(Payam-e-Mashriq-101) Mai-e-Baqi – Ghazal 42: Roshan Az Par Roweet Nazare Neest Ke Neest غزل نمبر ۴۲

سرخوش از بادۂ تو خم شکنے نیست کہ نیست 

مستِ لعلینِ تو شیریں سخنے نیست کہ نیست 

در قبائے عربی خوشترک آئی بہ نگاہ 

راست بر قامتِ تو پیرہنے نیست کہ نیست

Roman Urdu Translation

Sar-khush az baada-e-tu khum-shikane nest ki nest, 

Mast-e-laaleen-e-tu shireen sakhane nest ki nest. 

Dar qaba-e-Arabi khush-tarak aayi ba nigah, 

Raast bar qamat-e-tu peerahane nest ki nest.

English Translation

There is no heavy drinker who is not intoxicated by Your wine; there is no sweet-tongued poet who is not enamoured by Your ruby lips. You appear even more beautiful in the Arabian robe; though there is no garment that does not perfectly fit Your stature.

Urdu

اقبال حضور سرورِ کائنات ﷺ کی بارگاہ میں ہدیہ عقیدت پیش کرتے ہوئے فرماتے ہیں کہ دنیا میں کوئی ایسا مے نوش یا حق کا متلاشی نہیں جو آپ ﷺ کے عشق کی شراب سے سرشار نہ ہو۔ ہر وہ شاعر یا خطیب جو شیریں بیانی رکھتا ہے، وہ دراصل آپ ﷺ کے اوصافِ حمیدہ کا ہی دیوانہ ہے۔ دوسرے شعر میں فرماتے ہیں کہ اگرچہ آپ ﷺ کی شخصیت اتنی مکمل ہے کہ ہر لباس آپ پر جچتا ہے، لیکن جب آپ ﷺ عربی قبا زیب تن فرماتے ہیں تو آپ ﷺ کا جمال اپنی انتہا کو پہنچ جاتا ہے۔ یہاں عربی قبا سے مراد اسلام کا وہ رنگ ہے جو آپ ﷺ کے ذریعے دنیا میں پھیلا۔

Roman Urdu

Iqbal Huzoor Sarwar-e-Kainat (SAW) ki bargah mein hadiya-e-aqeedat pesh karte hue farmate hain ke duniya mein koi aisa may-nosh ya haq ka mutalashi nahi jo Aap (SAW) ke ishq ki sharab se sarshaar na ho. Har wo shair ya khateeb jo shireen bayani rakhta hai, wo darasl Aap (SAW) ke ousaaf-e-hameeda ka hi deewana hai. Dusre shair mein farmate hain ke agarche Aap (SAW) ki shakhsiyat itni mukammal hai ke har libas Aap par jachta hai, lekin jab Aap (SAW) Arabi qaba zaib-e-tan farmate hain to Aap (SAW) ka jamal apni intiha ko pounch jata hai. Yahan Arabi qaba se murad Islam ka wo rang hai jo Aap (SAW) ke zariye duniya mein phaila.

گرچہ لعلِ تو خموش است ولے چشمِ ترا 

با دلِ خون شدۂ ما سخنے نیست کہ نیست 

تا حدیثِ تو کنم، بزمِ سخن می سازم 

ورنہ در خلوتِ من انجمنے نیست کہ نیست

Roman Urdu Translation

Garche laal-e-tu khamosh ast waley chashm-e-tara, 

Ba dil-e-khoon shuda-e-ma sakhane nest ki nest. 

Ta hadees-e-tu kunam, bazm-e-sukhan mi sazam, 

Warna dar khalwat-e-man anjumane nest ki nest.

English Translation

Although Your ruby lips are silent, there is no secret that Your eyes do not share with my bleeding heart. I arrange this assembly of poetry only to speak of You; otherwise, there is no gathering that does not already exist within my solitude.

Urdu

شاعر کہتے ہیں کہ اگرچہ آپ ﷺ بظاہر خاموش ہیں، لیکن آپ ﷺ کی چشمِ کرم میرے زخمی اور تڑپتے ہوئے دل سے وہ تمام باتیں کر لیتی ہے جو لفظوں میں بیان نہیں ہو سکتیں۔ یعنی عاشق اور محبوب کے درمیان خاموش گفتگو کا ایک سلسلہ جاری رہتا ہے۔ اگلے شعر میں وہ اپنی شاعری کا مقصد بیان کرتے ہیں کہ میں یہ محافل اور یہ اشعار صرف اس لیے تخلیق کرتا ہوں تاکہ آپ ﷺ کا ذکرِ خیر کر سکوں، ورنہ مجھے کسی ظاہری رونق کی ضرورت نہیں۔ میری تنہائی تو خود ایک ایسی انجمن ہے جہاں میں ہر پل آپ ﷺ کے تصور میں گم رہتا ہوں۔

Roman Urdu

Shair kehte hain ke agarche Aap (SAW) bazahir khamosh hain, lekin Aap (SAW) ki chashm-e-karam mere zakhmi aur tadapte hue dil se wo tamam baatein kar leti hai jo lafzon mein bayan nahi ho saktin. Yani aashiq aur mahboob ke darmiyan khamosh guftagu ka ek silsila jari rehta hai. Agle shair mein wo apni shayari ka maqsad bayan karte hain ke mein ye mahafil aur ye ashaar sirf is liye takhleeq karta hoon taake Aap (SAW) ka zikr-e-khair kar sakoon, warna mujhe kisi zahiri rounaq ki zaroorat nahi. Meri tanhai to khud ek aysi anjuman hai jahan mein har pal Aap (SAW) ke tasawwur mein gum rehta hoon.

اے مسلماں دگر اعجازِ سلیماں آموز 

دیدہ بر خاتمِ تو اہر منے نیست کہ نیست

Roman Urdu Translation

Ay Musulman digar ijaz-e-Sulaiman amoz, 

Deeda bar khatam-e-tu Ahrimane nest ki nest.

English Translation

O Muslim! Learn once again the miracle of Solomon; for there is no demon (enemy) who does not have his eyes fixed upon your signet ring (your power).

Urdu

اس مقطع میں اقبال مسلمان کو اس کی کھوئی ہوئی عظمت یاد دلاتے ہیں۔ وہ حضرت سلیمانؑ کی انگوٹھی کی مثال دیتے ہیں جس کے ذریعے وہ جن و انس پر حکومت کرتے تھے۔ وہ کہتے ہیں کہ اے مسلمان! تو دوبارہ وہی تسخیرِ کائنات کی قوت پیدا کر، کیونکہ تیرے دشمن (اہریمن) کی نظریں تیری طاقت اور تیری سلطنت کو چھیننے پر لگی ہوئی ہیں۔ اگر تو نے غفلت برتی تو شیطان صفت قوتیں تجھے مغلوب کر لیں گی۔ یہ وقت خوابِ غفلت سے جاگنے اور اپنے اندر سلیمانی جلال پیدا کرنے کا ہے۔

Roman Urdu

Is maqta mein Iqbal Musulman ko us ki khoyi hui azmat yaad dilate hain. Wo Hazrat Sulaiman (A.S) ki angoothi ki misal dete hain jis ke zariye wo jin-o-ins par hukumat karte thay. Wo kehte hain ke ay Musulman! tu dobara wahi taskheer-e-kainat ki quwat paida kar, kyunke tere dushman (Ahriman) ki nazrein teri taqat aur teri saltanat ko chheen-ne par lagi hui hain. Agar tu ne ghaflat barti to sheitan-sifat quwatain tujhe maghloob kar lein gi. Ye waqt khwab-e-ghaflat se jagne aur apne andar Sulaimani jalal paida karne ka hai.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *