
(Zabur-e-Ajam-02) Zabur-e-Ajam Part 1: Zabrun Dar Gashtam Za-Darun Khana Guftam زبور عجم


زِ بیرونِ در گذشتم، ز درونِ خانہ گفتم
سخنِ نگفتہ را چہ قلندرانہ گفتم!
Roman Urdu Translation
Zi bairoon-e-dar guzashtam, zi daroon-e-khana guftam,
Sukhan-e-nagufta ra cha qalandarana guftam!
English Translation
I have passed beyond the outer door; I have spoken from within the house; I have expressed the unspoken word with the boldness of a Qalandar (a free-spirited mystic)!
Urdu
اس شعر میں اقبال اپنے فلسفیانہ سفر کے ایک اہم موڑ کا اعلان کر رہے ہیں۔ وہ کہتے ہیں کہ اب میں ظاہری اور سطحی باتوں (باہر کا دروازہ) سے آگے نکل چکا ہوں۔ اب میرا کلام اس گہرائی سے پھوٹتا ہے جو انسان کے باطن اور روح کا مسکن ہے (گھر کے اندر)۔ “قلندرانہ” کا لفظ یہاں بہت اہم ہے؛ یہ ایک ایسی بے باک، آزاد اور حق گو کیفیت کی علامت ہے جو دنیاوی ڈر یا رسومات کی پرواہ نہیں کرتی۔ اقبال نے یہاں ان حقیقتوں کو بیان کرنے کا عہد کیا ہے جو اب تک لوگوں کی نظروں سے اوجھل تھیں یا جنہیں بیان کرنے کی ہمت کوئی نہیں کر رہا تھا۔ یہ ان کی روحانی بصیرت اور خودی کی بلندی کا اظہار ہے۔
Roman Urdu
Is shair mein Iqbal apne falsafiyana safar ke ek ahem mor ka elaan kar rahe hain. Wo kehte hain ke ab main zahiri aur satihi baton (bahar ka darwaza) se aage nikal chuka hoon. Ab mera kalam is gehrai se phoot-ta hai jo insan ke batin aur rooh ka maskan hai (ghar ke andar). “Qalandarana” ka lafz yahan bohat ahem hai; ye ek aysi be-baak, aazad aur haq-go kaifiyat ki alamat hai jo dunyawi dar ya rusumaat ki parwah nahi karti. Iqbal ne yahan un haqeeqaton ko bayan karne ka ehd kiya hai jo ab tak logon ki nazron se ojhal thin ya jinhein bayan karne ki himmat koi nahi kar raha tha. Ye un ki ruhani baseerat aur khudi ki bulandi ka izhar hai.




