(Rumuz-e-Bekhudi-03) Dar Ma’ani Aynke Millat Az Ikhtilaf-e-Afrad Paida Mee Shud…

در معنی این که ملت از اختلاط افراد پیدا می شود

از چہ رو بر بستہِ ربطِ مردم است، 

در جماعت فرد را بینیم ما فطرتش وار

فتہِ یکتائی است، 

حفظِ او در انجمن آرائی است

Az che rau bar-basta-e-rabt-e-mardum ast, 

dar jama’at fard ra beenam ma 

Fitrat-ash wa-rafta-e-yaktai ast, 

hifz-e-oo dar anjuman-arai ast

For what reason is the bond of humanity tied? 

We always see the individual within a community. 

His nature is enamoured with solitude and oneness, 

yet his survival lies in the adornment of society.

Urdu

اقبال انسانی معاشرت کے آغاز پر غور کرتے ہوئے کہتے ہیں کہ یہ سمجھنا مشکل ہے کہ انسانوں کا باہمی میل جول سب سے پہلے کس بنیاد پر شروع ہوا۔ انسان فطرتی طور پر اکیلا رہنے اور اپنی انفرادیت کا دلدادہ ہے، لیکن زندگی کی تلخ حقیقتیں اور اپنی حفاظت کا تقاضا اسے دوسروں کے ساتھ مل کر رہنے پر مجبور کرتا ہے۔ گویا انسان کی بقا تنہائی میں نہیں بلکہ انجمن سازی اور گروہ کی صورت میں رہنے میں ہے۔

Roman Urdu

Iqbal insani muashrat ke aghaz par ghaur karte hue kehte hain ke ye samajhna mushkil hai ke insano ka bahami mail-jol sab se pehle kis buniyaad par shuru hua. Insan fitrati taur par akela rehne aur apni infiradiyat ka dildada hai, lekin zindagi ki talkh haqiqaton aur apni hifazat ka taqaza usay doosron ke sath mil kar rehne par majboor karta hai. Goya insan ki baqa tanhai mein nahi balkay anjuman-sazi aur giroh ki surat mein rehne mein hai.

تا خدا صاحب دلے پیدا کند، 

کو ز حرفے دفتری املا کند 

ذرہِ بے مایہ ضو گیرد ازو، 

ہر متاع ارجِ نو گیرد ازو 

زندہ از یک دم دو صد پیکر کند، 

تابناکے از یک ساغر کند

Ta Khuda Sahib-e-Dile paida kunad, 

ko zi harfe daftare imla kunad 

Zarra-e-be-maya zau geerad az-oo, 

har mata’ arj-e-nau geerad az-oo 

Zinda az yak dam do-sad paikar kunad, 

tabnake az yak saghar kunad

Until God brings forth a ‘Man of Heart’ (a Prophet or Guide), 

who can dictate a whole volume from a single word. 

The worthless speck gains radiance from him; 

Every possession acquires a new value through him. 

With a single breath, he brings hundreds of bodies to life; 

And with one cup, he makes the whole assembly radiant.

Urdu

انسانی تاریخ میں ایک وقت ایسا آتا ہے جب اللہ تعالیٰ کسی صاحبِ دل (نبی یا عظیم رہنما) کو مبعوث فرماتا ہے۔ وہ ایک حرف (وحی الٰہی) سے پوری زندگی کا دستور مرتب کر دیتا ہے۔ اس کی برکت سے ایک معمولی انسان (ذرہ) بھی نورِ حق سے منور ہو جاتا ہے اور انسانیت کو نئی قدر و قیمت ملتی ہے۔ وہ اپنی ایمانی قوت سے مردہ قوموں میں روح پھونک دیتا ہے اور توحید کے ایک ہی جام سے پوری محفل کو روشن و منور کر دیتا ہے۔

Roman Urdu

Insani tareekh mein ek waqt aisa aata hai jab Allah Ta’ala kisi Sahib-e-Dil (Nabi ya azeem rehnuma) ko maboos farmata hai. Wo ek harf (Wahi-e-Ilahi) se poori zindagi ka dastoor muratab kar deta hai. Us ki barkat se ek mamooli insan (zarra) bhi noor-e-haq se munawwar ho jata hai aur insaniyat ko nayi qadr-o-qeemat milti hai. Wo apni imani quwwat se murda qaumon mein rooh phoonk deta hai aur Tauheed ke ek hi jaam se poori mehfil ko roshan-o-munawwar kar deta hai.

دیدہِ او می کشد لب جاں دمند، 

تا دوئی میرد یکی پیدا کنند 

تازہ اندازِ نظر پیدا کند، 

گلستان در دشت و در پیدا کند 

حلقہِ آئیں بہ پایش می کشد، 

رسم و آئینِ نیاز آموزدش

Deeda-e-oo mi-kushad lab jaan damand, 

ta do-ee meerad yakke paida kunand 

Taza andaz-e-nazar paida kunad,

 Gulistan dar dasht o dar paida kunad 

Halqa-e-aeen ba payash mi-kushad, 

Rasm o aeen-e-niyaz amozad-ash

His eyes strike down (falsehood), and his lips breathe life, 

so that duality dies and unity is born. 

He creates a new way of looking at the world; 

he turns the deserts into blooming gardens. 

He places the ring of Law upon its feet, 

and teaches the ways and rituals of humble devotion.

Urdu

رہنما کی نظر باطل کو مٹا دیتی ہے اور اس کے الفاظ زندگی بخشتے ہیں، جس کا نتیجہ یہ ہوتا ہے کہ دلوں سے دوری ختم ہو جاتی ہے اور وحدت پیدا ہوتی ہے۔ وہ قوم کو سوچنے کا نیا ڈھنگ دیتا ہے جس سے ویران بنجر زمینیں بھی تہذیب و تمدن کے گلستان بن جاتی ہیں۔ وہ انسان کو قانون اور ضابطے کا پابند بناتا ہے اور اسے اللہ کی بارگاہ میں عاجزی اور بندگی کے سچے طریقے سکھاتا ہے۔

Roman Urdu

Rehnuma ki nazar baatil ko mita deti hai aur us ke alfaz zindagi bakhshte hain, jis ka nateeja ye hota hai ke dilon se doori khatam ho jati hai aur wahdat paida hoti hai. Wo qaum ko sochne ka naya dhang deta hai jis se veeran banjar zameenein bhi tehzeeb-o-tamaddun ke gulistan ban jati hain. Wo insan ko qanoon aur zabte ka paband banata hai aur usay Allah ki bargah mein aajzi aur bandagi ke sache tareeqe sikhata hai.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *