
(Payam-e-Mashriq-049) Bandagi بندگی

دوش در میکدہ ترسابچہء بادہ فروش
گفت از من سخنے دار چو آویزہ بگوش
مشربِ بادہ گسارانِ کہن ایں بود است
کہ تو از میکدہ خیزی ہمہ مستی، ہمہ ہوش
Roman Urdu
Dosh dar maikada tarsa-bacha-e-baada farosh
Guft az man sakhane dar chu aweza bagoosh
Mashrab-e-baada-gusaran-e-kuhan een bood ast
Ki tu az maikada kheezi hama masti, hama hoosh
English Translation
Yesterday in the tavern, the wine-selling youth
Said to me: “Keep this word of mine like an earring in your ear
The way of the old wine-drinkers has always been this
That you emerge from the tavern all intoxication, yet all awareness
Urdu Translation
گزشتہ کل میخانے میں ایک شراب فروش (مرشدِ کامل) نے مجھ سے کہا کہ میری اس بات کو کان کے آویزے کی طرح (پلے) باندھ لو؛ پرانے مے نوشوں کا طریقہ یہی رہا ہے کہ جب تم مے خانے سے نکلو تو سر تا پا مستی بھی ہو اور سر تا پا ہوش بھی۔
Roman Urdu Translation
Guzashta kal maikhane mein aik sharab farosh (murshid-e-kamil) ne mujh se kaha ke meri is baat ko kaan ke aweze ki tarah (palle) baandh lo; purane may-noshon ka tariqa yehi raha hai ke jab tum maikhane se niklo to sar ta pa masti bhi ho aur sar ta pa hosh bhi.

من نگویم کہ فروبند لب از نکتہء شوق
ادب از دست مدہ، بادہ باندازہ بنوش
گردِ راہیم ولے ذوقِ طلب جوہرِ ماست
بندگی با ہمہ جبروتِ خدائی مفروش
Roman Urdu
Man nagoyam ki faroband lab az nukta-e-shauq
Adab az dast mada, baada ba-andaza banoosh
Gard-e-raheem walay zauq-e-talab jauhar-e-mast
Bandagi ba hama jabaroot-e-khudayi mafroosh
English Translation
I do not say to seal your lips from the secrets of passion
But do not let go of manners; drink the wine according to your capacity
We are but the dust of the road, yet the ‘desire to seek’ is our essence
Do not trade your ‘servitude’ even for all the divine grandeur of Godhood
Urdu Translation
میں یہ نہیں کہتا کہ شوق کے بھید بیان کرنے سے زبان بند رکھو، مگر ادب کا دامن ہاتھ سے نہ چھوڑو اور شراب اپنے ظرف کے مطابق پیو۔ ہم اگرچہ راستے کی دھول ہیں مگر طلب کا ذوق ہی ہمارا اصل جوہر ہے؛ اپنی بندگی (مقامِ عبدیت) کو خدا کی ساری عظمت و قدرت کے بدلے بھی مت بیچنا۔
Roman Urdu Translation
Mein yeh nahi kehta ke shauq ke bhed bayan karne se zaban band rakho, magar adab ka daman hath se na chhodo aur sharab apne zarf ke mutabiq piyo. Hum agarchay raste ki dhool hain magar talab ka zauq hi hamara asal jauhar hai; apni bandagi (maqaam-e-abdiyat) ko Khuda ki sari azmat o qudrat ke badle bhi mat bechna.
بصیرت آموز نکتہ: اس نظم میں اقبال “مقامِ بندگی” کو “شانِ خداوندی” سے برتر قرار دیتے ہیں کیونکہ بندگی میں تڑپ اور ذوقِ طلب ہے، جو کہ انسانیت کا معراج ہے۔




