(Zabur-e-Ajam-115) Part 2-54: Dowad Sta Taigham Wa Gurdoon Barhana Sakht Mera دو د ستہ تیغم و گردوں برہنہ ساخت مرا

دو د ستہ تیغم و گردوں برہنہ ساخت مرا

فساں کشید و بروئے زمانہ آخت مرا

من آں جہانِ خیالم کہ فطرتِ ازلی

جہانِ بلبل و گل را شکست و ساخت مرا 

Roman Urdu

Do dasta taigham o gurdoon barhana sakht mera

Fasan kasheed o bar-o-ye zamana akht mera

Man aan jahan-e-khiyalam keh fitrat-e-azali

Jahan-e-bulbul-o-gul ra shikast-o-sakht mara 

English Translation

I am a two-handed sword, and the heavens have unsheathed me; the world has sharpened me on a whetstone and drawn me against the times. I am that world of thought for which eternal nature broke the world of the nightingale and the rose to create me.

Urdu Translation

میں دونوں ہاتھوں سے چلائی جانے والی تلوار ہوں اور آسمان نے مجھے بے نیام کر دیا ہے (قدرت نے باطل کا مقابلہ کرنے کے لیے پیدا کیا ہے)۔ مجھے زمانے کی سان پر چڑھا کر تیز کیا گیا ہے۔ میں وہ جہانِ خیال ہوں کہ فطرتِ ازلی نے گل و بلبل کے نازک جہان کو توڑ کر مجھے تخلیق کیا ہے (مجھ میں نرمی کے بجائے شمشیر جیسی تیزی پیدا کی ہے)۔

مئے جواں کہ بہ پیمانہ تو می‌ ریزم 

زراوقے است کہ جام و سبو گداخت مرا

نفس بسینہ گرازم کہ طائرِ حرمم 

تواں زگرمیِ آوازِ من شناخت مرا

Roman Urdu

Maye jawan ke ba paimana-e-tu mi reezam 

Ze raoqe ast ke jaam-o-saboo gudakht mara

Nafas ba seena gurazam ke tair-e-haramam 

Tuwan ze garmi-e-awaz-e-man shinakht mara

English Translation

The world of vibrant wine that I pour into your goblet comes from a vat whose fire melted my own cup and jar. I melt my breath within my chest because I am a bird of the Sanctuary; I can be recognized by the heat of my voice.

Urdu Translation

وہ تند و تیز اور جوان شراب (افکار) جو میں تیرے پیالے میں انڈیل رہا ہوں، یہ اس مٹکے سے ہے جس کی تپش نے میرے اپنے جام و سبو (میرے وجود) کو پگھلا دیا ہے۔ میں اپنے سانسوں کو اپنے سینے میں سوز و گداز سے بھر رہا ہوں کیونکہ میں حرم کا پرندہ ہوں اور میری پہچان میری آواز کی اسی گرمی (سوزِ دروں) سے ہوتی ہے۔

شکست کشتیِ ادراکِ مرشداںِ کہن

خوشا کسے کہ بہ دریا سفینہ ساخت مرا !

Roman Urdu

Shikast kashti-e-idrak-e-murshidan-e-kuhan

Khusha kasay keh ba-darya safeena sakht mera

English Translation

The boat of the intellect of ancient masters has shattered; blessed is the one who made me his vessel in this ocean of life

Urdu Translation

قدیم علماء اور دانشوروں کی عقل و ادراک کی کشتی (زمانہ کے تھپیڑوں سے) ٹوٹ گئی ہے۔ خوش نصیب ہے وہ شخص جس نے اس دریائے حیات میں میرے افکار کو اپنی کشتی بنایا اور میرے خیالات سے استفادہ کیا۔

خلاصہ 

Urdu Khulasa

اس غزل کا خلاصہ یہ ہے کہ علامہ اقبال اپنی شاعری کو محض الفاظ نہیں بلکہ ایک ایسی قوت اور “تلوار” قرار دیتے ہیں جو باطل کا خاتمہ کرنے کے لیے پیدا کی گئی ہے۔ وہ بتاتے ہیں کہ پرانے فلسفے اب ناکام ہو چکے ہیں اور موجودہ دور کے فتنوں سے بچنے کے لیے ان کے انقلابی افکار ہی وہ “کشتی” ہیں جو انسان کو کامیابی کے ساحل تک پہنچا سکتی ہے۔

Roman Urdu Khulasa

Is ghazal ka khulasa yeh hai ke Allama Iqbal apni shayari ko mahaz alfaz nahi balkeh ek aisi quwat aur “talwar” qarar dete hain jo baatil ka khatma karne ke liye paida ki gayi hai. Woh batate hain ke purane falsafe ab nakam ho chuke hain aur maujuda dore ke fitno se bachne ke liye unke inqalabi afkar hi woh “kashti” hain jo insan ko kamyabi ke sahil tak pahuncha sakti hain.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *