
(Armaghan-e-Hijaz-Farsi-49) Huzoor-e-Alam-e-Insani 5: Wajood Ast Ayn Ke Bini Ya Namood Ast وجود است ایں کہ بینی یا نمود است

وجود است ایں کہ بینی یا نمود است
حکیمِ ما چہ مشکل ہا کشود است
کتابے بر فنِ غواصّ بنوشت
ولیکن در دلِ دریا نبود است
Wajood ast een ke beeni ya namood ast
Hakeem-e-ma che mushkil-ha kushood ast
kitab-ay Ba-fann ghawassi banwisht
Walaykin dar dil-e-darya na-bood ast
Is this world you see a reality (Wajood) or just an appearance (Namood)? Our philosopher has “solved” many such problems with his logic! He has written an entire book on the art of diving, yet he has never once descended into the depths of the ocean himself.

بہ ضربِ تیشہ بشکن بیستوں را
کہ فرصت اندک و گردوں دو رنگ است
حکیماں را دریں اندیشہ بگذار
شرر از تیشہ خیزد یا ز سنگ است
Ba zarb-e-tesha bishkan Bisotun ra
Ke Fursat andak-o-gardoon do-rang ast
Hakeeman ra dareen andesha bugzar
Sharar az tesha kheezad ya ze sang ast
Shatter the mountain of Bisotun with the stroke of your axe; time is short, and the heavens are fickle. Leave the philosophers to their useless debate over whether the spark arises from the axe or from the stone.

منہ از کف چراغِ آرزو را
بدست آور مقامِ ہاؤ ہو را
مشو در چار سوئے ایں جہاں گم
بخود باز آ و بشکن چار سو را
Ma-nih az kaff charagh-e-arzoo ra
Ba-dast awar maqam-e-haye-o-hoo ra
Masho dar char-su-ye een jahan gum
Ba-khud baaz aa wa bishkan char-su ra
Do not let the lamp of desire drop from your hand; attain the station of spiritual ecstasy and passion. Do not get lost in the four dimensions (space and time) of this world; return to your inner self and break through these worldly limits.

دلِ دریا ز تست سکوں بیگانہ
بہ جیبش گوہرِ یک دانہ از تست
تو اے موج اضطرابِ خود نگہدار
کہ دریا را متاعِ خانہ از تست
Dil-e-darya ze tust sukoon begana
Ba-jeeb-ash gohar-e-yak-dana az tust
Tu ai mouj iztirab-e-khud nigahdar
Ke darya ra mata-e-khana az tust
The heart of the ocean is restless because of you; you are the unique and priceless pearl within its pocket. O wave! Guard your inner restlessness and struggle, for the entire wealth of the ocean’s house exists because of you.

دو گیتی را بہ خود باید کشیدن
نباید از حضورِ خود رمیدن
بہ نورِ دوش بیں امروزِ خود را
ز دوش امروز را نتواں بریدن
Do geeti ra ba-khud bayad kasheedan
Na-bayad az huzoor-e-khud rameedan
Ba-noor-e-dosh been imroz-e-khud ra
Ze dosh imroz ra natwan bareedan
One should draw both worlds toward oneself; it is not right to flee from one’s own presence (self-awareness). Look at your “today” in the light of “yesterday,” for today cannot be severed from the history of yesterday.

بہ ما اے لالہ خود را وانمودی
نقاب از چہرۂ زیبا گشودی
ترا چوں بردمیدی لالہ گفتند
بشاخ اندر چہ بودی؟ چہ بودی؟
Ba-ma ai lala khud ra wa-namoodi
Niqab az chehra-e-zeba kushoodi
Tu-ra chun bar-dameedi lala guftand
Ba-shakh andar che boodi? Che boodi?
O Tulip! You revealed yourself to us and lifted the veil from your beautiful face. When you blossomed, people called you a “Tulip”; but while you were still hidden inside the branch, what were you? What was your reality then?
Full Explanation in Urdu and Roman Urdu
Urdu
یہ کائنات جو تو دیکھ رہا ہے، کیا یہ کوئی حقیقی وجود رکھتی ہے یا محض ایک دکھاوا ہے؟ ہمارے فلسفیوں نے اپنی بحثوں سے ان مسائل کو مزید الجھا دیا ہے۔ اس نے غواصی کے فن پر تو ایک ضخیم کتاب لکھ دی ہے لیکن حقیقت یہ ہے کہ اس نے خود کبھی سمندر کی گہرائیوں میں غوطہ نہیں لگایا، یعنی وہ تجربہ اور مشاہدہ سے محروم ہے۔
Roman Urdu
Yeh kainat jo tu dekh raha hai, kya yeh koi haqiqi wajood rakhti hai ya mahz ek dikhawa hai? Hamare falsafiyon ne apni bahson se in masail ko mazeed uljha diya hai. Us ne ghawassi ke fann par to ek zakheem kitab likh di hai lekin haqiqat yeh hai ke us ne khud kabhi samundar ki gehraiyon mein ghota nahi lagaya, yani woh tajurba aur mushahida se mahroom hai.
Urdu
تو اپنی محنت اور عمل کے تیشے سے بیستوں جیسے پہاڑ کو توڑ ڈال کیونکہ زندگی کی مہلت بہت کم ہے اور حالات بدلتے رہتے ہیں۔ فلسفیوں کو اس فضول بحث میں پڑا رہنے دے کہ چنگاری تیشے سے نکلتی ہے یا پتھر سے؛ تو بحث کے بجائے عمل پر توجہ دے۔
Roman Urdu
Tu apni mehnat aur amal ke teshe se Bisotun jaise pahar ko tod daal kyunke zindagi ki mohlat bahut kam hai aur halat badalte rehte hain. Falsafiyon ko is fazool bahs mein pada rehne de ke chingari teshe se nikalti hai ya pathar se; tu bahs ke bajaye amal par tawajjo de.
Urdu
اپنی آرزو اور مقصد کے چراغ کو کبھی بجھنے نہ دے اور اپنے اندر وہ قلندرانہ تڑپ اور ولولہ پیدا کر۔ اس مادی دنیا کی چار سمتوں اور حدوں میں گم نہ ہو جا، بلکہ اپنی خودی کی پہچان کر اور کائنات کی ان ظاہری حدوں کو تسخیر کر کے ان سے آگے نکل جا۔
Roman Urdu
Apni arzoo aur maqsad ke charagh ko kabhi bujhne na de aur apne andar woh qalandarana tarap aur walwala paida kar. Is madi duniya ki char simton aur hadon mein gum na ho ja, balkay apni khudi ki pehchan kar aur kainat ki in zahiri hadon ko taskheer kar ke in se aage nikal ja.
Urdu
اس کائنات کے سمندر میں جو ہلچل اور اضطراب ہے، وہ تیرے ہی دم سے ہے اور تو ہی اس کائنات کا سب سے قیمتی موتی ہے۔ اے موجِ عمل! تو اپنی اس تڑپ اور بے چینی کو برقرار رکھ کیونکہ اس کائنات کی ساری رونق اور سرمایہ تیرے ہی وجود کی بدولت ہے۔
Roman Urdu
Is kainat ke samundar mein jo halchal aur iztirab hai, woh tere hi dam se hai aur tu hi is kainat ka sab se qeemti moti hai. Ay mouj-e-amal! Tu apni is tarap aur be-chaini ko barkarar rakh kyunke is kainat ki sari raunaq aur sarmaya tere hi wajood ki badolat hai.
Urdu
انسان کو چاہیے کہ وہ دونوں جہانوں کو اپنے تصرف میں لائے اور اپنی خودی سے کبھی غافل نہ ہو۔ تو ماضی کی روشنی میں اپنے آج کا جائزہ لے، کیونکہ حال کو کبھی ماضی سے الگ نہیں کیا جا سکتا؛ تمہاری تاریخ ہی تمہارے حال کی بنیاد ہے۔
Roman Urdu
Insan ko chahiye ke woh dono jahanon ko apne tasarruf mein laye aur apni khudi se kabhi ghafil na ho. Tu mazi ki roshni mein apne aaj ka jaiza le, kyunke haal ko kabhi mazi se alag nahi kiya ja sakta; tumhari tareekh hi tumhare haal ki buniyaad hai.
Urdu
اے گلِ لالہ (اے انسان)! تو نے عدم سے وجود میں آ کر اپنا حسن ہم پر ظاہر کیا اور اپنی حقیقت دکھائی۔ جب تو دنیا میں ظاہر ہوا تو لوگوں نے تجھے پہچان کر ایک نام دے دیا، لیکن اس ظہور سے پہلے جب تو چھپا ہوا تھا، تب تیری کیا کیفیت اور کیا حیثیت تھی؟
Roman Urdu
Ay gul-e-lala (ay insan)! Tu ne adam se wajood mein aa kar apna husn hum par zahir kiya aur apni haqiqat dikhayi. Jab tu duniya mein zahir hua to logon ne tujhe pehchan kar ek naam de diya, lekin is zuhoor se pehle jab tu chhupa hua tha, tab teri kya kaifiyat aur kya haisiyat th




