(Zabur-e-Ajam-27) Part 1-24: Az Aan Aabe Ke Darman Lala Karad Satgeene Dah از آن آبے کہ در من لالہ کارد ساتگینے دہ

از آن آبے کہ در من لالہ کارد ساتگینے دہ

کفِ خاکِ مرا ساقی بہ یادِ فرودینے دہ

ز مینائے کہ خوردم در فرنگ اندیشہ تاریک است

سفر ورزیدہء خود را نگاہِ راہ بینے دہ

چو خس از موجِ ہر بادے کہ می آید ز جا رفتم

دلِ من از گمانہا در خروش آمد یقینے دہ

Roman Urdu of Ashaar

Az aan aabay keh dar man lala karadh satgeene dah

Kaff-e-khaak-e-mara Saqi ba yaad-e-farodeene dah

Zi minaye keh khurdam dar Farang andesha tareek ast

Safar-warzida-e-khwaid ra nigah-e-rah-beene dah

Cho khas az mauj-e-har baaday keh mi-ayadh zi ja raftam

Dil-e-man az guman-ha dar khurosh amadh yaqeene dah

English Translation

Give me a large goblet of that water (wine of love) which plants tulips within me; O Cupbearer, entrust my handful of dust to the memory of spring (spiritual rebirth). From the flask I drank in the West, my thoughts have become dark; grant Your world-traveler an eye that can see the true path. Like a straw, I am blown away by every wind that comes; my heart cries out from midst of doubts, grant it the strength of certainty.

Urdu Translation

اے ساقی! مجھے اس شرابِ عشق کا ایک بڑا پیالہ عطا کر دے جو میرے وجود کے اندر آرزوؤں کے لالہ زار کھلا دے، اور مٹی کے اس ڈھیر (میرے جسم) کو بہار کی روح عطا کر دے۔ یورپ میں قیام کے دوران وہاں کے افکار کی جو شراب میں نے پی، اس نے میری سوچ کو تاریک کر دیا ہے؛ اپنے اس مسافر کو اب ایسی نگاہ عطا کر دے جو صحیح راستے کی پہچان کر سکے۔ میں ہوا کے ہر جھونکے کے ساتھ تنکے کی طرح اڑ جاتا ہوں اور زمانے کے غلط نظریات میرا رخ بدل دیتے ہیں؛ میرا دل شکوک و شبہات کی وجہ سے تڑپ رہا ہے، اسے “یقین” کی دولت سے مالا مال کر دے۔

بہ جانم آرزوہا بود و نابود شرر دارد

شبم را کوکبے از آرزوئے دلنشینے دہ

بہ دستم خامہ دادی کہ نقشِ خسروی بندد

رقم کش ایں چنیں کردہ لوحِ جبینے دہ

Roman Urdu of Ashaar

Ba jaanam arzoo-ha bood o na-bood sharar daradh

Shabam ra kokabay az arzoo-e-dilnasheene dah

Ba dastam khama dadi keh naqsh-e-khusravi bandadh

Raqam-kash een chaneen karda lauh-e-jabeene dah

English Translation

Within my soul, the struggle of desires “to be or not to be” is like a burning spark; grant the night of my life the star of a beautiful, noble yearning. You have placed a pen in my hand to draw royal designs; now grant me a “tablet of the forehead” (a receptive audience) upon which I may write this message.

Urdu Translation

میری جان میں اس دنیا کی مادی آرزوؤں کی ایک ایسی چنگاری ہے جو مجھے ہر وقت بے چین رکھتی ہے کہ کیا حاصل ہوا اور کیا نہیں۔ میری زندگی کی اس اندھیری رات کو کسی ایسی سچی اور پاکیزہ آرزو کا ستارہ عطا کر دے جو مجھے تیرا طلبگار بنا دے۔ اے خدا! تو نے میرے ہاتھ میں وہ قلم (شاعری کا فن) دیا ہے جو شاہانہ نقش و نگار بنا سکتا ہے؛ اب مجھے کوئی ایسی پیشانی (ایسا حوصلہ مند گروہ) بھی عطا کر دے جس پر میں تیرا یہ بلند پیغام تحریر کر سکوں۔

خلاصہ

Urdu Text:

اس غزل کا خلاصہ یہ ہے کہ اقبال مغربی تعلیم و افکار سے پیدا ہونے والی ذہنی الجھنوں اور شکوک سے نجات حاصل کر کے “یقینِ محکم” کی دعا مانگ رہے ہیں۔ وہ مادی خواہشات کے بجائے عشقِ الٰہی کی تڑپ کے طلبگار ہیں تاکہ ان کی شاعری کا مقصد پورا ہو سکے۔ وہ اللہ سے ایک ایسے سامع یا گروہ کی درخواست کرتے ہیں جو ان کے پیغامِ خودی کو سمجھنے اور اسے اپنانے کی صلاحیت رکھتا ہو۔

Roman Urdu:

Iss ghazal ka khulasa yeh hai keh Iqbal Maghribi afkar say paida honay wali zehni uljhanon aur shukook say najaat haasil kar kay “Yaqeen-e-muhkam” ki dua mang rahay hain. Woh maadi khwahishat kay bajaye ishq-e-ilahi ki tarap kay talabgar hain ta-keh unn ki shayari ka maqsad poora ho sakay. Woh Allah say aik aisay giroh ki darkhwast kartay hain jo unn kay paigham-e-khudi ko samajh sakay.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *