(Rumuz-e-Bekhudi-18) Dar Ma’ani Aynke Pukhtagi Seerat Milya Az Itba’a Ayin Elahia Ast

در معنی ہیں کہ پختگی سیرت ملیه از اتباع آمین الہیہ است

در شریعت معنیِ دیگر مجو، 

غیرِ ضو در باطنِ گوہر مجو 

ایں گہر را خود خدا گوہر گر است،

 ظاہرش گوہر بطونش گوہر است 

علمِ حق غیر از شریعت ہیچ نیست، 

اصلِ سنت جز محبت ہیچ نیست

Dar Shariat ma’ni-e-digar majoo, 

ghair-e-zo dar batin-e-gohar majoo. 

Een gohar ra khud Khuda gohar-gar ast, 

zahirash gohar butunash gohar ast. 

Ilm-e-Haq ghair az Shariat heech neest, 

asl-e-Sunnat juz mohabbat heech neest

Do not seek any other meaning in Shariat; 

seek nothing but luster within this pearl. 

God Himself is the maker of this pearl; 

its exterior is a gem, and its interior is a gem. 

The knowledge of Truth is nothing but Shariat; 

the essence of the Sunnah is nothing but Love.

Urdu

علامہ اقبال فرماتے ہیں کہ شریعتِ مطہرہ کی حقیقت کو کسی پیچیدہ فلسفے میں تلاش نہ کرو، بلکہ یہ تو ایک ایسا روشن موتی ہے جس کا ظاہر اور باطن دونوں ہی نورانی ہیں۔ اس موتی کو خود خالقِ کائنات نے تراشا ہے۔ لوگ شریعت، طریقت اور حقیقت کو الگ الگ سمجھتے ہیں، مگر حقیقت یہ ہے کہ اللہ کا سچا علم شریعت کی پیروی کے بغیر ممکن نہیں۔ اور سنتِ رسول ﷺ پر عمل کرنے کی اصل بنیاد صرف اور صرف عشقِ مصطفیٰ ﷺ ہے۔ جس کے دل میں یہ محبت نہیں، اس کا عمل روح سے خالی ہے۔

Roman Urdu

Allama Iqbal farmate hain ke Shariat-e-Mutahira ki haqiqat ko kisi peechida falsafe mein talash na karo, balkay ye to ek aisa roshan moti hai jis ka zahir aur batin dono hi noorani hain. Is moti ko khud khaliq-e-kainaat ne tarasha hai. Log Shariat, Tariqat aur Haqiqat ko alag alag samajhte hain, magar haqiqat ye hai ke Allah ka sacha ilm Shariat ki pairwi ke baghair mumkin nahi. Aur Sunnat-e-Rasool ﷺ par amal karne ki asl buniyaad sirf aur sirf Ishq-e-Mustafa ﷺ hai. Jis ke dil mein ye mohabbat nahi, us ka amal rooh se khali hai.

ملت از آئینِ حق گیرد نظام،

 از نظامِ محکمے خیزد دوام 

قدرت اندر علمِ او پیداستے، 

ہم عصا و ہم یدِ بیضاستے 

با تو گویم سرِ اسلام است شرع، 

شرع آغاز است و انجام است شرع

Millat az aaeen-e-Haq geerad nizam, 

az nizam-e-muhkame khezad dawam 

Quwwat andar ilm-e-oo paidasti, 

hum asa o hum yad-e-baidhasti 

Ba tu goyam sirr-e-Islam ast shar’a, 

shar’a aaghaz ast o anjam ast shar’a

A nation gains its order from Divine Law; 

from a firm order, eternal life arises. 

Power is inherent in the knowledge of this Law; 

it is both the Staff and the Radiant Hand (of Moses). 

I tell you, the secret of Islam is Shariat; 

Shariat is the beginning, and Shariat is the end.

Urdu

کسی بھی قوم کی بقا اور اس کا نظم و ضبط اللہ کے قانون (آئینِ حق) سے وابستہ ہے۔ جب کوئی ملت اس مضبوط نظام کو اپنا لیتی ہے، تو اسے ہمیشگی اور دوام حاصل ہو جاتا ہے۔ شریعت کا علم صرف کتابی باتیں نہیں بلکہ یہ وہ قوت ہے جو حضرت موسیٰؑ کے عصا اور یدِ بیضا کی طرح معجزاتی اثر رکھتی ہے۔ اسلام کا اصل راز، اس کی ابتدا اور اس کی انتہا سب کچھ شریعت کی پاسداری میں پوشیدہ ہے۔

Roman Urdu

Kisi bhi qaum ki baqa aur us ka nazm-o-zabt Allah ke qanoon (Aaeen-e-Haq) se wabasta hai. Jab koi millat is mazboot nizam ko apna leti hai, to usay hameshi aur dawam hasil ho jata hai. Shariat ka ilm sirf kitabi baatein nahi balkay ye wo quwwat hai jo Hazrat Musa (AS) ke asa aur yad-e-baidha ki tarah mu’jizati asar rakhti hai. Islam ka asl raaz, us ki ibtida aur us ki intiha sab kuch Shariat ki pasdari mein poshida hai.

سرِ ایں فرمانِ حق دانی کہ چیست؟ 

زیستن اندر خطر با زندگیست 

شرع می خواہد کہ چوں آئی بہ جنگ، 

شعلہ گردی وا شگافی کامِ سنگ 

آزماید قوتِ بازوئے تو، 

می نہد الوند پیشِ روئے تو

Sirr-e-een farman-e-Haq daani ke cheest? 

Zeestan andar khatar ba zindagist 

Shar’a mi-khwahad ke chun aayi ba jang, 

sho’la gardi wa-shigafi kaam-e-sang 

Azmayad quwwat-e-bazuye tu, 

mi-nehad Alwand pesh-e-ruye tu

Do you know the secret of this Divine Command? 

To live amidst danger is true life! 

The Law desires that when you go to war, 

you become a flame and tear through the heart of stone. 

To test the strength of your arm, 

it places the Alwand mountain in your path.

Urdu

خدا کے قانون کا اصل راز یہ ہے کہ آرام طلبی کے بجائے خطرات سے کھیلنا ہی اصل زندگی ہے۔ شریعت مسلمان کو بزدل نہیں بلکہ نڈر بناتی ہے۔ یہ چاہتی ہے کہ جب میدانِ جنگ کی بات آئے تو مومن ایک شعلہ بن جائے جو پتھروں کا سینہ بھی چاک کر دے۔ اللہ اپنے بندے کی ہمت آزمانے کے لیے اس کے سامنے پہاڑ جیسی رکاوٹیں کھڑی کر دیتا ہے تاکہ وہ اپنی محنت اور ایمان سے انہیں ریزہ ریزہ کر دے۔

Roman Urdu

Khuda ke qanoon ka asl raaz ye hai ke aaram-talabi ke bajaye khatrat se khelna hi asl zindagi hai. Shariat Musalman ko buzdil nahi balkay nadar banati hai. Ye chahti hai ke jab maidan-e-jang ki baat aaye to Momin ek sho’la ban jaye jo pattharon ka seena bhi chaak kar de. Allah apne bande ki himmat azmane ke liye us ke samne pahar jaisi rukawatein khari kar deta hai taake wo apni mehnat aur iman se unhein reza reza kar de.

تا شعارِ مصطفیٰؐ از دست رفت، 

قوم را رمزِ بقا از دست رفت 

آں کہ کُشتے شیر را چوں گوسفند، 

گشت از پامالِ مورے دردمند 

آں کہ عزمش کوہ را کاہے شمرد، 

با توکل دست و پائے خود سپرد

Ta shiaar-e-Mustafa ﷺ az dast raft, 

qaum ra ramz-e-baqa az dast raft 

Aan ke kushte sher ra chun gosfand, 

gasht az pamal-e-more dardmand 

Aan ke azmash koh ra kahe shumard, 

ba tawakkul dast-o-paye khud supurd

Since the Sunnah of Mustafa ﷺ was lost, 

the nation has lost the secret of survival. 

The one who used to slay lions like sheep is 

now pained by the treading of an ant. 

The one whose resolve treated mountains as straws has now surrendered his hands 

and feet in the name of “Trust in God.”

Urdu

جب سے ہم نے نبی کریم ﷺ کے اسوہ حسنہ اور ان کے طریقے کو چھوڑا ہے، ہماری قوم کی عزت اور بقا ختم ہوگئی ہے۔ وہ مسلمان جو کبھی شیروں کو بھیڑ بکریوں کی طرح ڈھیر کر دیا کرتے تھے، اب اتنے کمزور ہو چکے ہیں کہ ایک چیونٹی کے پاؤں تلے آنے پر بھی آہ و فغاں کرتے ہیں۔ جن کا ارادہ پہاڑوں کو تنکا سمجھتا تھا، آج انہوں نے غلط قسم کے “توکل” کا سہارا لے کر ہاتھ پاؤں توڑ لیے ہیں اور عمل کی دنیا سے کنارہ کش ہو گئے ہیں۔

Roman Urdu

Jab se hum ne Nabi Kareem ﷺ ke uswa-e-hasana aur un ke tariqe ko chora hai, hamari qaum ki izzat aur baqa khatam hogayi hai. Wo Musalman jo kabhi sheron ko bhed-bakriyon ki tarah dher kar diya karte thay, ab itne kamzor ho chuke hain ke ek cheonti ke paon tale aane par bhi aah-o-fughan karte hain. Jin ka irada paharon ko tinka samajhta tha, aaj unhon ne ghalat qism ke “tawakkul” ka sahara le kar hath paon torr liye hain aur amal ki duniya se kinara-kash ho gaye hain.

گفت اے جانِ پدر از خیالاتِ عجم باید حذر 

زانکہ فکرش گرچہ از گردوں گزشت، 

از حدِ دینِ نبیؐ بیں گذشت با 

عرب در ساز تا مسلم شوی

Guft ay jaan-e-padar az khayalat-e-Ajam bayad hazar 

Zanke fikrash garche az gardoon guzasht, 

az had-e-deen-e-Nabiؐ beroon guzasht 

Ba Arab dar-saz ta Muslim shawi

He said: “O dear son, you must beware of non-Arab (Ajam) philosophies! 

For although their thought has surpassed the heavens, 

it has strayed beyond the limits of the Prophet’s ﷺ religion. 

Align yourself with the Arab (spirit) so that you may become a true Muslim.”

Urdu

شیخ احمد رفاعیؒ نے اپنے مرید کو نصیحت کی کہ اے بیٹے! عجمی (غیر اسلامی فلسفیانہ) خیالات سے دور رہنا۔ اگرچہ ان فلسفوں کی پرواز بظاہر آسمانوں سے بلند معلوم ہوتی ہے، لیکن یہ انسان کو دینِ محمدی ﷺ کی حدود سے باہر لے جاتے ہیں۔ اگر تم واقعی ایک سچا مسلمان بننا چاہتے ہو تو عرب کے اس سادہ اور پرزور جذبہِ ایمانی کو اپناؤ جس نے صحرا نشینوں کو دنیا کا امام بنا دیا تھا۔

Roman Urdu

Sheikh Ahmad Rifa’i (RA) ne apne mureed ko nasihat ki ke ay bete! Ajami (ghair-islami falsafiyana) khayalat se door rehna. Agarche in falsafon ki parwaz bazahir aasmanon se buland maloom hoti hai, lekin ye insan ko Deen-e-Muhammadi ﷺ ki hudood se bahar le jate hain. Agar tum waqayi ek sacha Musalman banna chahte ho to Arab ke us sada aur pur-zor jazba-e-imani ko apnao jis ne sehra-nasheenon ko duniya ka Imam bana diya tha.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *