(Armaghan-e-Hijaz-Farsi-15) Huzoor-e-Risalat 2: Gunah Ishq Wa Masti Aam Kardnad گناہِ عشق و مستی عام کردند

گناہِ عشق و مستی عام کردند 

دلیلِ پختگاں را خام کردند 

بآہنگِ حجازی می سرایم 

نخستیں بادہ کاندر جام کردند

Gunaah-e-ishq-o-masti aam kardan 

Daleel-e-pukhtagaan ra khaam kardan 

Ba-aahang-e-Hijazi mi sarayam 

Nakhusteen baada kaandar jaam kardan

They made the “sin” of love and ecstasy accessible to everyone, and in doing so, they proved the logical arguments of the “mature” (philosophers) to be flawed and raw. I am singing in the rhythmic melody of Hijaz, about that very first wine which was ever poured into the goblet.

چہ پرسی از مقاماتِ نوایم 

ندیمان کم شناسند از کجایم 

کشادم رختِ خود را اندریں دشت 

کہ اندر خلوتش تنہا سرایم

Che pursi az maqaamat-e-nawayam 

Nadeeman kam shanasand az kujayam 

Kushadam rakht-e-khud ra andaree’n dasht 

Ke andar khalwatash tanha sarayam

Why do you ask about the spiritual stages or origins of my song? Even my close companions hardly know where I truly come from. I have unpacked my belongings in this vast wilderness (of love), so that in its deep solitude, I may sing my songs alone.

Full Explanation in Urdu and Roman Urdu

Urdu

 دنیا دار لوگ عشقِ الٰہی میں کھو جانے کو “گناہ” اور دیوانگی سمجھتے تھے، لیکن اللہ کے ولیوں نے اس عشق کو عام کر دیا۔ انہوں نے اپنی محبت سے ان لوگوں کی عقلوں کو مات دے دی جو صرف منطق اور دلیلوں (فلسفے) پر بھروسہ کرتے تھے۔ وہ بتاتے ہیں کہ عقل وہاں ہار جاتی ہے جہاں سے عشق شروع ہوتا ہے۔

شاعر کہتا ہے کہ میں اس پرانے اور سچے سر (حجازی لے) میں یہ نغمہ گا رہا ہوں کہ جب کائنات ابھی بنی ہی تھی، تو محبت کی جو پہلی مے (شرابِ معرفت) پیالے میں ڈالی گئی تھی، وہ اصل میں اللہ تعالیٰ کے جمال کا ایک عکس تھی۔ یعنی یہ پوری دنیا اللہ کی محبت کا ہی ایک روپ ہے۔

آخر میں عراقی ایک معصومانہ شکوہ کرتے ہیں کہ جب اللہ نے خود اس کائنات کو پیدا کر کے اپنی خوبصورتی کا راز سب پر ظاہر کر دیا، تو پھر لوگ مجھ جیسے عاشق کو کیوں برا بھلا کہتے ہیں؟ جب راز خود مالک نے کھول دیا، تو میرا قصور کیا ہے؟

Roman Urdu

Dunya-daar log ishq-e-ilahi mein kho jaane ko “gunaah” aur deewangi samajhte thay, lekin Allah ke waliyon ne is ishq ko aam kar diya. Unho ne apni mohabbat se un logon ki aqlon ko maat de di jo sirf mantiq (logic) aur dilaail par bharosa karte thay. Wo batate hain ke aql wahan haar jati hai jahan se ishq shuru hota hai.

Shayar kehta hai ke main us purane aur sacchey sur (Hijazi lay) mein ye naghma ga raha hoon ke jab kainat abhi bani hi thi, to mohabbat ki jo pehli may (sharab-e-ma’rifat) piyalay mein daali gayi thi, wo asal mein Allah Ta’ala ke jamaal ka ek aks thi. Yani ye poori dunya Allah ki mohabbat ka hi ek roop hai.

Aakhir mein Iraqi ek masoomana shikwa karte hain ke jab Allah ne khud is kainat ko paida kar ke apni khoobsurti ka raaz sab par zahir kar diya, to phir log mujh jaise aashiq ko kyun bura bhala kehte hain? Jab raaz khud Maalik ne khol diya, to mera qasoor kya hai?

Urdu

 مجھ سے میری شاعری یا میری روحانی منزلوں کے بارے میں کیا پوچھتے ہو؟ حقیقت تو یہ ہے کہ میرے قریبی دوست اور ساتھی بھی یہ نہیں جانتے کہ میری روح کا اصل ٹھکانہ کہاں ہے اور میں کس دنیا کا رہنے والا ہوں۔ میں نے اس دنیا کے ہنگاموں کو چھوڑ کر عشق اور معرفت کے اس ریگستان (دشت) میں اپنا ڈیرہ جما لیا ہے۔ میں نے یہاں اپنا سامانِ سفر اس لیے کھولا ہے تاکہ اس صحرا کی مکمل تنہائی اور سکون میں، میں اپنے رب کے لیے اکیلا گیت گا سکوں اور مجھے کوئی ڈسٹرب کرنے والا نہ ہو۔

Roman Urdu

Tum mujh se meri shayari ya meri roohani manzilon ke baare mein kya poochte ho? Haqiqat to ye hai ke mere qareebi dost aur sathi bhi ye nahi jaante ke meri rooh ka asal thikana kahan hai aur main kis dunya ka rehne wala hoon. 

Maine is dunya ke hangamon ko chhor kar ishq aur ma’rifat ke is registan (dasht) mein apna dera jama liya hai. Maine yahan apna saman-e-safar is liye khol diya hai taake is sehra ki mukammal tanhai aur sukoon mein, main apne Rab ke liye akaila geet ga sakoon aur mujhe koi pareshan karne wala na ho.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *