محکم پدے — نغمہِ عشق و محبت را رنے
بہرِ ما بر در او جبہ فرسا آسماں — از مریدا نش شہِ ہندوستاں
Roman Urdu
Sulh shar gardad chu maqsud ast ghair, gar Khuda bashad gharaz jang ast khair. Gar na gardad Haq zi tegh-e-ma buland, jang bashad qoum ra na-arjumand. Hazrat-e-Shaikh Mian Mir-e-Wali, har khafi az noor-e-jan-e-oo jali. Bar tareeq-e-Mustafa muhkam paday, naghma-e-ishq o muhabbat ra ranay. Rutba-ash iman-e-khak-e-shahr-e-ma, masha’l-e-noor-e-hidayat bahr-e-ma. Bar dar-e-oo jubba-farsa aasman, az muridan-ash shah-e-Hindustan.
English Translation
Peace becomes mischief when the motive is something other than God; if the goal is God, then even war is a blessing. If the Truth is not exalted by our sword, then such a war is worthless for the nation. Hazrat Shaikh Mian Mir was a saint through whose spiritual light every hidden secret became manifest. He was firmly established on the path of the Prophet (PBUH) and was a melody of love and affection. His high rank is the pride of our city’s soil and a torch of guidance for us. Even the sky rubs its forehead at his doorstep, and the Emperor of India (Shah Jahan) was among his disciples.
Urdu Translation
اگر مقصد حق (اللہ) کے سوا کچھ اور ہو تو صلح بھی فتنہ و فساد بن جاتی ہے؛ لیکن اگر مقصد صرف اللہ کی رضا ہو تو جنگ بھی سراسر خیر و برکت ہے۔ اگر ہماری تلوار سے حق کا بول بالا نہ ہو، تو ایسی جنگ قوم کے لیے بے وقعت اور بے قدرو قیمت ہے۔ حضرت شیخ میاں میرؒ ایک ایسے ولی تھے جن کے نورِ جاں سے ہر چھپی ہوئی بات ظاہر ہو جاتی تھی۔ آپ حضور اکرم ﷺ کے راستے پر مضبوطی سے قائم تھے اور عشق و محبت کے نغمے چھیڑنے والے تھے۔ آپ کا مرتبہ ہمارے شہر کی خاک کے لیے ایمان کا سرمایہ ہے اور ہمارے لیے ہدایت کی مشعل ہے۔ آسمان بھی آپ کے در پر اپنی پیشانی رگڑتا تھا اور ہندوستان کا بادشاہ (شاہ جہاں) آپ کے مریدوں میں شامل تھا۔
Roman Urdu
Agar maqsad Haq (Allah) ke siwa kuch aur ho to sulh bhi fitna-o-fasad ban jati hai; lekin agar maqsad sirf Allah ki raza ho to jang bhi sarasar khair-o-barkat hai. Agar hamari talwar se Haq ka bol bala na ho, to aisi jang qoum ke liye be-wuqat aur be-qadro qeemat hai. Hazrat Shaikh Mian Mir (R.A) ek aise wali thay jin ke noor-e-jan se har chhupi hui baat zahir ho jati thi. Aap Huzoor Akram (S.A.W) ke rastay par mazbooti se qaim thay aur ishq-o-muhabbat ke naghmay chherne wale thay. Aap ka martaba hamare shahr ki khak ke liye iman ka sarmaya hai aur hamare liye hidayat ki masha’l hai. Aasman bhi aap ke dar par apni peshani ragarhta tha aur Hindustan ka badshah (Shah Jahan) aap ke mureedon mein shamil tha.

شاہ تخمِ حرص در دل کاشت — قصدِ تسخیرِ ممالک داشت
از ہوس آتش بجاں افروختے — تیغ را ہل من مزید آموختے
در دکن ہنگامہ ہا بسیار بود — لشکرش در عرصہِ پیکار بود
رفت پیشِ شیخِ گردوں پایہ — تا بگیرد از دعا سرمایہ
مسلم از دنیا سوئے حق رم کند — از دعا تدبیر را محکم کند
شیخ از گفتارِ شہ خاموش ماند — بزمِ درویشاں سراپا گوش ماند
تا مریدے سکہِ سیمیں بدست — لب کشود و مہرِ خاموشی شکست
گفت ایں نذرِ حقیر از من پذیر — اے ز حق آوارگاں را دستگیر
غوطہ ہا زد در خوئے محنت تنم — تا گرہ زد در ہے داد اینم
Roman Urdu
Shah tukhm-e-hirs dar dil kashte, qasd-e-taskhir-e-mamalik dashte. Az hawas atish ba-jan afrokhte, tegh ra ‘hal min mazeed’ amokhte. Dar Deccan hungama-ha bisyar bood, lashkar-ash dar arsa-e-paikar bood. Raft pesh-e-Shaikh-e-gardun paya, ta bageerad az dua sarmaya. Muslim az dunya soye Haq ram kunad, az dua tadbeer ra muhkam kunad. Shaikh az guftar-e-shah khamosh maand, bazm-e-darwishan sarapa gosh maand. Ta mureeday sikka-e-seemin ba-dast, lab kushod o muhr-e-khamoshi shikast. Guft een nazr-e-haqeer az man pazeer, ay zi Haq awaragan ra dastgeer. Ghota-ha zad dar khway-e-mehnat tanam, ta girah zad dar paye daad-e-inam.
English Translation
The King (Shah Jahan) had sown the seed of greed in his heart and intended to conquer many countries. Because of his lust for power, a fire raged within his soul, and he kept teaching his sword the lesson of “Is there yet any more?”. There were many uprisings in the Deccan, and his army was constantly on the battlefield. He went to the exalted Shaikh (Mian Mir), whose rank is as high as the heavens, to seek the wealth of his prayers for victory. A true Muslim flees from the world toward God and strengthens his worldly plans through prayer. The Shaikh remained silent after hearing the King’s words, while the entire gathering of dervishes listened intently. Then a disciple, holding a silver coin in his hand, spoke and broke the seal of silence. He said, “Please accept this humble offering from me, O you who help those who have wandered away from the Truth. My body has dived into the sweat of hard labor so that my hem could finally hold this one dirham”.
Urdu Translation
بادشاہ (شاہ جہاں) نے اپنے دل میں حرص و ہوس کا بیج بو رکھا تھا اور اس کا مقصد مزید ممالک فتح کرنا تھا۔ اس ہوس نے اس کی جان میں بے چینی کی آگ بھڑکا دی تھی اور وہ اپنی تلوار کو “کیا کچھ اور ہے؟” (مزید فتوحات) کا سبق پڑھاتا رہتا تھا۔ دکن میں بہت سی شورشیں برپا تھیں اور اس کا لشکر میدانِ جنگ میں مصروف تھا۔ وہ اس بلند مرتبہ شیخ (حضرت میاں میرؒ) کی خدمت میں پہنچا تاکہ فتح کے لیے ان سے دعا کی دولت حاصل کرے۔ مسلمان دنیا کی فکر چھوڑ کر حق کی طرف دوڑتا ہے اور دعا کے ذریعے اپنی تدبیر کو مضبوط کرتا ہے۔ شیخ بادشاہ کی باتیں سن کر خاموش رہے اور درویشوں کی وہ محفل پوری طرح متوجہ رہی۔ اسی دوران ایک مرید نے، جس کے ہاتھ میں چاندی کا ایک سکہ تھا، لب کھولے اور خاموشی کا سکوت توڑ دیا۔ اس مرید نے کہا، “حضرت! یہ معمولی سی نذر مجھ سے قبول کیجیے، آپ ان لوگوں کا ہاتھ تھامتے ہیں جو حق کی تلاش میں بھٹک رہے ہوں۔ میرے جسم نے محنت و مشقت کے پسینے میں غوطے کھائے ہیں تب کہیں جا کر یہ ایک درہم میری جھولی میں آیا ہے”۔
Roman Urdu
Badshah (Shah Jahan) ne apne dil mein hirs-o-hawas ka beej bo rakha tha aur us ka maqsad mazeed mamalik fatah karna tha. Is hawas ne us ki jaan mein be-chaini ki aag bharka di thi aur woh apni talwar ko “kya kuch aur hai?” ka sabaq parhata rehta tha. Deccan mein bohat si shorishein barpa theen aur us ka lashkar maidan-e-jang mein masroof tha. Woh is buland martaba Shaikh (Hazrat Mian Mir R.A) ki khidmat mein pohancha ta-kay fatah ke liye un se dua ki daulat hasil kare. Musalman dunya ki fikr chhor kar Haq ki taraf dourta hai aur dua ke zariye apni tadbeer ko mazboot karta hai.
Shaikh badshah ki baatein sun kar khamosh rahe aur darwishon ki woh mehfil poori tarah mutawajjah rahi. Isi douran ek mureed ne, jis ke hath mein chandi ka ek sikka tha, lab khole aur khamoshi ka sukoot torr diya. Is mureed ne kaha, “Hazrat! Yeh mamooli si nazr mujh se qabool kijiye, aap un logon ka hath thamte hain jo Haq ki talash mein bhatak rahe hon. Mere jism ne mehnat-o-mushaqqat ke pasine mein ghotay khaye hain tab kahin ja kar yeh ek dirham meri jholi mein aya hai”.




