
(Armaghan-e-Hijaz-Farsi-06) Huzoor-e-Haq 5: Dil Az Dast Kise Bardan Nadanad دل از دست کسے بردن نداند

دل از دست کسے بردن نداند
غم اندر سینہ پروردن نداند
دم خود را دمیدی اندراں خاک
کہ غیر از خوردن و مردن نداند
Dil az dast-e-kase burdan nadand
Gham andar seena parwardan nadand
Dum-e-khud ra dameedi andaraan khaak
Ke ghair az khurdan o murdan nadand
Today’s Muslim does not know how to win hearts,
Nor does he know how to nurture love and sorrow within his chest.
You breathed your life and poetry into that clay (the modern Muslim)
Which knows nothing except eating and dying.

دلِ ما از کنارِ ما رمیدہ
بصورت ماندہ و معنی ندیدہ
زما آں راندہِ درگاہ خوشتر
حق اورا دیدہ و مارا شنیدہ
Dil-e-ma az kinar-e-ma rameeda
Basurat manda o maani nadeeda
Zama aan randa-e-dargah khushter
Haq o ra deeda o ma ra suneeda
My heart has fled from my side;
It exists only in form and has not seen the true meaning.
That one exiled from the Divine court (Satan/Iblis) is better than us,
For God has seen him while He has only heard us.

نداند جبرئیل ایں ہائے وہو را
کہ نشناسد مقامِ جستجو را
پرس از بندہِ بیچارہِ خویش
کہ داند نیش و نوشِ آرزو را
Nadand Jibrail een haye-o-hoo ra
Ke nishnasad maqam-e-justajoo ra
Purs az banda-e-bechara-e-khwish
Ke dand neesh-o-nosh-e-arzoo ra
Gabriel does not know this cry of “Haye-o-Hoo” (spiritual longing)
Because he does not recognize the station of seeking.
Ask your humble servant about it,
For he knows both the sting and the sweetness of desire.

شبِ ایں انجمن آراستم من
چو مہ از گردشِ خود کاستم من
حکایت از تغافل ہائے تو رفت
ولیکن از میاں برخاستم من
Shab-e-een anjuman arastam man
Cho meh az gardish-e-khud kastam man
Hikayat az taghaful haye tu raft
Walikan az miyan barkhastam man
I have adorned the night of this world’s gathering,
And like the moon, I have diminished myself through my own revolving.
Stories were told of Your neglect toward Your servants,
But I have now departed from this assembly.

چنیں دورِ آسماں کم دیدہ باشد
کہ جبریلِ امیں را دل خراشد
چہ خوش دیرے بنا کردند آنجا
پرستد مومن و کافر تراشد
Chaneen dour-e-asman kam deeda bashad
Ke Jibrail-e-ameen ra dil khurashed
Che khush deere bina kardan anja
Parastad momin o kafir turashed
The heavens have rarely seen such an era that even
Gabriel the Trustworthy’s heart is wounded.
What a strange idol-temple they have built there,
Where the believer worships, and the infidel carves the idols.
Full Explanation in Urdu and Roman Urdu
Urdu
آج کا مسلمان کسی کا دل جیتنا نہیں جانتا اور نہ ہی اپنے سینے میں عشق کے غم کی پرورش کرنا جانتا ہے۔ تو نے اپنی سانس اور شاعری کی روح اس مٹی یعنی مسلمان کے جسم میں پھونکی ہے جو کھانے پینے اور مر جانے کے سوا کچھ نہیں جانتا۔
Roman Urdu
Aaj ka Musalman kisi ka dil jeetna nahi jaanta aur na hi apne seene mein ishq ke gham ki parwarish karna jaanta hai. Tu ne apni saans aur shayari ki rooh is matti yaani Musalman ke jism mein phoonki hai jo khane peene aur mar jaane ke siwa kuch nahi jaanta.
Urdu
میرا دل میرے پہلو سے نکل گیا ہے، وہ بظاہر موجود ہے لیکن اپنی حقیقت نہیں جانتا۔ ہم سے تو خدا کے دربار سے نکالا ہوا (شیطان) زیادہ اچھا ہے کیونکہ اس نے خدا کو دیکھا ہوا ہے اور ہم نے صرف سنا ہوا ہے۔
Roman Urdu
Mera dil mere pehlu se nikal gaya hai, wo bظahir maujood hai lekin apni haqiqat nahi jaanta. Hum se to Khuda ke darbar se nikala hua (Shaitan) zyada acha hai kyunke us ne Khuda ko dekha hua hai aur hum ne sirf suna hua hai.
Urdu
حضرت جبرائیل علیہ السلام اس آہ و فغاں اور نعرہِ مستانہ کو نہیں جانتے کیونکہ وہ خدا کی تلاش کے مقام کو نہیں پہچانتے۔ اس بارے میں اپنے عاجز بندے سے پوچھ کیونکہ وہ خواہش کے پانے کی لذت اور اس کی تڑپ کے دکھ، دونوں کو بخوبی جانتا ہے۔
Roman Urdu
Hazrat Jibrail (A.S) is aah-o-faghan aur nara-e-mastana ko nahi jaante kyunke wo Khuda ki talash ke maqam ko nahi pehchante. Is baare mein apne aajiz bande se pooch kyunke wo khwahish ke paane ki lazzat aur is ki tarap ke dukh, dono ko bakhoobi jaanta hai.
Urdu
میں نے اس دنیا کی محفل کی رات کو سجایا ہے اور چاند کی طرح اپنی گردش یعنی عمر صرف کر کے خود کو گھٹا لیا ہے۔ تیری اپنے بندوں سے غفلت برتنے کی باتیں تو ہوتی رہیں لیکن میں اب اس محفل کے درمیان سے اٹھ آیا ہوں۔
Roman Urdu
Main ne is dunya ki mehfil ki raat ko sajaya hai aur chaand ki tarah apni gardish yaani umar sirf kar ke khud ko ghata liya hai۔ Teri apne bandon se ghaflat baratne ki baatein to hoti rahein lekin main ab is mehfil ke darmiyan se uth aaya hoon.
Urdu
آسمان نے ایسا زمانہ (عہدِ حاضر) کم ہی دیکھا ہوگا جو جبرائیل امین کے دل کو زخمی کر رہا ہو (دل دکھا رہا ہے)۔ انہوں نے (عہدِ حاضر کے لوگوں نے) کیا خوب مندر (عقائد و نظریات) بنایا ہے جہاں مومن (بتوں کی) پوجا کرتا ہے اور کافر بت تراشتا ہے۔
Roman Urdu
Asman ne aisa zamana (ehed-e-hazar) kam hi dekha hoga jo Jibrail-e-ameen ke dil ko zakhmi kar raha ho (dil dukha raha hai)۔ Unhon ne (ehed-e-hazar ke logon ne) kya khoob mandir (aqaid o nazriyat) banaya hai jahan momin (buton ki) pooja karta hai aur kafir but turashta hai۔




