(Zabur-e-Ajam-117) Part 2-56: Khud Ra Mardam Amaizi Daleel Narshai Ha خود را مردم آمیزی دلیلِ نارسائی ہا

خود را مردم آمیزی دلیلِ نارسائی ہا

تو اے درد آشنا بیگانہ شو از آشنائی ہا !

بدرگاہِ سلاطیں تا کجا ایں چہرہ سائی ہا

بیا موز از خدائے خویش نازِ کبریائی ہا !

Roman Urdu

Khud ra mardam amaizi daleel-e-narashai ha

Tu ay dard ashna baigana sho az ashnayi ha

Ba-dargah-e-salateen ta kuja een chehra sayi ha

Baya amoz az Khuda-e-khwaish naz-e-kibriyayi ha

English Translation

Mixing too much with the common crowd is a sign of your failure to reach the goal; O soul acquainted with pain, become a stranger to these worldly acquaintances! How long will you rub your forehead at the thresholds of kings? Come and learn the pride of grandeur from your own God

Urdu Translation

خودی کو پہچان لینے والے شخص کا عام لوگوں میں بہت زیادہ اٹھنا بیٹھنا اس کی منزلِ مقصود تک نہ پہنچنے کی دلیل ہے۔ اے درد آشنا! تو دنیاوی رسم و راہ چھوڑ دے۔ تو بادشاہوں کے درباروں میں کب تک ذلیل و خوار ہوتا رہے گا اور ان کی چوکھٹ پر ماتھا رگڑے گا؟ آ! اور اپنے خدا سے وہ نازِ کبریائی سیکھ جو کسی غیر کے آگے جھکنے نہیں دیتا۔

محبت از جوانمردی بجائے می رسد روزے

کہ افتد از نگاہش کاروبارِ دلربائی ہا !

چناں پیشِ حریمِ او کشیدم نغمہء دردے

کہ دادم محرمان را لذتِ سوزِ جدائی ہا !

ازاں بر خویش می بالم کہ چشمِ مشتری کور است

متاعِ عشق نافرسودہ ماند از کم روائی ہا

Roman Urdu

Muhabbat az jawanmardi ba-jay-e mi-rasad rozay

Keh uftad az nigahash karobar-e-dilrubayi ha

Chanan pesh-e-hareem-e-o kasheedam naghma-e-darday

Keh dadam mahraman ra lazzat-e-soz-e-judayi ha

Azan bar khwaish mi-balam keh chashm-e-mushtari kor ast

Mata-e-ishq na-farsooda mand az kam rawayi ha

English Translation

One day, through its courage, Love will reach its true destination, and the petty business of charm-seeking will fall from its sight! I sang such a song of pain before the Beloved’s sanctuary that I gave the initiates the true joy of the burning of separation! I pride myself that the eye of the ordinary buyer is blind; thus, the treasure of Love remained unspoiled by being common.

Urdu Translation

ایک دن محبت اپنی جواں مردی کے باعث اپنے صحیح مقام پر پہنچ جائے گی اور یہ ظاہری دلربائی کے کھیل اس کی نظر میں گر جائیں گے۔ میں نے محبوب کے گھر کے سامنے درد کے ایسے گیت گائے ہیں کہ میں نے اہلِنظر کو وصل سے زیادہ ہجر اور سوزِ جدائی کی لذت سے آشنا کر دیا ہے۔ مجھے اپنے آپ پر اس لیے فخر ہے کہ عام خریدار کی آنکھ اندھی ہے، اس لیے عشق کی متاع ہر کسی کے ہاتھ لگ کر بے آبرو اور پرانی نہیں ہوئی۔

بیا بر لالہ ا کو بیم و بیباکانہ مے نوشیم

کہ عاشق را بحل کردند خونِ پارسائی ہا

بروں آ از مسلماناں گریز اندر مسلمانی

مسلماناں روا دارند کافر ما جدائی ہا !

Roman Urdu

Baya bar lala-e-ko baym o be-bakana mai nosheem

Keh ashiq ra bahal kardand khoon-e-parsayi ha

Baroon aa az Musalmanan gureez andar Musalmani

Musalmanan rawa darand kafir-ma judayi ha

English Translation

Come, let us dance upon the tulip and drink wine fearlessly; for the “blood of piety” has been made lawful for lovers! Come out from these (nominal) Muslims and take refuge in true Islam; for these Muslims have adopted the divisive ways of infidelity

Urdu Translation

آ کہ دنیا سے بے پرواہ ہو کر عشق کی شراب پئیں، کیونکہ عاشقوں کے لیے روایتی پارسائی کی قید سے نکلنا جائز ہے۔ ان نام نہاد مسلمانوں کے گروہ سے باہر نکل آ اور “اصل مسلمانی” اختیار کر، کیونکہ موجودہ دور کے مسلمانوں نے تو اسلام کی روح کو چھوڑ کر کافرانہ طریقے اور تفرقے اپنا رکھے ہیں۔

خلاصہ

Urdu Khulasa

اس غزل کا خلاصہ یہ ہے کہ علامہ اقبال انسان کو غیر اللہ کی غلامی اور دربارِ سلطانی کی چاکری چھوڑ کر اللہ سے تعلق جوڑنے کی تلقین کرتے ہیں۔ وہ بتاتے ہیں کہ سچا عشق تنہائی اور سوز میں پلتا ہے، نہ کہ ہجوم کی آشنائی میں۔ آخر میں وہ دورِ حاضر کے مسلمانوں کے رویوں پر چوٹ کرتے ہوئے کہتے ہیں کہ رسم و رواج کی مسلمانی چھوڑ کر اس حقیقی اسلام کی طرف آؤ جو رنگ و نسل اور فرقوں کی تقسیم سے پاک ہے۔

Roman Urdu Khulasa

Is ghazal ka khulasa yeh hai ke Allama Iqbal insan ko ghair-Allah ki gulami aur darbar-e-sultani ki chakri chor kar Allah se talluq jorne ki talqeen karte hain. Woh batate hain ke sacha ishq tanhai aur soz mein palta hai. Akhir mein woh Musalmanon ko rasm-o-riwaj ki Musalmani chor kar us haqiqi Islam ki taraf anay ko kehte hain jo firqa-bandi se pak hai.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *