
(Payam-e-Mashriq-134) Azadi-e-Behar آزادیِ بحر


بطے می گفت بحر آزاد گردید
چنیں فرماں ز دیوانِ خضر رفت
نہینگے گفت رو ہر جا کہ خواہی
دلے از ما نباید بے خبر رفت
Roman Urdu
Battay mi-guft bahr azad gardeed
Chaneen farman zi deewan-e-Khizr raft
Nahangay guft rau har ja keh khwahi
Dilay az ma nabayad be-khabar raft
English Translation
A duck was saying, “The sea has become free; such a decree has been issued from the court of Khizr.” A crocodile replied, “Go wherever you wish, but you should not remain unaware of us for even a moment.”
Urdu Translation
ایک بطخ خوشی سے کہہ رہی تھی کہ اب سمندر آزاد ہو گیا ہے (یعنی اب ہمیں کوئی روک ٹوک نہیں)، حضرت خضر کے دربار سے ایسا ہی حکم جاری ہوا ہے۔ ایک مگر مچھ نے یہ سنا تو بولا: “اے بطخ! تو جہاں چاہے شوق سے جا، لیکن یاد رکھنا کہ ہم (طاقتور شکاریوں) سے بے خبر ہو کر کہیں مت جانا۔”
Roman Urdu of Urdu Translation
Aik batakh khushi say keh rahi thi keh ab samandar azad ho gaya hai (yani ab hamein koi rok tok nahi), Hazrat Khizr kay darbar say aisa hi hukm jari hua hai. Aik magarmach nay yeh suna to bola: “Ay batakh! Tu jahan chahay shauq say ja, lekin yaad rakhna keh hum (taqatwar shikariyon) say be-khabar ho kar kahin mat jana.
خلاصہ
Urdu Text
اقبال اس تمثیل کے ذریعے یہ سمجھا رہے ہیں کہ بین الاقوامی قوانین اور امن کے وعدے کمزوروں کو صرف دھوکا دینے کے لیے ہوتے ہیں۔ جب تک دنیا میں استعماری قوتیں اور “مگر مچھ” موجود ہیں، چھوٹی اور کمزور قوموں (بطخوں) کے لیے سمندر کبھی آزاد نہیں ہو سکتا۔ حقیقی آزادی محض اعلانات سے نہیں بلکہ اپنی قوت اور بیداری سے حاصل ہوتی ہے۔
Roman Urdu
Iqbal iss tamseel kay zariye yeh samjha rahay hain keh bain-ul-aqwami qawaneen aur aman kay waaday kamzoron ko sirf dhoka dainay kay liye hotay hain. Jab tak duniya mein istamari quwwatain aur “magarmach” maujood hain, chhoti aur kamzor qaumon (batakhon) kay liye samandar kabhi azad nahi ho sakta. Haqiqi azadi mahz ailanat say nahi balkeh apni quwwat aur bardaari say haasil hoti hai.




