(Javed Nama-13) Taseen-e-Zartasht طاسین زرتشت

از تو مخلوقاتِ من نالاں چو نے

 از تو مارا فرودین مانندِ دے

در جہاں خوار و زبونم کردہ ای 

نقشِ خود رنگیں ز خونم کردہ ای

زندہ حق از جلوۂ سینائے تست 

مرگِ من اندر یدِ بیضائے تست !

Roman Urdu)

Az tu makhlooqat-e-man nalan cho nay

Az tu mara Farwadeen manind-e-Day

Dar jahan khwar o zaboonam karda-ei

Naqsh-e-khud rangeen za khoonam karda-ei

Zinda Haq az jalwa-e-Sinaye tust

Marg-e-man andar Yad-e-Baizaye tust !

English Translation

Because of you, my creatures are wailing like a flute; because of you, our spring (Farwadeen) has turned into the harshest winter (Day). You have disgraced and weakened me in the world; you have painted your own image with my blood. Truth is alive because of the Sinai-like radiance of your soul; my death lies within your “White Hand” (miraculous power).

Urdu

تشریح: اہرمن (شیطان) زرتشت سے مخاطب ہو کر اپنی بے بسی کا رونا رو رہا ہے۔ وہ کہتا ہے کہ اے زرتشت! تمہاری لائی ہوئی سچائی اور نور کی وجہ سے میری پیروکار مخلوق ماتم کر رہی ہے۔ تم نے میری دنیا کا سارا نظام درہم برہم کر دیا ہے، یہاں تک کہ تمہاری وجہ سے میری بہاریں بھی خزاں میں بدل گئی ہیں۔ تم نے حق کو غالب کر کے مجھے دنیا بھر میں ذلیل و رسوا کر دیا ہے اور اپنی کامیابی کی تصویر میرے لہو سے رنگین کی ہے (یعنی مجھے شکست دے کر غلبہ پایا ہے)۔ تمہاری روحانی شخصیت کوہِ طور کی طرح روشن ہے جس نے حق کو دوبارہ زندگی بخشی ہے، اور تمہارا معجزاتی زور میری موت کا باعث بن رہا ہے۔

Roman Urdu

Ahriman (Shaitan) Zartasht se mukhatib ho kar apni be-basi ka rona ro raha hai. Wo kehta hai ke aey Zartasht! Tumhari layi hui sachai aur noor ki wajah se meri peirokar makhlooq matam kar rahi hai. Tum ne meri duniya ka sara nizam darham-barham kar diya hai, yahan tak ke tumhari wajah se meri baharen bhi khazan mein badal gayi hain. Tum ne Haq ko ghalib kar ke mujhe dunya bhar mein zaleel o ruswa kar diya hai aur apni kamyabi ki tasveer mere lahu se rangeen ki hai (yani mujhe shikast de kar ghalba paya hai). Tumhari roohani shakhsiyat Koh-e-Toor ki tarah roshan hai jis ne Haq ko dobara zindagi bakhshi hai, aur tumhara mo’jizati zor meri mout ka bais ban raha hai.

تکیہ بر میثاقِ یزداں ابلہی است بر مرادش راہ رفتن گمراہی است

زہر ہا در بادۂ گلفامِ اوست ارہ و کرم و صلیب انعامِ اوست !

جز دعاہا نوح تدبیری نداشت حرفِ آن بیچارہ تاثیری نداشت !

شہر را بگذار و در غارے نشیں ہم بہ خیلِ نوریاں صحبت گزیں

لیکن از پیغمبری باید گذشت از چنیں ملا گری باید گذشت !

تا نبوت از ولایت کمتر است عشق را پیغمبری دردِ سر است !

خیز و در کاشانۂ وحدت نشیں ترکِ جلوت گوی و در خلوت نشیں

Roman Urdu)

Takya bar meeshaq-e-Yazdan ablahi ast

Bar muradash rah raftan gumrahi ast

Zahr-ha dar baada-e-gulfam-e-ost

Arra o kirm o saleeb inam-e-ost !

Juz duaha Nuh tadbeere nadhasht

Harf-e-aan bechara taseere nadhasht !

Shehr ra bugzar o dar ghaare nasheen

Ham ba khail-e-nooriyan sohbat gazein

Lekin az paighambari bayad guzasht

Az chaneen mullagari bayad guzasht!

Ta nubuwwat az wilayat kamtar ast

Ishq ra paighambari dard-e-sar ast 

Kheiz o dar kashana-e-wahdat nasheen

Tark-e-jalwat goy o dar khalwat nasheen

English Translation

To rely on God’s covenant is foolishness; to walk according to His will is a form of straying. There are many poisons in His rosy wine; saws, worms, and crosses are the rewards He gives (to His prophets)! Noah had no plan other than prayers, yet that poor man’s words had no effect! Leave the city and sit in a cave; enjoy the company of angels (light-beings) instead. But you must give up Prophethood; you must leave this path of public preaching. As long as Prophethood is seen as a lower burden than sainthood, for Love, Prophethood is nothing but a headache! Rise and sit in the house of Unity; abandon thblic life and settle in solitude.

Urdu

تشریح: اہرہمن اب زرتشت کو دھوکہ دینے کے لیے ہمدرد بن کر کہتا ہے کہ خدا کے وعدوں پر بھروسہ کرنا نادانی ہے، کیونکہ خدا کی راہ پر چلنے والے ہمیشہ تکلیف اٹھاتے ہیں۔ وہ مثال دیتا ہے کہ اللہ کی بندگی کا انعام تو آری سے چیرا جانا (حضرت زکریاؑ)، مچھلی کے پیٹ میں رہنا یا صلیب پر چڑھنا ہے۔ وہ طنز کرتا ہے کہ حضرت نوحؑ نے صرف دعائیں مانگیں لیکن ان کی قوم پر کوئی اثر نہ ہوا۔ شیطان مشورہ دیتا ہے کہ تم یہ تبلیغ اور لوگوں کی اصلاح کا کام چھوڑ دو، شہر کی رونقوں سے دور کسی غار میں جا کر بیٹھو اور فرشتوں کی صحبت اختیار کر لو۔ وہ کہتا ہے کہ ‘ولایت’ (گوشہ نشینی) ‘نبوت’ سے بہتر ہے، کیونکہ نبوت میں لوگوں کی کڑوی باتیں سننی پڑتی ہیں جو عشق کے لیے دردِ سر ہیں۔ اس لیے لوگوں کے درمیان رہنے (جلوت) کے بجائے تنہائی (خلوت) میں بیٹھ کر اللہ اللہ کرو اور یہ پیغمبری کا “جھنجھٹ” چھوڑ دو۔

Roman Urdu

Ahriman ab Zartasht ko dhoka dene ke liye hamdard ban kar kehta hai ke Khuda ke waadon par bharosa karna nadani hai, kyunke Khuda ki rah par chalne wale hamesha takleef uthate hain. Wo misal deta hai ke Allah ki bandagi ka inam to aari se cheera jana (Hazrat Zakariya A.S), machhli ke pait mein rehna ya saleeb par charhna hai. Wo tanz karta hai ke Hazrat Nuh (A.S) ne sirf duayen mangin lekin un ki qoum par koi asar na hua. 

Shaitan mashwara deta hai ke tum ye tableegh aur logon ki islah ka kaam chhor do, shehr ki rounaqon se door kisi ghaar mein ja kar baitho aur farishton ki sohbat ikhtiyar kar lo. Wo kehta hai ke ‘Wilayat’ (gosha-nasheeni) ‘Nubuwwat’ se behtar hai, kyunke nubuwwat mein logon ki karwi baatein sunni parti hain jo ishq ke liye dard-e-sar hain. Is liye logon ke darmiyan rehne (jalwat) ke bajaye tanhai (khalwat) mein baith kar Allah Allah karo aur ye paighambari ka “jhanjhat” chhor do.

نور دریائے است ظلمت ساحلش 

ہمچو من سیلی نزاد اندر دلش

اندر دلم موجہائے بے قرار 

سیل را جز غارتِ ساحل چہ کار ؟

نقشِ بیرنگے کہ اورا کس ندید 

جز بخونِ اہرمن نتواں کشید !

خویشتن را وا نمودن زندگی است 

ضربِ خود را آزمودن زندگی است

Roman Urdu)

Noor daryaye ast zulmat sahilash

Hamcho man seilay nazad andar dilash

Andar dilam maujhaye be-qarar

Seil ra juz gharat-e-sahil che kaar ?

Naqsh-e-be-range ke o ra kas nadeed

Juz ba-khoon-e-Ahriman natwan kasheed !

Kheshtan ra wa namoodan zindagi ast

Zarb-e-khud ra aazmoodan zindagi ast

English Translation

Light is like an ocean, and darkness is its shore; no storm like me has ever been born in its heart. Within my heart are restless wave,; and what is the purpose of a flood other than to devastate the shore (of darkness)? That colorless image, which no one has yet seen, cannot be painted except with the blood of Ahriman (Evil). To manifest one’s inner self is true life; to test the power of one’s own strike is the essence of living.

Urdu

زرتشت اہرمن کو جواب دیتے ہوئے کہتے ہیں کہ سچائی اور نور ایک بحرِ بے کنار ہے جبکہ تاریکی (بدی) اس کا ساحل ہے۔ وہ کہتے ہیں کہ میرے سینے میں حق کا ایسا طوفان موجزن ہے جو پہلے کبھی پیدا نہیں ہوا تھا۔ جس طرح سیلاب کا کام ساحل کی رکاوٹوں کو مٹا دینا ہوتا ہے، اسی طرح میرا کام بھی تیرے پیدا کردہ اندھیروں کو ختم کرنا ہے۔ وہ عظیم مقصد یا وہ مثالی دنیا جس کا خواب ابھی شرمندۂ تعبیر نہیں ہوا، اسے تب تک حقیقت کا روپ نہیں دیا جا سکتا جب تک کہ بدی کی قوتوں (اہرمن) کا مکمل خاتمہ نہ کر دیا جائے۔ زندگی نام ہی اپنی چھپی ہوئی صلاحیتوں کو ظاہر کرنے اور اپنی قوت کا امتحان لینے کا ہے، نہ کہ بزدلوں کی طرح غاروں میں چھپ جانے کا۔

Roman Urdu

Zartasht Ahriman ko jawab dete hue kehte hain ke sachai aur noor ek bahr-e-be-kinar hai jabke tareeki (badi) is ka sahil hai. Wo kehte hain ke mere seene mein haq ka aisa toofan moujzan hai jo pehle kabhi paida nahi hua tha. Jis tarah seilab ka kaam sahil ki rakawaton ko mita dena hota hai, isi tarah mera kaam bhi tere paida karda andheron ko khatam karna hai. Wo azeem maqsad ya wo misali dunya jis ka khwab abhi sharminda-e-tabeer nahi hua, use tab tak haqeeqat ka roop nahi diya ja sakta jab tak ke badi ki quwat-on (Ahriman) ka mukammal khatma na kar diya jaye. Zindagi naam hi apni chhupi hui salahiyaton ko zahir karne aur apni quwat ka imtehan lene ka hai, na ke buzdilon ki tarah gharon mein chhup jane ka.

از بلاہا پختہ تر گردد خودی

 تا خدا را پردہ در گردد خودی

مردِ حق بیں جز حقِ خود اندید 

لا الہ می گفت و در خوں می تپید !

عشق را در خوں تپیدن آبروست 

آرہ و چوب و رسن عیدینِ اوست !

در رہِ حق ہر چہ پیش آید نکوست 

مرحبا نامہربانی ہائے دوست !

Roman Urdu (Transliteration)

Az balaha pukhta tar gardad khudi

Ta Khuda ra parda dar gardad khudi

Mard-e-haq-been juz haq-e-khud an-deed

La Ilaha mi guft o dar khoon mi tapeid !

Ishq ra dar khoon tapeidan aabroost

Arra o chob o rasan eidein-e-ost !

Dar rah-e-haq har che pesh aayed nakoost

Marhaba namahrabani haye Dost !

English Translation

Through afflictions and trials, the Self (Khudi) becomes stronger, until it is able to pierce through the veils that hide God. The God-seeing man sees nothing but the Truth; he keeps proclaiming “There is no god but God” even while writhing in his own blood. For Love, to struggle and suffer in blood is its honor; the saw, the cross, and the rope are like celebrations (Eids) for it. Whatever happens on the path of Truth is good; I welcome even the “harshness” of the Beloved (God).

Urdu

تشریح: زرتشت کہتے ہیں کہ مصائب اور آزمائشیں انسان کو کمزور نہیں کرتیں بلکہ اس کی “خودی” کو فولاد کی طرح پختہ کر دیتی ہیں۔ جب خودی مضبوط ہو جاتی ہے تو وہ کائنات کے اسرار سے پردہ اٹھانے کے قابل ہو جاتی ہے۔ سچا مردِ مومن جب توحید کا نعرہ بلند کرتا ہے تو وہ راستے کی تکلیفوں کی پرواہ نہیں کرتا، بلکہ وہ اپنے لہو میں تڑپ کر بھی حق کی گواہی دیتا رہتا ہے۔ عشق کی اصل عزت اور پہچان ہی قربانی دینے میں ہے۔ حق کے راستے میں آنے والی ہر تکلیف، چاہے وہ آری سے کٹنا ہو یا سولی پر چڑھنا، عاشق کے لیے عید کی خوشی کی مانند ہے۔ وہ کہتا ہے کہ محبوبِ حقیقی (اللہ) کی طرف سے ملنے والی ہر سختی بھی مجھے قبول ہے کیونکہ وہ میری آزمائش اور بہتری کے لیے ہے۔

Roman Urdu

Zartasht kehte hain ke masaib aur aazmaish-en insan ko kamzor nahi kartin balkay is ki “Khudi” ko faulad ki tarah pukhta kar deti hain. Jab khudi mazboot ho jati hai to wo kainat ke asrar se parda uthane ke qabil ho jati hai. Sacha mard-e-momin jab touheed ka nara buland karta hai to wo raste ki takleefon ki parwah nahi karta, balkay wo apne lahu mein tarap kar bhi haq ki gawahi deta rehta hai. Ishq ki asl izzat aur pehchan hi qurbani dene mein hai. Haq ke raste mein aane wali har takleef, chahe wo aari se katna ho ya suli par charhna ho, aashiq ke liye Eid ki khushi ki manand hai. Wo kehta hai ke Mahboob-e-Haqeeqi (Allah) ki taraf se milne wali har sakhti bhi mujhe qabool hai kyunke wo meri aazmaish aur behtari ke liye hai.

جلوۂ حق چشمِ من تنہا نخواست

 حسن را بے انجمن دیدن خطاست

چسیت خلوت ؟ درد و سوز و آرزو ست 

انجمن دید است و خلوت جستجو است

خلوت و جلوت کمالِ سوز و ساز 

ہر دو حالات و مقاماتِ نیاز

گفتۂ پیغمبری دردِ سر است 

عشق چوں کامل شود آدم گر است !

راہِ حق با کاروان رفتن خوش است 

ہمچو جاں اندر جہاں رفتن خوش است !

Roman Urdu)

Jalwa-e-Haq chashm-e-man tanha nakhwast

Husn ra be anjuman deedan khatast

Cheist khalwat? dard o soz o aarzoo-st

Anjuman deed ast o khalwat justajoo-st

Khalwat o jalwat kamal-e-soz o saaz

Har do haalat o maqamat-e-niyaz

Gufta-e-paighambari dard-e-sar ast

Ishq chon kamil shawad aadam-gar ast !

Rah-e-Haq ba karwan raftan khush ast

Hamcho jaan andar jahan raftan khush ast !

English Translation

My eye did not desire to witness the Divine Glory alone; it is a mistake to view Beauty without a community. What is solitude? It is pain, passion, and longing; society is the vision, while solitude is the search. Solitude and society together are the perfection of life’s rhythm; both are necessary states and stages of devotion. You said Prophethood is a “headache”; but when Love reaches perfection, it becomes a molder of men! It is better to travel the path of Truth with a caravan; it is sublime to move through the world as a soul moves within a body.

Urdu

تشریح: زرتشت اہرمن کے اس مشورے کو رد کر دیتے ہیں کہ وہ تنہائی اختیار کر لیں۔ وہ کہتے ہیں کہ میں خدا کے نور کو اکیلے دیکھنا پسند نہیں کرتا، بلکہ سچی خوشی یہ ہے کہ پوری انسانیت اس حسن کا مشاہدہ کرے۔ تنہائی (خلوت) کا مقصد صرف یہ ہے کہ انسان اپنے اندر تڑپ اور سچائی کی تلاش پیدا کرے، جبکہ سماج (جلوت) وہ جگہ ہے جہاں اس تلاش کا نتیجہ یا دیدار حاصل ہوتا ہے۔ یہ دونوں حالتیں بندگی کے لیے لازمی ہیں۔ تم نے کہا کہ نبوت ایک بوجھ ہے، لیکن حقیقت یہ ہے کہ جب عشق کامل ہو جاتا ہے تو وہ انسانوں کی تربیت اور کردار سازی (آدم گری) کرنے لگتا ہے۔ حق کا راستہ اکیلے طے کرنے کے بجائے پوری قوم اور کاروان کو ساتھ لے کر چلنے میں ہی اصل کامیابی ہے۔ جس طرح روح پورے جسم میں رواں دواں ہو کر اسے زندگی دیتی ہے، ایک نبی بھی پوری دنیا میں رہ کر اسے روحانی زندگی عطا کرتا ہے۔

Roman Urdu

Zartasht Ahriman ke is mashware ko radd kar dete hain ke wo tanhai ikhtiyar kar lein. Wo kehte hain ke mein Khuda ke noor ko akele dekhna pasand nahi karta, balkay sachi khushi ye hai ke poori insaniyat is husn ka mushahida kare. Tanhai (khalwat) ka maqsad sirf ye hai ke insan apne andar tarap aur sachai ki talash paida kare, jabke samaj (jalwat) wo jagah hai jahan is talash ka natija ya deedar hasil hota hai. Ye dono haalaten bandagi ke liye lazmi hain. Tum ne kaha ke nubuwwat ek bojh hai, lekin haqeeqat ye hai ke jab ishq kamil ho jata hai to wo insanon ki tarbiyat aur kirdar-sazi (aadam-gari) karne lagta hai. Haq ka rasta akele tay karne ke bajaye poori qoum aur karwan ko sath le kar chalne mein hi asl kamyabi hai. Jis tarah rooh poore jism mein rawan-dawan ho kar use zindagi deti hai, ek Nabi bhi poori dunya mein reh kar use roohani zindagi ata karta hai.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *