(Javed Nama-46) Aa-Shakara Mee Shood Rooh-e-Hindustan آشکارا می شود روح ہندوستاں 

آسماں شق گشت و حورے پاک زاد پردہ را از چہرۂ خود بر کشاد

در جبینش نار و نورِ لایزال در دو چشمِ او سرورِ لایزال !

حلّۂ در بر سبک تر از سحاب تار و پودش از رگِ برگِ گلاب !

با چنیں خوبی نصیبش طوق و بند بر لبِ او نالہ ہائے دردمند !

گفت رومی “روحِ ہند است ایں، نگر از فغانش سوزہا اندر جگر !”

Roman Urdu)

Aasman shaq gasht o hooray pak-zaad

Parda ra az chehra-e-khud bar kushaad

Dar jabeen-ash naar o noor-e-la-yazaal

Dar do chashm-e-o suroor-e-la-yazaal !

Hullah-e-dar bar subuk-tar az sahaab

Taar o pood-ash az rag-e-barg-e-gulaab !

Ba chaneen khoobi naseeb-ash touq o band

Bar lab-e-o nala-haye dardmand !

Guft Rumi “Rooh-e-Hind ast een, nigar

Az faghan-ash soz-ha andar jigar !”

English Translation

Suddenly, the sky split open, and a celestial, pure-born Houri (angelic entity) removed the veil from her beautiful face. Upon her forehead shone the eternal fire and the indecaying light of divine majesty, and within her two eyes lay an everlasting, immortal ecstasy! She wore a majestic robe that was lighter and more delicate than a floating cloud; its entire texture and fabric were woven from the fine veins of rose petals! Yet, despite possessing such divine beauty and perfection, her destiny was chained with collars of slavery and bondage; and from her lips flowed deeplyagonisingg laments! Rumi turned to me and said, “Look, this is the very Soul of India! Observe how her painful cries create burning scars of sorrow deep within the liver!”

Urdu

تشریح: علامہ اقبال فلکِ زحل پر رونما ہونے والے ایک نئے منظر کا ذکر کرتے ہوئے کہتے ہیں کہ اچانک ہمارے سامنے زحل کا آسمان شق ہو گیا (یعنی پھٹ گیا) اور اس کے اندر سے ایک نہایت پاکیزہ، معصوم اور خوبصورت حور ظاہر ہوئی جس نے اپنے چہرے سے پردہ ہٹا دیا۔ اس حور کی پیشانی پر اللہ تعالیٰ کی دی ہوئی لافانی عظمت، جلال کی آگ اور چمکتا ہوا نورِ الٰہی نمایاں تھا، اور اس کی دونوں آنکھوں میں ایک ایسا سرور اور نشہ تھا جسے کبھی زوال نہیں آ سکتا۔ اس نے اپنے جسم پر جو لطیف لباس (حلّہ) پہن رکھا تھا، وہ آسمان پر اڑتے ہوئے بادلوں سے بھی زیادہ ہلکا اور ملائم تھا، اور اس لباس کا تانا بانا (کپڑے کا ریشہ) گلاب کی پتیوں کی باریک رگوں سے ملا کر تیار کیا گیا تھا، جو اس خطے کی بے پناہ نزاکت اور زرخیزی کو ظاہر کرتا ہے۔

اقبال کہتے ہیں کہ حیرت کی بات یہ تھی کہ اتنی مادی و روحانی خوبصورتی، دولت اور کمالات کی مالک ہونے کے باوجود اس مظلوم حور کے گلے اور ہاتھوں میں غلامی کے طوق اور لوہے کی زنجیریں بندھی ہوئی تھیں، اور اس کے خوبصورت ہونٹوں سے ہر وقت درد اور تکلیف سے بھرے ہوئے نالے اور آہیں نکل رہی تھیں۔ اسے دیکھ کر میرے رہنما پیر رومی نے مجھ سے فرمایا کہ اے زندہ رود! یہ کوئی عام حور نہیں ہے بلکہ یہ تمہارے وطن ہندوستان کی مظلوم روح ہے۔ اس کے دل سے نکلنے والی اس آہ و فریاد اور رونے کی آواز کو غور سے سنو، اس کی یہ دردناک پکار انسان کے جگر کو پگھلا دینے والے کتنے ہی سوز اور دکھ اپنے اندر چھپائے ہوئے ہے۔ یہ اپنے بیٹوں کی غداری اور غیروں کی غلامی پر نوحہ کناں ہے۔

Roman Urdu 

Allama Iqbal falak-e-Zuhal par ronuma hone wale ek naye manzar ka zikr karte hue kehte hain ke achanak hamare saamne Zuhal ka aasman shaq ho gaya (yani phat gaya) aur us ke andar se ek nihayat pakeeza, masoom aur khoobsoorat hoor zahir hui jis ne apne chehre se parda hata diya. Is hoor ki peshani par Allah Ta’ala ki di hui la-fani azmat, jalal ki aag aur chamakta hua noor-e-Ilahi numayan tha, aur us ki donon aankhon mein ek aisa suroor aur nasha tha jise kabhi zawal nahi aa sakta. Us ne apne jism par jo lateef libas (hullah) pehan rakhah tha, wo aasman par urte hue badalon se bhi zyada halka aur mulaim tha, aur is libas ka taana-baana (kapre ka resha) gulaab ki patiyon ki bareek ragon se mila kar tayyar kiya gaya tha, jo is khitte ki be-panah nazakat aur zar-khezi ko zahir karta hai.

Iqbal kehte hain ke hairat ki baat ye thi ke itni maadi wa roohani khoobsoorat, daulat aur kamalaat ki maalik hone ke bawajood is mazloom hoor ke gale aur hathon mein ghulami ke touq aur lohe ki zanjeerein bandhi hui thein, aur us ke khoobsoorat honton se har waqt dard aur takleef se bhare hue naale aur ahein nikal rahi thein. Use dekh kar mere rehnuma Peer-e-Rumi ne mujh se farmaya ke aey Zinda Rud! Ye koi aam hoor nahi hai balkeh ye tumhare watan Hindustan ki mazloom rooh hai. Is ke dil se nikalne wali is aah-o-faryad aur rone ki aawaz ko ghor se suno, is ki ye dardnaak pukaar insan ke jigar ko pighla dene wale kitne hi soz aur dukh apne andar chhupaye hue hai. Ye apne beton ki ghaddari aur ghairon ki ghulami par noha-kunaan hai.

Share your love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *