(Zabur-e-Ajam-133) Part 2-72: Ae Lala Ae Charagh Kohistan Wa Bagh Wa Ragh اے لالہ اے چراغِ کہستان و باغ و راغ

اے لالہ اے چراغِ کہستان و باغ و راغ

در من نگر کہ می دہم از زندگی سراغ

ما رنگِ شوخ و بوئے پریشیدہ نیستیم

مائیم آنچہ می رود اندر دل و دماغ

Roman Urdu

Ay lala ay charagh-e-kohistan o bagh o ragh

Dar man nigar keh mi-daham az zindagi suragh

Ma rang-e-shokh o boo-e-parishida nisteem

Ma-aym an-cheh mi-rawad andar dil o dimagh

English Translation

O tulip, O lamp of the mountains, gardens, and meadows! Look at me, for I give you the clue to the secret of life. We are not just a bright color or a scattered scent; we are that very essence which dwells within the heart and the mind.

Urdu Translation

باغ اور سبزہ زار کے پہاڑی سلسلوں میں کھلنے والے اے چراغِ لالہ! تو مجھ میں جھانک کہ میں تجھے زندگی کے حقیقی راز سے آشنا کر دوں۔ ہم محض کوئی شوخ رنگ یا ادھر ادھر بکھری ہوئی خوشبو نہیں ہیں، بلکہ ہم وہ فکر اور وہ روح ہیں جو انسان کے دل و دماغ کے اندر موجود ہے۔ (یعنی انسان کی اصل اس کا مادی جسم نہیں بلکہ اس کی خودی ہے)۔

مستی ز بادہ می رسد و از ایاغ نیست

ہر چند بادہ را نتواں خورد بے ایاغ

داغے بسینہ سوز کہ اندر شبِ وجود

خود را شناختن نتواں جز بایں چراغ

Roman Urdu

Masti zi baada mi-rasad o az ayagh neest

Har chand baada ra natwan khurd be-ayagh

Dagh-ay ba-seena soz keh andar shab-e-wujood

Khud ra shinakhtan natwan juz ba-een charagh

English Translation

Intoxication comes from the wine, not from the cup; though it is true that wine cannot be drunk without a vessel. Burn a scar of love within your chest, for in the dark night of existence, one cannot recognize oneself except by this lamp.

Urdu Translation

مستی تو شراب (عشق) میں ہوتی ہے، پیالے (جسم) میں نہیں۔ اگرچہ یہ سچ ہے کہ پیالے کے بغیر شراب پی نہیں جا سکتی، مگر اصل اہمیت شراب کی ہے۔ اپنے سینے کے اندر عشق کا داغ روشن کر، کیونکہ اس وجود کی اندھیری رات میں اس چراغِ عشق کے بغیر خود کو پہچانا نہیں جا سکتا۔

اے موجِ شعلہ سینہ بیادِ صبا کشائے

شبنم مجو کہ می دہد از سوختن فراغ

Roman Urdu

Ay mauj-e-shula seena ba-yaad-e-saba kashaye

Shabnam majoo keh mi-dahad az sokhtan faragh

English Translation

O wave of flame! Open your chest to the morning breeze; do not seek the dew, for it only extinguishes the burning fire of life.

Urdu Translation

اے شعلہء عشق کی موج! اپنے سینے کو صبح کی لطیف ہوا کے لیے کھول دے۔ اے عشق کے متلاشی! شبنم (آسائشوں) کی آرزو نہ کر، کیونکہ شبنم اس تڑپ اور آگ کو بجھا دیتی ہے جس سے زندگی میں حرارت اور سوز قائم ہے۔

خلاصہ

Urdu Khulasa

اس غزل کا خلاصہ یہ ہے کہ علامہ اقبال انسان کو ظاہری رنگ و بو سے نکل کر اپنے باطن میں غوطہ زن ہونے کی دعوت دیتے ہیں۔ وہ بتاتے ہیں کہ خودی کی پہچان صرف “سوزِ عشق” کے ذریعے ہی ممکن ہے۔ جس طرح چراغ کے بغیر اندھیرے میں کچھ نظر نہیں آتا، اسی طرح دل میں تڑپ اور عشق کے داغ کے بغیر انسان اپنی حقیقت نہیں پا سکتا۔ وہ نصیحت کرتے ہیں کہ زندگی کی اس تڑپ کو بجھنے نہ دیں، کیونکہ یہی وہ آگ ہے جو انسان کو حیاتِ جاویداں عطا کرتی ہے۔

Roman Urdu Khulasa

Is ghazal ka khulasa yeh hai ke Allama Iqbal insan ko zahiri rang-o-bu se nikal kar apne batin mein jhanknay ki dawat dete hain. Woh batate hain ke Khudi ki pehchan sirf “Soz-e-Ishq” se mumkin hai. Dil mein tarrap aur ishq ka dagh hona zaroori hai, kyunke is ke baghair insan apni haqiqat nahi paa sakta. Woh kehte hain ke zindagi ki is tapish ko thanda na hone dain.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *