(Payam-e-Mashriq-123) Hegel ہیگل

حکمتش معقول و با محسوس در خلوت نرفت

گرچہ بکرِ فکرِ او پیرایہ پوشد چوں عروس

طائرِ عقلِ فلک پردازِ او دانی کہ چیست؟

ماکیاں کز زورِ مستی خایہ گیرد بے خروس

Roman Urdu of Ashaar

Hikmatash maqool o ba mahsoos dar khalwat naraft

Garche bikr-e-fikr-e-oo pairaya poshad choon aroos

Tair-e-aqal-e-falak pardaz-e-oo dani keh cheest?

Maakiyan kaz zor-e-masti khaya geerad be-khuroos

English Translation of Ashaar

His philosophy is purely intellectual and has never been in intimacy with the reality of the senses, even though his virgin thought is adorned like a bride. Do you know what his heaven-soaring bird of intellect is? It is like a hen that, in its sheer frenzy, produces an egg without a rooster

Urdu Translation

ہیگل کا فلسفہ محض عقلی اور منطقی ہے جس کا مادی حقیقتوں اور حواس سے کوئی تعلق نہیں ہے، اگرچہ اس کی فکر کی دوشیزہ نے دلہن کی طرح بہت سے زیور پہن رکھے ہیں۔ کیا تو جانتا ہے کہ اس کی آسمانوں پر اڑنے والی عقل کی حقیقت کیا ہے؟ یہ اس مرغی کی طرح ہے جو اپنی ہی مستی کے زور پر مرغے کے بغیر انڈا پیدا کر لے (یعنی ایسا انڈا جس سے زندگی کا بچہ برآمد نہیں ہو سکتا)۔

Roman Urdu 

Hegel ka falsafa mahz aqli aur mantiqi hai jis ka maadi haqiqaton aur hawaas say koi talluq nahi hai, agarche uss ki fikr ki dosheeza nay dulhan ki tarah bohat say zewar pehan rakhay hain. Kya tu jaanta hai keh uss ki aasmanon par urnay wali aqal ki haqiqat kya hai? Yeh uss murghi ki tarah hai jo apni hi masti kay zor par murgay kay baghair anda paida kar lay (yani aisa anda jis say zindagi ka bacha baramad nahi ho sakta).

خلاصہ

Urdu Text

اقبال اس نظم میں ہیگل کے فلسفے پر تنقید کرتے ہوئے کہتے ہیں کہ اس کا نظامِ فکر اگرچہ بہت خوبصورت اور منطقی ہے، لیکن یہ صرف دماغ کی پیداوار ہے۔ اس میں مادی حقیقتوں اور وجدان کا وہ ملاپ نہیں ہے جو زندگی کو جنم دیتا ہے۔ جس طرح مرغے کے بغیر مرغی کا انڈا حیات سے خالی ہوتا ہے، ویسے ہی ہیگل کا خشک فلسفہ بھی حقیقت کی روح سے خالی ہے۔

Roman Urdu

Iqbal iss nazm mein Hegel kay falsafay par tanqeed kartay huway kehtay hain keh uss ka nizam-e-fikr agarche bohat khubsurat aur mantiqi hai, lekin yeh sirf dimagh ki paidawar hai. Iss mein maadi haqiqaton aur wijdan ka woh milap nahi hai jo zindagi ko janam deta hai. Jis tarah murgay kay baghair murghi ka anda hayat say khali hota hai, waisay hi Hegel ka khushk falsafa bhi haqiqat ki rooh say khali hai.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *