(Armaghan-e-Hijaz-Farsi-02) Huzoor-e-Haq 1: Dil-e-Ma Bedilan Bardnad دلِ ما بیدلاں بردند

دلِ ما بیدلاں بردند و رفتند 

مثالِ شعلہ افسردند و رفتند 

بیا یک لحظہ باعاماں در آمیز 

کہ خاصاں بادہ ہا خوردند و رفتند!

 Dil-e-ma bedilan bardand o raftand, 

Misal-e-shula afsurdand o raftand, 

Biya yak lahza ba-aaman dar ameez, 

Ke khasaan bada ha khurdand o raftand

They took the hearts of us, the heartless, and departed; 

Like a flame, they flickered out and departed. 

Come, mingle for a moment with the common folk, 

For the chosen ones have drunk the wine and departed

سخن ہا رفت از بود و نبودم 

من از خجالت لب خود کم کشودم 

سجودِ زندہ مرداں می شناسی 

عیارِ کارِ من گیر از سجودم!

Sukhan ha raft az bood o naboodam, 

Man az khajalat lab-e-khud kam kashoodam, 

Sujood-e-zinda mardan mi-shanasi, 

Ayar-e-kar-e-man geer az sujoodam!

Discussions took place about my existence and non-existence. 

Out of shyness, I hardly opened my lips. 

You recognize the prostrations of living men; 

Judge the quality of my work by my prostration

دلِ من در کشادِ چوں و چند است 

نگاہش از مہ و پرویں بلند است 

بدہ ویرانہ در دوزخ او را 

کہ ایں کافر بے خلوت پسند است!

Dil-e-man dar kushaad-e-choon o chand ast, 

Nigahash az mah o parveen buland ast, 

Bidah veerana dar dozakh oo ra, 

Ke een kafir-e-khalwat pasand ast

My heart is engaged in unraveling the ‘how’ and ‘why’ of existence; 

Its gaze reaches far beyond the moon and the Pleiades. 

Grant him a desolate corner even in Hell, 

This solitude-loving rebel cannot live without his privacy

چہ شور است ایں کہ در آب و گل افتاد 

زیک دل عشق را صد مشکل افتاد 

قرارِ یک نفس بر من حرام است 

بمن رحمے کہ کارم با دل افتاد!

Che shor ast een ke dar aab o gil uftad, 

Zayek dil ishq ra sad mushkil uftad, 

Qarar-e-yak nafas bar man haram ast, 

Ba-man rahme ke karam ba-dil uftad!

What a tumult has arisen in this body of water and clay; 

From a single heart, Love has encountered a hundred difficulties. 

A moment’s peace is forbidden to me; 

Have mercy on me, for my dealings are with the heart

جہاں از خود بروں آوردہ کسیت؟ 

جمالش جلوہ بے پردہ کسیت؟ 

مرا گوئی کہ از شیطاں حذر کن 

بگو با من کہ او پروردہ کسیت؟

Jahan az khud baroon awarda-e-kist? 

Jamallash jalwa-e-be parda-e-kist? 

Mara goyi ke az Shaitan hazar kun, 

Bago ba-man ke oo parwarda-e-kist?

Whose creation is this world that has emerged? 

Whose beauty is this unveiled manifestation? 

You tell me to beware of Satan; 

Tell me, whose creature is he? 

Full Explanation in Urdu and Roman Urdu

Urdu

وہ سچے عاشق جو عشقِ الٰہی میں مست تھے، ہم جیسے بے دل لوگوں کے دلوں کو تڑپا کر اور اپنے ساتھ لے کر اس دنیا سے رخصت ہو گئے۔ وہ ایک روشن شعلے کی طرح اس دنیا میں آئے، اپنی تپش سے دوسروں کے دلوں کو گرمایا اور پھر خود خاموشی سے بجھ کر چلے گئے۔ اے اللہ! اب تو ایک لمحے کے لیے ہم جیسے عام گناہ گار بندوں کی طرف بھی توجہ فرما اور ہم سے ہم کلام ہو، کیونکہ تیرے وہ خاص بندے جو عشق کی شراب کے جام پی کر مست رہتے تھے، وہ تو اپنا وقت پورا کر کے اس دنیا سے کوچ کر چکے ہیں۔

Roman Urdu

Woh sache aashiq jo ishq-e-ilahi mein mast thay, hum jaise be-dil logon ke dilon ko tarpa kar aur apne saath le kar is dunya se ruxat ho gaye. Woh ek roshan shulay ki tarah is dunya mein aaye, apni tapish se doosron ke dilon ko garmaya aur phir khud khamoshi se bujh kar chale gaye. 

Ae Allah! Ab Tu ek lamhay ke liye hum jaise aam gunah-gaar bandon ki taraf bhi tawajjo farma aur hum se hum-kalam ho, kyunke Tere woh khaas bande jo ishq ki sharab ke jaam pee kar mast rehte thay, woh to apna waqt poora kar ke is dunya se kooch kar chukay hain.

Urdu

باری تعالیٰ! میری ہستی، میری زندگی اور میرے ہونے یا نہ ہونے پر دنیا میں بہت سی باتیں اور بحثیں ہوئیں، لیکن میں نے شرمندگی اور عجز کی وجہ سے اپنے لب نہیں کھولے اور خاموش رہا。 اے اللہ! تو ان زندہ دل بندوں کے سجدوں کی حقیقت سے بخوبی واقف ہے جو صرف تیری ہی عبادت کرتے ہیں。 میری زندگی کی محنت، میرے ایمان کی تڑپ اور میرے عمل کے معیار کا اندازہ تو میرے ان سجدوں سے لگا جو میں نے تیرے حضور عاجزی سے کیے ہیں.

Roman Urdu

Bari Ta’ala! Meri hasti, meri zindagi aur mere hone ya na hone par dunya mein bahut si baatein aur behsien huin, lekin mein ne sharmindagi aur ajz ki wajah se apne lab nahi khole aur khamosh raha. 

Ae Allah! Tu un zinda-dil bandon ke sujood ki haqiqat se bakhubi waqif hai jo sirf Teri hi ibadat karte hain. Meri zindagi ki mehnat, mere iman ki tarap aur mere amal ke mayar ka andaza Tu mere un sujood se laga jo mein ne Tere huzoor ajzi se kiye hain.

Urdu

علامہ اقبال فرماتے ہیں کہ میرا دل کائنات کے ان گنت سوالات اور زندگی کی حقیقتوں کو سمجھنے اور سلجھانے کی کوشش میں لگا رہتا ہے۔ میری فکر اور نظر کی رسائی چاند ستاروں اور کہکشاؤں سے بھی کہیں آگے کی بلند منزلوں تک ہے۔ 

اقبال اللہ تعالیٰ سے بڑے دلیرانہ اور بے نیازانہ انداز میں التجا کرتے ہیں کہ اے باری تعالیٰ! اگر مجھے دوزخ میں بھی بھیجنا ہے تو وہاں بھی مجھے کوئی ایسی ویران جگہ دینا جہاں میں اکیلا رہ سکوں، کیونکہ مجھ جیسے تنہائی پسند اور اپنی دنیا میں مگن رہنے والے انسان کے لیے لوگوں کا ہجوم برداشت کرنا مشکل ہے۔ یہ دراصل انسان کی خودی اور اللہ کے سامنے اس کی راز و نیاز کی تڑپ کا اظہار ہے۔

Roman Urdu

Allama Iqbal farmate hain ke mera dil kainat ke an-ginat sawalat aur zindagi ki haqiqaton ko samajhne aur suljhane ki koshish mein laga rehta hai. Meri fikr aur nazar ki rasai chand sitaron aur kahkashon se bhi kahin aage ki buland manzilon tak hai. 

Iqbal Allah Ta’ala se bare dilerana aur be-niyazana andaz mein iltija karte hain ke Ae Bari Ta’ala! 

Agar mujhe dozakh mein bhi bhejna hai to wahan bhi mujhe koi aisi veeran jagah dena jahan mein akela reh sakoon, kyunke mujh jaise tanhai-pasand aur apni dunya mein magan rehne wale insan ke liye logon ka hujoom bardasht karna mushkil hai. 

Yeh darasl insan ki khudi aur Allah ke samne us ki raaz-o-niyaz ki tarap ka izhar hai.

Urdu

یہ کیسا ہنگامہ ہے جو مٹی اور پانی سے بنے اس انسانی جسم میں برپا ہے؟ اللہ نے انسان کو ایک دل عطا کیا لیکن اس ایک دل کی وجہ سے عشق کو سینکڑوں مشکلات اور آزمائشوں کا سامنا کرنا پڑ رہا ہے. میرے لیے ایک پل کا سکون بھی ناممکن ہو چکا ہے کیونکہ میرا دل ہر وقت تڑپتا رہتا ہے. اے میرے رب! مجھ پر رحم فرما کیونکہ میرا معاملہ ایک ایسے دل سے پڑ گیا ہے جو کسی طور قرار نہیں پاتا.

Roman Urdu

Yeh kaisa hungama hai jo mitti aur pani se bane is insani jism mein barpa hai? Allah ne insan ko ek dil ata kiya lekin is ek dil ki wajah se ishq ko saikron mushkilat aur azmaishon ka samna karna par raha hai. 

Mere liye ek pal ka sukun bhi namumkin ho chuka hai kyunke mera dil har waqt tarapta rehta hai. Ae mere Rab! Mujh par raham farma kyunke mera muamla ek aise dil se par gaya hai jo kisi taur qarar nahi pata.

Urdu

 یہ دنیا کس نے پیدا کی ہے اور اسے وجود کس نے بخشا ہے؟ اس کائنات میں جو خوبصورتی اور چمک نظر آتی ہے، یہ دراصل کس کی ذات کا روشن جلوہ ہے؟ اے اللہ! تو مجھے کہتا ہے کہ میں شیطان کے شر سے بچوں اور اس سے دور رہوں، لیکن مجھے یہ تو بتا کہ اس شیطان کو پیدا کرنے والا اور اسے پالنے والا کون ہے؟ (یہاں اقبال اللہ سے بڑے لاڈ اور بے باکی سے سوال کر رہے ہیں)۔

Roman Urdu

Yeh dunya kis ne paida ki hai aur ise wajood kis ne bakhsha hai? Is kainat mein jo khoobsurti aur chamak nazar aati hai, yeh darasl kis ki zaat ka roshan jalwa hai? 

Ae Allah! Tu mujhe kehta hai ke mein Shaitan ke shar se bachoon aur us se door rahoon, lekin mujhe yeh to bata ke is Shaitan ko paida karne wala aur ise palne wala kon hai? (Yahan Iqbal Allah se bare laad aur be-baki se sawal kar rahe hain).

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *