(Javed Nama-01) Munajat مناجات 

آدمی اندر جہانِ ہفت رنگ 

ہر زمان گرمِ فغاں مانندِ چنگ 

آرزوئے ہم نفس می سوزدش 

نالہ ہائے دل نواز آموزدش 

لیکن ایں عالم کہ از آب و گِل است 

کے تواں گفتن کہ دارائے دل است 

بحر و دشت و کوہ و کہ خاموش و کر 

آسماں و مہر و مہ خاموش و کر 

گرچہ برگردوں ہجومِ اختر است 

ہر یکے از دیگری تنہا تر است 

ہر یکے مانندِ ما بیچارہ ایست 

در فضائے نیلگوں آوارہ ایست 

کارواں برگِ سفر ناکردہ ساز 

بیکراں افلاک و شب ہادیِ نیاز

 ایں جہاں صید است و صیادیم ما؟

 یا اسیرِ رفتہ از یادیم ما؟ 

زارنا لیدم صدائے برنخاست 

ہم نفس فرزندِ آدم را کجاست؟

Roman Urdu

Aadmi andar jahan-e-haft rang Har zaman garm-e-faghan manand-e-chang Arzoo-e-ham-nafas mi sozad-ish Nala-haye dil-nawaz amozad-ish Lekin een aalam ke az aab-o-gil ast Kay tawan guftan ke daraye dil ast Bahr o dasht o koh o kah khamosh o kar Aasman o mahr o mah khamosh o kar Garchay bar gardoon hujoom-e-akhtar ast Har yakay az deegari tanha-tar ast Har yakay manand-e-ma bechara-ist Dar fazaye neelgoon awara-ist Karwan barg-e-safar na-karda saaz Bekaran aflak o shab hadi-e-niyaz Een jahan sayd ast o sayyad-em ma? Ya aseer-e-rafta az yaad-em ma? Zaarna lidaim sadaye bar-na-khast Ham-nafas farzand-e-Aadam ra kuja-st?

English Translation

Within this world of seven colours, man is constantly lamenting like the strings of a lute. The longing for a kindred spirit consumes him, teaching him heart-soothing melodies of grief. But this world, made of water and clay—how can one say it possesses a heart? Oceans, deserts, and mountains are silent and deaf; the sky, the sun, and the moon are silent and deaf. Although the heavens are crowded with stars, each one is even lonelier than the other. Each is as helpless as we are, wandering in the blue void. Our caravan has not yet prepared its travel supplies, yet the heavens are boundless and the night is our only guide. Is this world the prey and are we the hunters? Or are we forgotten prisoners? I wailed bitterly, but no voice arose in response. Where is a kindred soul for the son of Adam?

Roman Urdu 

اس مناجات میں علامہ اقبال انسان کی اس بے چینی اور تنہائی کا ذکر کر رہے ہیں جو اسے اس وسیع کائنات میں محسوس ہوتی ہے۔ وہ کہتے ہیں کہ انسان اس رنگ برنگی دنیا میں ایک ساز کی طرح ہے جس سے ہر وقت درد بھری آوازیں نکلتی رہتی ہیں۔ وہ کسی ایسے ساتھی کی تلاش میں ہے جو اس کے دل کے حال کو سمجھ سکے، مگر یہ مادی دنیا تو صرف مٹی اور پانی کا مجموعہ ہے، اس کے پاس دل کہاں؟ سمندر، پہاڑ، چاند اور سورج سب خاموش ہیں اور ہماری پکار نہیں سنتے۔ اگرچہ آسمان ستاروں سے بھرا ہوا ہے، لیکن ہر ستارہ اپنی جگہ اکیلا اور مجبور ہے، جیسے وہ بھی ہماری طرح خلا میں بھٹک رہا ہو۔ ہم اس دنیا میں ایک ایسے مسافر کی طرح ہیں جس نے ابھی سامانِ سفر بھی تیار نہیں کیا اور سامنے منزلوں کا کوئی انتہا نہیں۔ آخر میں اقبال ایک درد بھرا سوال کرتے ہیں کہ کیا ہم اس کائنات کے فاتح ہیں یا ہم وہ قیدی ہیں جنہیں خدا نے پیدا کر کے بھلا دیا ہے؟ میں جتنا بھی رویا، کائنات کی طرف سے کوئی جواب نہ آیا۔

Roman Urdu 

Is munajat mein Allama Iqbal insaan ki be-chaini aur tanhai ka zikr kar rahe hain. Wo kehte hain ke insaan is dunya mein ek saaz ki tarah hai jis se dard bhari awazen nikalti hain. Wo kisi ham-nafas (sathi) ki talash mein hai, magar ye madi dunya to sirf matti aur pani hai, is ke paas dil nahi jo humara dard samjhe. Samundar, pahar aur sitare sab khamosh hain. Har sitara aasman par bhatak raha hai aur humari tarah akela hai. Hum ek aise musafir hain jis ne abhi saman-e-safar bhi tayyar nahi kiya aur rasta bohat lamba hai. Iqbal puchte hain ke kya hum is kainat ke shikari hain ya wo qaidi hain jinhein bhula diya gaya hai? Maine bohat nala-o-faghan kiya magar kahin se koi jawab na aya.

دیدہ ام روزِ جہاں چار سوئے 

آنکہ نورش برفروزد کاخ و کوئے

 از رمِ سیارہ او را وجود 

نیست الائینکہ گوئی رفت و بود 

اے خوش آں روزے کہ از ایام نیست 

صبحِ او را نیمروز و شام نیست 

روشن از نورش اگر گردو رواں 

صوت را چوں رنگ دیدن می تواں 

غیب ہا از تابِ او گردد حضور 

نوبتِ اولا یزال و بے مروز ! 

اے خدا روزی کن آں روزے مرا 

وارہاں زیں روزِ بے سوزے مرا

Roman Urdu

Deeda-am roz-e-jahan char soo-e Aankay noor-ish bar-furozad kakh o koo-e Az ram-e-sayyara oo ra wujood Neest illa-een-ke goyi raft o bood Ay khush aan rozay ke az ayyam neest Subh-e-oo ra neem-roz o shaam neest Roshan az noor-ish agar gardo rawan Saut ra chun rang deedan mi tawan Ghaib-ha az taab-e-oo gardad huzoor Naubat-e-oola yazal o be-muroz! Ay Khuda rozi kun aan rozay mara Wa-rahan zeen roz-e-be-soz-ay mara

English Translation

I have seen the light of the ordinary world in all four directions—the light that illuminates palaces and streets. Its existence depends on the movement of planets; it is nothing but the passing of “was” and “is.” Oh, how blessed is that Day which is not part of ordinary time! A Day whose morning has no noon or evening. If the soul is illuminated by that Divine Light, one can see sound just as one sees color. Through its brilliance, hidden mysteries become manifest; it is the reign of eternity and timelessness. O God, grant me that Day, and deliver me from this spiritless and cold existence.

Urdu 

اقبال فرماتے ہیں کہ میں نے اس دنیا کا وہ سورج اور دن تو دیکھ لیا جو محلوں اور گلیوں کو روشن کرتا ہے، لیکن یہ دن تو صرف سیاروں کی گردش کی وجہ سے ہے، یہ عارضی ہے اور وقت کے آنے جانے کا نام ہے۔ اقبال ایک ایسے “روحانی دن” کی تمنا کر رہے ہیں جو وقت کی قید سے آزاد ہو۔ ایک ایسا دن جس کی صبح کے بعد کبھی زوال یا شام نہ ہو۔ وہ کہتے ہیں کہ اگر انسان کی روح اس الٰہی نور سے روشن ہو جائے تو اس کی حسیات اتنی تیز ہو جاتی ہیں کہ وہ آواز کو بھی رنگوں کی طرح دیکھ سکتا ہے، یعنی غیب کے اسرار اس پر کھل جاتے ہیں۔ وہ اللہ سے دعا کرتے ہیں کہ اے باری تعالیٰ! مجھے اس حقیقی اور ابدی دن سے روشناس کروا اور مجھے اس بے جان اور بے ذوق زندگی سے نجات عطا کر جو صرف گھڑی کے سیکنڈوں میں قید ہے۔

Roman Urdu 

Iqbal farmate hain ke maine is dunya ka suraj aur din dekh liya hai jo gali kuchon ko roshan karta hai, magar ye din to sirf sitaron ki gardish se hai aur fani hai. Iqbal ek aise “roohani din” ki dua kar rahe hain jo waqt ki qaid se azad ho. Aisa din jis ki subh ke baad sham na ho. Wo kehte hain ke agar insaan ki rooh us Ilahi noor se roshan ho jaye to ghaib ke asrar us par zahir ho jate hain aur wo awaz ko bhi rangon ki tarah dekh sakta hai. Wo Allah se dua karte hain ke ae Khuda! Mujhe us haqeeqi din ki marifat ata kar aur is be-zoq zindagi se nijat de.

آیہ تسخیر اندر شانِ کیست؟ 

ای سپہرِ نیلگوں حیرانِ کیست؟ 

راز دانِ “عَلَّمَ الۡاَسۡمَآءَ” کہ بود؟

 مستِ آں ساقی و آں صہبا کہ بود؟ 

برگزیدی از ہمہ عالم کرا؟ 

کردی از رازِ دروں محرم کرا؟ 

اے ترا تیرے کہ مارا سینہ سفت 

حرفِ “اُدۡعُوۡنِیۡ” کہ گفت و با کہ گفت؟ 

روئے تو ایمانِ من، قرآنِ من 

جلوہ داری دریغ از جانِ من؟ 

از زیاںِ صد شعاعِ آفتاب 

کم نمی گردد متاعِ آفتاب

Roman Urdu

Ayah-e-taskheer andar shan-e-keest? Een sipehr-e-neelgoon hairan-e-keest? Raaz daan-e “Allama-al-Asma” ke bud? Mast-e-aan saqi o aan sahba ke bud? Bargazeedi az hama aalam kura? Kurdi az raaz-e-daroon mahram kura? Ay tera teeray ke mara seena suft Harf-e “Ud’ooni” ke guft o ba ke guft? Roye tu iman-e-man, Quran-e-man Jalwa daari dareegh az jaan-e-man? Az ziyan-e-sad shua-e-aftab Kam nami gardad mata-e-aftab

English Translation

In whosehonourr was the verse of “Subjugation” (Taskheer) revealed? For whom is this blue sky struck with wonder? Who was the one who knew the secret of “He taught the names of all things”? Who was intoxicated by that Saki (Divine Cupbearer) and that wine? Whom did You choose from the entire universe? Whom did You make a confidant ofyourr inner secrets? O You, whose arrow has pierced my chest, who spoke the words “Call upon Me,” and to whom were they spoken? Your face is my faith and my Quran; why do You withhold Your vision from my soul? The sun’s wealth is not diminished by the loss of a hundred rays.

Urdu 

اقبال اس بند میں اللہ تعالیٰ سے ہم کلام ہیں اور تخلیقِ کائنات کے مقصد (انسانِ کامل) کی طرف اشارہ کر رہے ہیں۔ وہ پوچھتے ہیں کہ قرآن میں کائنات کو مسخر کرنے کا حکم کس کے لیے آیا؟ یہ نیلا آسمان کس کی عظمت دیکھ کر حیران ہے؟ وہ کون ہے جسے اللہ نے تمام اشیاء کے ناموں کا علم (عَلَّمَ الۡاَسۡمَآءَ) سکھایا؟ مراد یہ کہ وہ ہستیِ مبارک (حضرت محمد ﷺ) کون ہے جسے تمام جہانوں سے چن لیا گیا اور اسے اپنے خاص رازوں کا محرم بنایا گیا۔ اقبال کہتے ہیں کہ آپ کا رخِ انور ہی میرا ایمان اور میری کتاب ہے، پھر میری تڑپتی ہوئی جان سے اپنی تجلی کیوں چھپا رکھی ہے؟ اگر سورج کی چند کرنیں کسی پر پڑ جائیں تو اس کے خزانے میں کوئی کمی نہیں آتی، اسی طرح اگر مجھ پر آپ کی نظرِ کرم ہو جائے تو آپ کی شان میں کوئی کمی نہ ہو گی۔

Roman Urdu 

Iqbal is band mein Allah se ham-kalam hain aur maqsad-e-kainat ki taraf ishara kar rahe hain. Wo puchte hain ke kainat ko musakh-khar karne ka hukm kis ke liye aya? Ye neela aasman kis ki azmat dekh kar hairan hai? Wo kaun hai jise “Allama-al-Asma” ka ilm sikhaya gaya? Murad ye ke wo hasti (PBUH) kaun hai jise tamam jahanon mein se chuna gaya aur raazon ka mahram banaya gaya. Iqbal kehte hain ke Aap ka rukh-e-anwar hi mera iman hai, phir mujh se ye jalwa kyun chupa hai? Agar sooraj ki kuch kiranain kisi par par jain to sooraj ke khazane mein kami nahi aati, isi tarah agar mujh par Aap ki nazar ho jaye to Aap ki shan kam nahi hogi.

عصرِ حاضر را خرد زنجیرِ پاست 

جانِ بے تابے کہ من دارم کجاست؟ 

عمرہا بر خویش می پیچد وجود 

تا یکے بے تابِ جاں آید فرود 

گر رنجی، این زمینِ شورہ زار 

نیست تخمِ آرزو را سازگار 

از درونِ ایں گِلِ بے حاصلے 

بس غنیمت داں اگر روید دلے! 

تو مہی، اندر شبستانم گذر 

یک زماں بے نوریِ جانم نگر 

شعلہ را پرہیز از خاشاک چیست؟ 

برق را از برفتادن باک چیست؟

Roman Urdu

Asr-e-hazir ra khirad zanjeer-e-pa-st Jaan-e-be tabay ke man daram kuja-st? Umr-ha bar khesh mi peechad wujood ta yakay be-tab-e-jaan ayad furood Gar ranji, een zameen-e-shora zar Neest tukhm-e-arzoo ra saazgar Az daroon-e-een gil-e-be-hasilay Bus ghaneemat dan agar royed dilay! Tu mahi, andar shabistanam guzar Yak zaman be-noori-e-janam nigar Shola ra parhez az khashak cheest? Barq ra az bar-uftadan baak cheest?

English Translation

For the present age, intellect has become a shackle for the feet; where is that restless soul that I possess? Existence struggles with itself for ages so that one restless soul may descend. If You are displeased (with the world), know that this barren land is not suitable for the seed of desire. From within this unproductive clay, consider it a great blessing if even a single heart grows! You are the Moon; pass through my dark chamber and look for a moment at the darkness of my soul. Why should a flame avoid dry straw? Why should lightning fear falling?

Urdu 

اقبال دورِ حاضر کے انسان کے المیے پر بات کرتے ہیں کہ آج کا انسان صرف عقل کی زنجیروں میں جکڑا ہوا ہے، اس کے پاس وہ تڑپنے والی جان اور عشق نہیں ہے جو میرے پاس ہے۔ قدرت صدیوں تک انتظار کرتی ہے تب جا کر کوئی سچی تڑپ رکھنے والا انسان پیدا ہوتا ہے۔ وہ عرض کرتے ہیں کہ اگر آپ اس دنیا سے ناراض ہیں تو یہ یاد رکھیں کہ یہ بنجر زمین اب کسی بڑی آرزو کے بیج اگانے کے قابل نہیں رہی۔ اس بے مقصد مٹی (مادہ پرستی) کے دور میں اگر کسی سینے میں تڑپتا ہوا دل پیدا ہو جائے تو اسے غنیمت سمجھنا چاہیے۔ آخر میں وہ التجاء کرتے ہیں کہ آپ تو چاند کی مانند روشن ہیں، میری زندگی کی اس تاریک کوٹھڑی میں بھی اپنی روشنی پھیلائیں اور میری بے نور جان کی حالت دیکھیں۔ آگ کبھی تنکوں سے پرہیز نہیں کرتی اور بجلی گرنے سے نہیں ڈرتی، اسی طرح آپ کی تجلی میری ہستی کو فنا کر کے اسے نور سے بھر دے۔

Roman Urdu 

Iqbal kehte hain ke aaj ka insaan sirf aqal ki zanjeeron mein jakra hua hai, us ke paas wo tarapne wala ishq nahi jo mere paas hai. Qudrat sadiyon intezar karti hai tab ja kar koi ek tadapne wali jaan paida hoti hai. Wo kehte hain ke ye dunya ab ek banjar zameen ban chuki hai jahan arzoon ke beej nahi ugte. Is dour mein agar kisi ke paas dil hai to ye bohat bari baat hai. Wo dua karte hain ke Aap chand ki tarah roshan hain, meri tareek zindagi mein bhi apni roshni phailain. Jaise aag tinkaun se nahi darti, waise hi Aap ki tajalli meri hasti ko noor se bhar de.

زیستم تا زیستم اندر فراق 

وانما آنسوئے ایں نیلی رواق ! 

بستہ درہا را برویم باز کن 

خاکِ را با قدسیاں ہمراز کن ! 

آتشے در سینۂ من برفروز 

عود را بگداز و ہیزم را بسوز 

باز بر آتش بنہ عودِ مرا 

در جہاں آشفتہ کن دودِ مرا 

آتشِ پیمانہ من تیز کن 

با تغافل یک نگہ آمیز کن ! 

ما ترا جوئیم و تواز دیدہ دور 

نے غلط، ما کور و تو اندر حضور ! 

واکشا ایں پردہ اسرار را 

یا بگیر ایں جاں بے دیدار را 

نخلِ فکرم نا امید از برگ و بر 

یا تبر بفرست یا بادِ سحر 

عقل دادی، ہم جنوں نے دہ مرا 

رہ بجذبِ اندرونے دہ مرا 

علم در اندیشہ می گیرد مقام 

عشق را کاشانہ قلبِ لانظام 

علم تا از عشق برخوردار نیست 

جز تماشا خانہ افکار نیست 

ایں تماشا خانہ سحرِ سامری است 

علمِ بے روحِ القدس افسونگری است بے 

تجلی مردِ دانا رہ نبرد 

از لکد کوبِ خیالِ خویش مرد بے 

تجلی زندگی رنجوری است 

عقل مہجوری و دیں مجبوری است 

ایں جہاں کوہ و دشت و بحر و بر ! 

ما نظر، خواہیم و او گوید خبر 

منزلے بخش ایں دلِ آوارہ را 

بازدہ با ماہ ایں مہ پارہ را 

تا مثالِ مہر و مہ گردد غروب 

ایں جہات و ایں شمال و ایں جنوب 

از طلسمِ دوش و فردا بگذرم

 از مہ و مہر و ثریا بگذرم

Roman Urdu

Zeestam ta zeestam andar firaq Waanuma aansoye een neeli rawaq! Basta dar-ha ra baruyam baaz kun Khak-e-ra ba qudsiyan hamraz kun! Atishay dar seena-e-man bar-furoz Ood ra bugdaz o heezum ra basoz Baz bar atish banih ood-e-mara Dar jahan ashufta kun dood-e-mara Atish-e-paimana-e-man tez kun Ba taghaful yak nigah ameez kun! Ma tera joyem o tu az deeda door Nay ghalat, ma kor o tu andar huzoor! Wakosha een parda-e-asrar ra Ya bageer een jaan-e-be-deedar ra Nakhl-e-fikram na-umeed az barg o bar Ya tabar be-frist ya baad-e-sahar Aqal dadi, hum junoon-e-deh mara Rah ba jazb-e-andarunay deh mara Ilm dar andisha mi geerad maqam Ishq ra kashana qalb-e-la-nizam Ilm ta az ishq barkhurdar neest Juz tamasha khana-e-afkar neest Een tamasha khana sihr-e-Samiri ast Ilm-e-be Rooh-ul-Qudus afsoongari ast Be tajalli mard-e-dana rah nabard Az lakad-koob-e-khayal-e-khesh murd Be tajalli zindagi ranjoori ast Aqal mahjoori o deen majboori ast Een jahan koh o dasht o bahr o bar! Ma nazar khwaheem o oo goyad khabar Manzilay bakhsh een dil-e-awara ra Baaz dih ba maah een mah-para ra Ta misal-e-mihr o mah gardad ghuroob Een jihat o een shamal o een janoob Az tilism-e-dosh o farda bugzaram Az mah o mihr o surayya bugzaram

English Translation

I have lived my entire life in separation; now show me what lies beyond this blue vaulted sky! Open the closed doors for me and make this lowly dust a confidant of the angels. Kindle a fire within my chest; melt the incense and burn the dry wood. Place my incense upon the fire once more and scatter its smoke throughout the world. Intensify the fire in my chalice and mix it with a single glance of Your graceful indifference. We seek You while You are far from our sight—no, that is wrong; we are blind while You are ever-present! Unveil these mysteries or take back this soul that is deprived of Your vision. The tree of my thought is hopeless of bearing fruit; either send an axe to cut it or the morning breeze to revive it. You gave me intellect, now give me madness (divine passion) as well; guide me toward the inner attraction of the soul. Knowledge finds its place in thought, but the home of Love is the boundless heart. Unless knowledge is blessed by Love, it is nothing but a gallery of hollow thoughts. This gallery is like the sorcery of Samiri; knowledge without the Holy Spirit is mere enchantment. Without Divine manifestation, the wise man loses his way and dies trampled by his own fancies. Without that light, life is a sickness, intellect is alienation, and religion is mere compulsion. This world consists of mountains, deserts, and seas; we seek “vision” while the world only gives “information.” Grant a destination to this wandering heart; return this fragment of the moon to the moon. Let these directions—north, south, and all sides—vanish like the setting of the sun and moon. Let me transcend the spell of yesterday and tomorrow, and pass beyond the moon, the sun, and the stars.

Urdu 

اس مناجات میں اقبال اللہ تعالیٰ سے اپنی بے چینی اور روحانی پیاس کا اظہار کر رہے ہیں۔ وہ کہتے ہیں کہ اے باری تعالیٰ! میں نے ساری زندگی تیری جدائی میں گزاری ہے، اب میرے لیے غیب کے دروازے کھول دے۔ وہ دعا کرتے ہیں کہ ان کے سینے میں عشق کی وہ آگ بھڑک اٹھے جو ان کی ہستی کو کندن بنا دے۔ اقبال عقل اور عشق کا موازنہ کرتے ہوئے کہتے ہیں کہ محض عقل اور علم انسان کو بھٹکا دیتے ہیں اگر ان کے ساتھ “عشق” (روحانی تڑپ) شامل نہ ہو۔ علم اگر روحِ قدسی سے خالی ہو تو وہ سامری جادوگر کے جادو کی طرح ہے جو صرف فریب دیتا ہے۔ وہ کہتے ہیں کہ ہمیں اس کائنات کی معلومات نہیں بلکہ “دیدارِ حق” چاہیے کیونکہ بغیر اللہ کی تجلی کے زندگی ایک بوجھ ہے اور دین ایک مجبوری بن کر رہ جاتا ہے۔ وہ وقت اور سمتوں کی قید سے آزاد ہو کر حقیقتِ مطلق میں جذب ہونا چاہتے ہیں۔

Roman Urdu 

Is munajat mein Iqbal Allah se apni be-chaini aur roohani pyaas ka izhaar kar rahe hain. Wo kehte hain ke ae Khuda! Maine sari zindagi Teri judayi mein guzari hai, ab mere liye ghaib ke darwaze khol de. Wo dua karte hain ke un ke seene mein ishq ki wo aag bharak uthay jo un ki hasti ko kundan bana de. Iqbal aqal aur ishq ka mawazna karte hue kehte hain ke mahaz aqal insaan ko bhatka deti hai agar us ke sath “ishq” shamil na ho. Ilm agar rooh-e-qudsi se khali ho to wo Samiri jadugar ke jadoo ki tarah hai. Wo kehte hain ke humein is kainat ki maloomat nahi balkay “Deedar-e-Haq” chahiye kyunke baghair Allah ki tajalli ke zindagi ek bojh hai. Wo waqt aur simton ki qaid se azad hona chahte hain.

تو فروغِ جاوداں ما چوں شرار 

یک دو دم داریم و آں ہم مستعار ! 

اے تو نشناسی نزاعِ مرگ و زیست 

رشک بر یزداں بردایں بندہ کیست؟

 بندہ آفاق گیر و نا صبور

 نے غیاب او را خوش آید، نے حضور

 آئینم من جاودانی کن مرا 

از زمینی آسمانی کن مرا 

ضبط در گفتارِ کردارے بدہ 

جادہ ناپید است، رفتارے بدہ 

آنچہ گفتم از جہانے دیگر است 

ایں کتاب از آسمانے دیگر است

 بحرم و از من کم آشوبی خطاست 

آں کہ در قعرم فرو آید، کجاست؟ 

یک جہاں بر ساحلِ من آرمید از کراں غیر

 از رمِ موجے ندید 

من کہ نومیدم ز پیرانِ کہن 

دارم از روزے کہ می آید، سخن ! 

بر جواناں سہل کن حرفِ مرا 

بہرِ شاں پایاب کن ژرفِ مرا

Roman Urdu

Tu furogh-e-jawadan ma chun sharar Yak do dum darem o aan hum mustaar! Ay tu nishnasi nizaa-e-murg o zeest Rashk bar yazdan bar-da-een banda keest? Banda-e-afaq geer o na saboor Nay ghiyab oo ra khush ayed, nay huzoor Aeenam man jawadani kun mara Az zameeni aasmani kun mara Zabt dar guftar-e-kirdaray bidih Jada na-pada-ast, raftaray bidih Aanchay guftam az jahanay deegar ast Een kitab az aasmanay deegar ast Bahram o az man kam-ashoobi khata-st Aan ke dar qaram furo ayed, kuja-st? Yak jahan bar sahil-e-man aara-meed Az karan ghair az ram-e-moujay nadeed Man ke na-umeedam ze peeran-e-kuhan Daram az rozay ke mi ayed, sukhan! Bar jawanan sahl kun harf-e-mara Bahr-e-shan payab kun zharf-e-mara

English Translation

You are the eternal radiance, and we are like a spark; we have only a breath or two, and even that is borrowed! O You who do not know the struggle between life and death—who is this servant who envies God? A servant who seeks to grasp the horizons and is restless; he is pleased neither by absence nor by presence. I am a mirror; make me eternal. Turn me from an earthly being into a heavenly one. Grant discipline to my speech and actions; the path is unseen, so grant me the power to move. What I have spoken is from another world; this book is from another sky. I am an ocean, and it would be a mistake for me to lack turbulence. Where is the one who will dive into my depths? A whole world rested on my shore, seeing nothing but the fleeting waves at the edge. I, who am hopeless of the old generation, speak of the day that is coming! Make my words easy for the youth; for them, make my depths shallow (accessible).

Urdu 

اقبال اپنی حقیقت اور اللہ کی عظمت کا موازنہ کرتے ہوئے کہتے ہیں کہ باری تعالیٰ! تیری روشنی ہمیشہ رہنے والی ہے جبکہ ہم ایک شرارے کی طرح ہیں جس کی زندگی عارضی اور مستعار ہے۔ وہ انسان کی عظمت کا ذکر کرتے ہوئے کہتے ہیں کہ یہ بندہ کائنات کو فتح کرنے کی تڑپ رکھتا ہے اور وہ نہ ہجر میں خوش ہے نہ وصال میں اسے سکون ملتا ہے۔ اقبال دعا کرتے ہیں کہ مجھے مٹی کی قید سے نکال کر آسمانی یعنی روحانی بلندی عطا کر۔ وہ کہتے ہیں کہ میری یہ شاعری کسی عام دنیا سے نہیں بلکہ ایک بلند روحانی مقام سے آئی ہے۔ وہ خود کو ایک پرجوش سمندر قرار دیتے ہیں اور افسوس کرتے ہیں کہ لوگ صرف ساحل سے لہریں دیکھ کر چلے گئے، کسی نے ان کی گہرائی میں اترنے کی کوشش نہیں کی۔ آخر میں وہ نوجوان نسل سے امید وابستہ کرتے ہوئے دعا کرتے ہیں کہ اے اللہ! میری ان گہری باتوں کو نوجوانوں کے لیے آسان بنا دے تاکہ وہ اس پیغام کو سمجھ کر ایک نیا جہان پیدا کر سکیں۔

Roman Urdu 

Iqbal apni haqeeqat aur Allah ki azmat ka mawazna karte hue kehte hain ke ae Khuda! Teri roshni hamesha rehne wali hai jabke hum ek sharare ki tarah hain jis ki zindagi aarzi hai. Wo insaan ki azmat ka zikr karte hue kehte hain ke ye banda kainat ko fatah karne ki tarap rakhta hai. Iqbal dua karte hain ke mujhe matti ki qaid se nikal kar roohani bulandi ata kar. Wo kehte hain ke meri ye shayari kisi aam dunya se nahi balkay ek buland muqam se aayi hai. Wo khud ko ek samundar kar dete hain aur afsos karte hain ke log sirf sahil se lahren dekh kar chale gaye. Wo naujawan nasal se umeed rakhte hain aur dua karte hain ke ae Allah! Meri in gehri baton ko naujawano ke liye asaan bana de taake wo naya jahan paida kar saken.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *