(Payam-e-Mashriq-034) Tanhai تنہائی

بہ بحر رفتم و گفتم بہ موجِ بیتابے 

ہمیشہ در طلب استی، مشکلے داری؟

 ہزار لولوئے لالاست در گریبانٹ 

درونِ سینہ چو من گوہرِ دلے داری؟ 

تپید و از لبِ ساحل رمید و ہیچ نگفت

Roman Urdu Translation

Ba bahr raftam o guftam ba mauj-e-betabay 

Hamesha dar talab asti, mushkilay daari? 

Hazar lulu-e-lala-st dar greebanat 

Darun-e-seena chu man gauhar-e-dilay daari? 

Tapeed o az lab-e-sahil rameed o hech naguft

English Translation

I went to the ocean and said to a restless wave: “You are always in search; do you have some grievance? Thousands of sparkling pearls are in your lap, but do you have a pearl of a heart within your breast like mine?” It throbbed, fled from the shore, and said nothing.

Urdu

شاعر اپنی تنہائی کا دکھ بانٹنے کے لیے سمندر کے پاس جاتا ہے اور ایک تڑپتی ہوئی لہر سے سوال کرتا ہے کہ تو ہر وقت کیوں بے قرار رہتی ہے؟ کیا تجھے بھی کوئی دکھ ہے؟ تیرے دامن میں ہزاروں قیمتی موتی تو موجود ہیں، مگر کیا تیرے سینے میں وہ درد مند دل بھی ہے جو میرے پاس ہے؟ لہر یہ سوال سن کر تڑپ تو اٹھی مگر خاموشی سے ساحل سے دور بھاگ گئی، جیسے اس کے پاس اس انسانی کرب کا کوئی جواب نہ ہو۔

Roman Urdu

Shayar apni tanhai ka dukh bantne ke liye samandar ke paas jata hai aur ek tarapti hui lahar se sawal karta hai ke tu har waqt kyun be-qarar rehti hai? Kya tujhe bhi koi dukh hai? Tere daman mein hazaron qeemti moti to maujood hain, magar kya tere seene mein wo dard-mand dil bhi hai jo mere paas hai? Lahar ye sawal sun kar tarap to uthi magar khamoshi se sahil se door bhag gayi, jaise us ke paas is insani karb ka koi jawab na ho.

بہ کوہ رفتم و پرسیدم ایں چہ بیدردی است

 رسد بگوشِ تو آہ و فغانِ غمزادہ؟ 

اگر بہ سنگِ تو لعلے ز قطرہِ خون است 

یکے بسخن با منِ ستم زدہ 

بخود خزید و نفس در کشید و ہیچ نگفت

Roman Urdu Translation

Ba koh raftam o pursidam een che bedardi ast 

Rasad ba gosh-e-tu aah-o-fughan-e-ghamzada? 

Agar ba sang-e-tu laalay zi qatra-e-khoon ast 

Yakay ba-sukhan ba man-e-sitam-zada 

Ba khud khazeed o nafas dar kasheed o hech naguft

English Translation

I went to the mountain and asked: “What stone-heartedness is this? Does the wailing of a grief-stricken soul ever reach your ears? If within your rocks there is a ruby born of a drop of blood (a heart), Then speak a word to me, the oppressed one.” It shrank into itself, held its breath, and said nothing.

Urdu

شاعر پہاڑ کی عظمت دیکھ کر اس سے ہمکلام ہوتا ہے کہ تو کتنا بے حس ہے، کیا تجھے کسی دکھی انسان کی پکار سنائی نہیں دیتی؟ سنا ہے تیرے پتھروں کے اندر قیمتی لعل (جو خون کی بوند کی مانند سرخ ہوتے ہیں) موجود ہیں۔ اگر یہ لعل دراصل تیرے دل ہیں، تو مجھ غم کے مارے سے کوئی بات کر۔ مگر پہاڑ اپنی خاموشی میں گم رہا اور اپنی جگہ سے ٹس سے مس نہ ہوا، جس سے ثابت ہوا کہ وہ جذبات سے خالی ہے۔

Roman Urdu

Shayar pahar ki azmat dekh kar us se ham-kalam hota hai ke tu kitna be-hiss hai, kya tujhe kisi dukhi insan ki pukar sunayi nahi deti? Suna hai tere pattharon ke andar qeemti laal (jo khoon ki boond ki manand surkh hote hain) maujood hain. Agar ye laal dar-asl tere dil hain, to mujh gham ke mare se koi baat kar. Magar pahar apni khamoshi mein gum raha aur apni jagah se tas se mas na hua, jis se sabit hua ke wo jazbaat se khali hai.

رہِ دراز بریدیم و ز ماہ پرسیدم 

سفر نصیب! نصیبِ تو منزلے است کہ نیست؟ 

جہاں ز پرتوِ سیمائے تو سمن زارے 

فروغِ داغِ تو از جلوہِ دلے است کہ نیست؟ 

سوئے ستارہ رقیبانہ دید و ہیچ نگفت

Roman Urdu Translation

Rah-e-daraz bureedam o zi mah pursidam 

Safar naseeb! naseeb-e-tu manzilay ast ke neest? 

Jahan zi partav-e-seema-e-tu saman-zaray 

Farogh-e-daagh-e-tu az jalwa-e-dilay ast ke neest? 

Suye sitara raqeebana deed o hech naguft

English Translation

I travelled a long way and asked the moon: “O wanderer! Is there a destination in your destiny or not? The world is a jasmine garden due to the light of your face; Is the glow of your dark spot from the light of a heart or not?” It looked at a star with a jealous eye and said nothing.

Urdu

شاعر اپنی جستجو کو آسمانوں تک لے جاتا ہے اور چاند سے پوچھتا ہے کہ اے مسافر! کیا تیری اس مسلسل گردش کی کوئی منزل بھی ہے؟ تیری چاندنی نے تو دنیا کو چنبیلی کا باغ بنا رکھا ہے، مگر تیرے سینے میں جو داغ ہے، کیا وہ کسی جیتے جاگتے دل کی روشنی ہے؟ چاند نے اس درد بھرے سوال کا جواب دینے کے بجائے رشک اور رقابت سے ستاروں کی طرف دیکھا اور خاموش رہا۔

Roman Urdu

Shayar apni justuju ko asmanon tak le jata hai aur chand se poochta hai ke ay musafir! Kya teri is musalsal gardish ki koi manzil bhi hai? Teri chandni ne to duniya ko chambeli ka bagh bana rakha hai, magar tere seene mein jo daagh hai, kya wo kisi jeete jagte dil ki roshni hai? Chand ne is dard bhare sawal ka jawab dene ke bajaye rashk aur raqabat se sitaron ki taraf dekha aur khamosh raha.

شدم بحضرتِ یزداں گذشتم از مہ و مہر 

کہ در جہانِ تو یک ذرہ آشنایم نیست 

جہاں تہی ز دل و مشتِ خاکِ من ہمہ دل 

چمن خوش است ولے در خورِ نوایم نیست 

تبسمے بہ لبِ او رسید و ہیچ نگفت

Roman Urdu Translation

Shudam ba hazrat-e-Yazdan guzashtam az mah-o-mihr 

Ke dar jahan-e-tu yak zarra ashnayam neest 

Jahan tuhi zi dil o musht-e-khak-e-man hama dil 

Chaman khush ast walay dar-khor-e-nawayam neest 

Tabussumay ba lab-e-o raseed o hech naguft

English Translation

I went to the presence of God, passing beyond the moon and sun, And said: “In Your world, not a single atom is my confidant. The world is void of heart, while my handful of dust is all heart; The garden is beautiful, but it is not worthy of my melody.” A smile appeared on His lips and He said nothing.

Urdu

جب کائنات کی ہر شے خاموش رہی، تو شاعر چاند اور سورج کی حدوں کو پار کر کے خدا کے حضور پہنچ گیا۔ وہاں عرض کی کہ اے باری تعالیٰ! تیری اس وسیع کائنات میں کوئی میرا ہمدم اور ہمراز نہیں ہے۔ یہ ساری دنیا تو بے دل ہے، جبکہ میرا وجود (مشتِ خاک) سراپا دل اور تڑپ ہے۔ یہ جہان دیکھنے میں تو خوبصورت ہے مگر یہاں میری آواز اور میرے درد کو سمجھنے والا کوئی نہیں۔ اللہ تعالیٰ نے یہ سن کر ایک معنی خیز تبسم فرمایا۔ یہ مسکراہٹ اس بات کی تصدیق تھی کہ انسان کائنات کی واحد مخلوق ہے جسے “عشق” اور “دردِ دل” کی دولت عطا کی گئی ہے، اور اس کا حقیقی ہمدم صرف اس کا خالق ہے۔

Roman Urdu

Jab kainaat ki har shay khamosh rahi, to shayar chand aur suraj ki hadon ko paar kar ke Khuda ke huzoor pohanch gaya. Wahan arz ki ke ay Bari Ta’ala! Teri is wasee kainaat mein koi mera hamdam aur hamraz nahi hai. Ye sari duniya to be-dil hai, jabke mera wujood (musht-e-khak) sarapa dil aur tarap hai. Ye jahan dekhne mein to khubsurat hai magar yahan meri awaz aur mere dard ko samajhne wala koi nahi. Allah Ta’ala ne ye sun kar ek ma’ni-khez tabassum farmaya. Ye muskurahat is baat ki tasdeeq thi ke insan kainaat ki wahid makhlooq hai jisay “Ishq” aur “Dard-e-dil” ki daulat ata ki gayi hai, aur us ka haqiqi hamdam sirf us ka khaliq hai.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *