
(Zabur-e-Ajam-93) Part 2-32: Kushada Ro Zakhush Wa Nakhush Zamana Guzr کشادہ رُو ز خوش و ناخوشِ زمانہ گزر


کشادہ رُو ز خوش و ناخوشِ زمانہ گزر
ز گلشن و قفس و دام و آشیانہ گزر
گرفتیم ایں کہ غریبی و رہ شناس نہ ای
بکوئے دوست باندازِ محرمانہ گزر
Roman Persian
Kushada ro zi khush wa na-khush-e-zamana guzar
Zi gulshan o qafas o daam o ashiyana guzar
Giraftaim een keh gharibi o rah-shinas na-ee
Ba-koy-e-dost ba-andaz-e-mahurmana guzar
English Translation
Pass through the joys and sorrows of time with a smiling face; move past the garden, the cage, the snare, and the nest alike. Even if we accept that you are a stranger and do not know the path, still pass through the street of the Beloved with the air of one who belongs.
Urdu Translation
اس دنیا کی خوشی ہو یا غمی، تو دونوں کو ایک ہی طرح زندہ دلی اور خندہ پیشانی سے برداشت کرتے ہوئے گزر جا۔ تیرے راستے میں باغ آئے یا قفس، جال ہو یا آشیانہ، تو ان سب سے بے نیاز ہو کر مسکراتے ہوئے گزر جا۔ میں جانتا ہوں کہ تو اس دنیا میں اجنبی ہے اور یہاں کے راستوں سے بھی واقف نہیں ہے، اس کے باوجود کوچہء محبوب سے اس طرح گزر جیسے تو وہاں کا پرانا شناسا اور محرمِ راز ہو۔

بہر نفس کہ برآری جہاں دگرگوں کن
دریں رباطِ کہن صورتِ زمانہ گزر
اگر عنانِ تو جبریل و حور می گیرند
کرشمہ بر دلِ شاں ریز و دلبرانہ گزر
Roman Persian
Ba-har nafas keh bar-aree jahan digargoon kun
Dareen ribat-e-kuhan soorat-e-zamana guzar
Agar inan-e-tu Jibreel o hoor mi-geerand
Karishma bar dil-e-shan reez o dilbarana guzar
English Translation
With every breath you draw, transform the world; pass through this ancient inn like the changing times. Even if Gabriel or the houris of paradise take hold of your reins to stop you, cast a charming glance upon their hearts and pass by them with a lover’s indifference.
Urdu Translation
تیری ہر وہ سانس جو سینے سے باہر نکلتی ہے اس سے اس کائنات میں انقلاب برپا کر دے اور اس پرانی سرائے یعنی دنیا سے وقت کی مانند گزر جا کہ ہر لمحہ نیا تغیر نظر آئے۔ اگر تیری منزل کے راستے میں فرشتے یا جنت کی حوریں بھی رکاوٹ بنیں اور تیرے گھوڑے کی باگ پکڑ لیں، تو ان کی طرف توجہ دینے کے بجائے ان پر اپنے ناز و ادا کی ایک جھلک ڈال اور اپنے محبوبانہ انداز میں منزلِ مقصود کی طرف بڑھ جا۔
خلاصہ
Urdu Khulasa:
اس غزل کا خلاصہ یہ ہے کہ علامہ اقبال انسان کو مسلسل جدوجہد اور بلند ہمتی کا درس دیتے ہیں۔ وہ فرماتے ہیں کہ مردِ مومن کو دنیا کی عارضی آسائشوں اور تکلیفوں میں الجھنا نہیں چاہیے بلکہ اسے ہر لمحہ ایک نیا انقلاب لانے کی کوشش کرنی چاہیے۔ یہاں تک کہ اگر جنت کی کشش بھی اسے اس کے اصل مقصد یعنی قربِ الٰہی سے روکنا چاہے، تو اسے وہاں بھی نہیں ٹھہرنا چاہیے بلکہ اپنی منزل کی طرف رواں دواں رہنا چاہیے۔
Roman Urdu
Is ghazal ka khulasa yeh hai keh Allama Iqbal insan ko musalsal jad-o-jahad aur buland-himmati ka dars detay hain. Wo farmatay hain keh mard-e-momin ko dunya ki aarzi aasayishon aur takleefon mein ulajhna nahi chahiye balkeh usay har lamha ek naya inqilab lanay ki koshish karni chahiye. Yahan tak keh agar jannat ki kashish bhi usay uskay asal maqsad yani qurb-e-Ilahi say rokna chahay, to usay wahan bhi nahi theherna chahiye balkeh apni manzil ki taraf rawan dawan rehna chahiye.




