(Payam-e-Mashriq-135) Khurda   خردہ 

می خورد ہر ذرّہ ما پیچ و تاب

محشرے در ہر دمِ ما مضمر است

با سکندر حذر در ظلمات گفت 

مرگ مشکل زندگی مشکل تر است

Roman Urdu of Ashaar

Mee-khurad har zarra-e-ma peech o taab

Mahsharay dar har dam-e-ma muzmar ast

Ba sikandar hizar dar dulmat guft

Mmarg mushkil zindagi mushkil-tar ast

English Translation

Every particle of our being is in a state of restlessness; a Day of Judgment is hidden in our every breath. At the dark fount of the Water of Life, Khizr said to Alexander: “Death is difficult, but life is even more difficult.”

Urdu Translation

ہمارا ذرہ ذرہ بے قرار رہتا ہے اور ہماری ہر سانس میں ایک محشر چھپا ہوا ہے۔ حضرت خضر نے آبِ حیات کے اندھیروں میں سکندر سے کہا تھا کہ بے شک موت ایک مشکل مرحلہ ہے، لیکن زندگی گزارنا اس سے بھی زیادہ مشکل کام ہے۔

Roman Urdu of Urdu Translation

Hamara zarra zarra be-qarar rehta hai aur hamari har saans mein aik mahshar chupa hua hai. Hazrat Khizr nay aab-e-hayat kay andheron mein Sikandar say kaha tha keh beshak maut aik mushkil marhala hai, lekin zindagi guzarna uss say bhi zyada mushkil kaam hai.

در دانہ ادا شناسِ دریاست

از گردشِ آسیا چہ داند

Roman Urdu of Ashaar

Dur-dana ada-shinas-e-daryast

Az gardish-e-asiya che danad

English Translation

The pearl knows the ways of the ocean; what does it know of the grinding of the millstone?

Urdu Translation

موتی کا دانہ سمندر کے مزاج کو پہچانتا ہے، وہ چکی کی گردش اور پسنے کی تکلیف کو کیا جانے۔ (یعنی خوشحال لوگ غریبوں کی مشقت اور پسنے کے دکھ کا اندازہ نہیں کر سکتے)۔

Roman Urdu of Urdu Translation

Moti ka dana samandar kay mizaj ko pehchanta hai, woh chakki ki gardish aur pisnay ki takleef ko kya janay. (Yani khush-haal log ghareebon ki mushaqqat aur pisnay kay dukh ka andaza nahi kar saktay).

کلک را نالہ از تہی مغزی است

قلمِ سرمہ را صریرے نیست

منم کہ طوافِ حرم کردہ ام بُتے بہ کنار

منم کہ پیشِ بتاں نعرہ ہائے ہو زدہ ام

Roman Urdu of Ashaar

Kilk ra nala az tahi-maghzi ast

Qalam-e-surma ra sareer-ay neest

Manam keh tawaf-e-haram karda-am butay ba-kinar

Manam keh pesh-e-butan nara-haye Hoo zada-am

English Translation

The reed-pen cries out because it is hollow; the lead-pencil makes no sound because it is full. It is I who circled the Kaaba with an idol in my sleeve; it is I who raised the cry of “Hoo” (God) before the idols.

Urdu Translation

سرکنڈے کا قلم اس لیے آواز نکالتا ہے کیونکہ وہ اندر سے خالی ہے، جبکہ پنسل خاموش رہتی ہے کیونکہ وہ اندر سے بھری ہوئی ہے۔ (صاحبِ علم خاموش رہتا ہے)۔ وہ میں ہی ہوں جس نے بغل میں بت دبائے کعبے کا طواف کیا اور وہ میں ہی ہوں جس نے بتوں کے سامنے اللہ ہو کا نعرہ بلند کیا۔

Roman Urdu of Urdu Translation

Sarkanday ka qalam iss liye awaz nikalta hai kyunkeh woh andar say khali hai, jabkeh pencil khamosh rehti hai kyunkeh woh andar say bhari hui hai. Woh mein hi hoon jis nay baghal mein butt dabaye Kaabay ka tawaf kiya aur woh mein hi hoon jis nay buton kay samnay Allah Hoo ka nara buland kiya.

د لم ہنوز تقاضائے جستجو دارد 

قدم بجادہ باریک تر ز مو زدہ ام

گل گفت کہ عیشِ نو بہارے خوشتر

یک صبحِ چمن ز روز گارے خوشتر

زاں پیش کہ کس ترا بدستار دہد

مردن بکنارِ شاخسارے خوشتر

Roman Urdu

Dalam Hanooz taqaza-e-justuju darad

Qadam ba-jada bareek-tar zi moo zada-am

Gul guft keh aish-e-nau baharay khushtar

Yak subh-e-chaman zi roz-garay khushtar

Zaan pesh keh kas tera ba-dastar dahad

Mardan ba-kinar-e-shakhsar-ay khushta

English Translation

My heart still longs for the quest; I have stepped onto a path thinner than a hair. The flower said: “The joy of a new spring is better; a single morning in the garden is better than a whole lifetime. It is better to die on the branch than to be plucked and tucked into someone’s turban.”

Urdu Translation

میرا دل اب تک جستجو میں ہے، اسی لیے میں نے بال سے باریک (عشق کے) راستے پر قدم رکھا ہے۔ پھول نے کہا کہ بہار کی ایک صبح کی زندگی ایک طویل زمانے سے بہتر ہے۔ اس سے پہلے کہ کوئی تمہیں توڑ کر اپنی دستار کی زینت بنا لے، ٹہنی پر ہی مر جانا بہتر ہے۔ (یعنی ذلت کی زندگی سے عزت کی موت بہتر ہے)۔

Roman Urdu of Urdu Translation

Mera dil ab tak justuju mein hai, issi liye mein nay baal say bareek (ishq kay) rastay par qadam rakha hai. Phool nay kaha keh bahar ki aik subh ki zindagi aik taweel zamanay say behtar hai. Iss say pehlay keh koi tumhein torr kar apni dastar ki zeenat bana lay, tehni par hi mar jana behtar hai.

سخنگو طفلک و برنا و پیر است

سخن را سالے و ما ہے نباشد

Roman Urdu of Ashaar

Sukhan-go tiflak o burna o peer ast

Sukhan ra saalay o mahay nabashad

Sabza o aab-e-rawan o roye khush

English Translation

A poet can be a child, a youth, or an elder; poetry has no age. Greenery, running water, and a beautiful face increase the sight of the eyes. 

Urdu Translation

شاعر بچہ، جوان یا بوڑھا کوئی بھی ہو سکتا ہے، شاعری کے لیے عمر کی کوئی قید نہیں۔

Roman Urdu of Urdu Translation

Shayar bacha, jawan ya burha koi bhi ho sakta hai, shayari kay liye umr ki koi qaid nahi. 

اے برادر من ترا از زندگی دادم نشاں

خواب را مرگِ سبک داں مرگ را خوابِ گراں

طاقتِ عفو در تو نیست اگر

خیز و با دشمنان در آ بہ ستیز

سینہ را کارگاہِ کینہ مساز

سرکہ در انگبینِ خویش مریز

Roman Urdu of Ashaar

Ay biradar man tera az zindagi dadam nishan

Khwab ra marg-e-sabuk dan marg ra khwab-e-garan

Taqat-e-afw dar tu neest agar

Khiz o ba dushmanan dar-aa ba-sateez

Seena ra karga-e-keena masaz

 Sirka Dar angabeen-e-khwaish sirka mareez

English Translation

O brother, I have given you a sign of life: consider sleep as a light death and death as a deep sleep. If you do not have the power to forgive, then rise and fight your enemies. Do not make your chest a workshop of malice; do not pour vinegar into your honey.

Urdu Translation

اے بھائی! میں نے تجھے زندگی کا بھید بتا دیا: نیند کو ہلکی موت اور موت کو گہری نیند سمجھ۔ اگر تجھ میں معاف کرنے کی طاقت نہیں ہے تو اٹھ اور دشمن سے مقابلہ کر، لیکن اپنے سینے کو کینے اور بغض کا گھر نہ بنا۔ اپنی سیرت کے شہد میں کینے کا سرکہ نہ انڈیل۔

Roman Urdu of Urdu Translation

Ay bhai! Mein nay tujhay zindagi ka bhed bata diya: neend ko halki maut aur maut ko gehri neend samajh. Agar tujh mein maaf karnay ki taqat nahi hai to uth aur dushman say muqabla kar, lekin apnay seenay ko keenay aur bughz ka ghar na bana. Apni seerat kay shehad mein keenay ka sirka na undail.

از نزاکت ہائے طبعِ موشگافِ او مپرس

کردہ ام بادے زجاجِ شاعرِ ما بشکند

کے تواند گفت شرحِ کارزارِ زندگی

می پرد رنگش حبابے چوں بدریا بشکند

Roman Urdu of Ashaar

Az nazakat-haye tab’e mooshgaf-e-oo mapurs

Karda-am baaday zajaj-e-shayar-e-ma bishkanad

Kay tawand guft sharh-e-karzar-e-zindagi

Mi-parad rangash hubabay choon ba-darya bishkanad

English Translation

Do not ask about the delicacy of his hair-splitting nature; the glass of our poet breaks with a mere breeze. How can he describe the battlefield of life, he whose color fades when a bubble bursts in the ocean?

Urdu Translation

نازک مزاج شاعر کی بات نہ کرو جس کا دل ہوا کے ایک جھونکے سے ٹوٹ جاتا ہے۔ وہ زندگی کی جدوجہد اور جنگ کے معرکے کیا بیان کرے گا جس کا رنگ سمندر میں ایک بلبلہ پھوٹنے سے ہی اڑ جاتا ہے۔

Roman Urdu of Urdu Translation

Nazuk-mizaj shayar ki baat na karo jis ka dil hawa kay aik jhonkay say toot jata hai. Woh zindagi ki jad-o-jehad aur jang kay ma’rakay kya bayan karay ga jis ka rang samandar mein aik bulbula phootnay say hi urr jata hai.

مزن وسمہ برویش و ابروئے خویش

جوانی ز دزدیدنِ سال نیست

 ندارد  کار بادوں ہمتاں عشق 

تذروِ مردہ را شاہیں  نگیرد

نقدِ شاعر در خورِ بازار نیست

ناں بسیمِ نسترن نتواں خرید

Roman Urdu

Mazan wasma bar-resh o abroo-ye khwaish

Jawani ze duzdidan-e-saal neest

Nadard kaar ba-doon himmatan ishq

Tazarv-e-murda ra shaheen nageerad

Naqd-e-shaair dar khor-e-bazaar neest

Naan ba-seem-e-nastaran natwan khareed

English Translation

Do not apply dye to your face and eyebrows; youth is not regained by hiding your years. Love has no business with the low-spirited; a hawk does not prey on a dead partridge. A poet’s wealth is not for the marketplace; one cannot buy bread with the silver of the jessamine flower.

Urdu Translation

اپنے چہرے اور ابرو پر خضاب (رنگ) مت لگاؤ، سال چھپانے سے جوانی واپس نہیں آتی۔ عشق کا کم ہمت لوگوں سے کوئی واسطہ نہیں، شاہین کبھی مردہ شکار نہیں پکڑتا۔ شاعر کا کلام بازار میں بکنے کے لائق نہیں، چنبیلی کی چاندی (پھول کی سفیدی) سے روٹی نہیں خریدی جا سکتی۔

Roman Urdu of Urdu Translation

Apnay chehray aur abru par khizab mat lagao, saal chupanay say jawani wapis nahi aati. Ishq ka kam-himmat logon say koi wasta nahi, shaheen kabhi murda shikar nahi pakarta. Shayar ka kalam bazar mein biknay kay laiq nahi, chambeli ki chaandi (phool ki safedi) say roti nahi khareedi ja sakti.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *