
(Payam-e-Mashriq-043) Al-Mulk Lillah الملک الله

طارق چو بر کنارہء اندلس سفینہ سوخت
گفتند کارِ تو بہ نگاہِ خرد خطاست
دوریم از سوادِ وطن باز چوں رسیم؟
ترکِ سبب ز روئے شریعت کجا رواست؟
Roman Urdu
Tariq chu bar kinara-e-Andalus safeena sokht
Guftand kaar-e-tu ba nigah-e-khirad khatast
Dooreem az sawad-e-watan baaz choon raseem
Tark-e-sabab zi rooye shariat kuja rawast
Urdu Translation
طارق (بن زیاد) نے جب اندلس کے ساحل پر اپنی کشتیاں جلا دیں، تو اس کے ساتھیوں نے کہا کہ عقل کی نظر میں تمہارا یہ کام غلط ہے۔ ہم اپنے وطن کی حدود سے بہت دور ہیں، اب واپس کیسے پہنچیں گے؟ اور شریعت کی رو سے اسباب کو ترک کر دینا (واپسی کا ذریعہ ختم کرنا) کہاں جائز ہے؟
Roman Urdu Translation
Tariq (bin Ziyad) ne jab Andalus ke sahil par apni kashtiyan jala dein, to us ke sathiyon ne kaha ke aql ki nazar mein tumhara yeh kaam ghalt hai. Hum apne watan ki hudood se bohat door hain, ab wapas kaise pahuchein ge? Aur shariat ki ro se asbab ko tark kar dena (wapsi ka zariya khatm karna) kahan jaiz hai

خندید و دستِ خویش بہ شمشیر برد و گفت
ہر ملک ملکِ ماست کہ ملکِ خدائے ماست
Roman Urdu
Khandeed o dast-e-khwesh ba shamsheer burd o guft
Har mulk mulk-e-mast ki mulk-e-Khuda-e-mast
Urdu Translation
وہ (طارق) مسکرایا اور اپنا ہاتھ اپنی تلوار کے قبضے پر لے گیا اور کہا: ہر ملک ہمارا ہی ملک ہے کیونکہ یہ سب ہمارے خدا کا ملک ہے (اور ایک مومن کے لیے ساری زمین اللہ کی سلطنت ہے)۔
Roman Urdu Translation
Woh (Tariq) muskuraya aur apna hath apni talwar ke qabze par le gaya aur kaha: Har mulk hamara hi mulk hai kyunke yeh sab hamare Khuda ka mulk hai (aur aik momin ke liye sari zameen Allah ki sultanat hai).
ایک بصیرت آموز نکتہ: اس نظم میں علامہ اقبال نے طارق بن زیاد کے حوالے سے “مردِ مومن” کے بے خوف اور توکل سے بھرپور جذبے کی عکاسی کی ہے، جہاں جغرافیائی حدود کی کوئی اہمیت نہیں رہتی۔




