(Javed Nama-37) Falak-e-Mushtari فلک مشتری

ہر زماں بخشد مرا دشت و درے من فدائے ایں دلِ دیوانہ مے ! چوں بگیرم منزلے گوید کہ خیز بحر را دانند قفیز ! زانکہ آیاتِ خدا لا انتہاست اے مسافر جادہ را پایاں کجاست ؟ کارِ حکمت دیدن…

ہر زماں بخشد مرا دشت و درے من فدائے ایں دلِ دیوانہ مے ! چوں بگیرم منزلے گوید کہ خیز بحر را دانند قفیز ! زانکہ آیاتِ خدا لا انتہاست اے مسافر جادہ را پایاں کجاست ؟ کارِ حکمت دیدن…

اے زناں ! اے مادراں ! اے خواہران ! زیستن تا کے مثالِ دلبراں ؟ دلبری اندر جہاں مظلومی است دلبری محکومی و محرومی است ! در دو گیسو شانہ گردانیم ما مرد را نخچیرِ خود دانیم ما خود گدازیہائے…

در گذشتم از ہزاراں کوئے و کاخ بر کنارِ شہر میدانِ فراخ ! اندر آں میدان ہجومِ مرد و زن در میاں یک زن قدش چوں نارون چہرہ اش روشن ولے بے نورِ جاں حرفِ او بے سوز و بر…

مرغدین و آں عماراتِ بلند من چہ گویم زاں مقامِ ارجمند ساکنانش در سخن شیریں چو نوش خوب رومی و نرم خوئے و سادہ پوش ! فکرِ شاں بے درد و سوزِ اکتساب راز دانِ کیمیائے آفتاب ! ہر کہ…

پیر مردے ریشِ او مانندِ برف سالہا در علم و حکمت کردہ صرف تیز بیں مانندِ دانایانِ غرب کسوتش چوں پیرِ ترسایانِ غرب طلعتش تابندہ چوں ترکانِ مرد دیر سال و قامتش بالا چو سرو آشنائے رسم و راہِ ہر…

جاوید نامہ: فلکِ مریخ اہلِ مریخ (مریخ کے باشندے) فکری و تاریخی پس منظر: فلکِ زہرہ کا مشاہدہ کرنے کے بعد، پیرِ رومیؒ اور زندہ رود (علامہ اقبال) کائنات کی اگلی وسعت یعنی “فلکِ مریخ” پر قدم رکھتے ہیں۔ علامہ…

نمودار شدنِ درویشِ سودانی (The Appearance of the Sudanese Dervish) اس باب میں علامہ اقبال اور مولانا رومی زہرہ کے سمندر کی تہوں میں لارڈ کچنر اور فرعون کے عبرت ناک انجام کا مشاہدہ کر رہے ہوتے ہیں۔ اسی دوران…

فرو رفتن بدریاے زہرہ و دیدن ارواحِ فرعون و کشنر حکیم الامت علامہ محمد اقبال کی لافانی فکری تصنیف “جاوید نامہ” کا یہ حصہ روحانی سفر کا ایک اہم ترین مقام ہے۔ فلکِ زہرہ (سیارہٴ زہرہ) پر پہنچ کر مرشدِ…

آدم ایں نیلی تتق را بر درید — آسوے گردوں خداے را ندید در دلِ آدم بجز افکار چیست — ہمچو موج ایں سرکشید و آں رمید! جانش از محسوس می گیرد قرار — بوکہ عہدِ رفتہ باز آید پدید…

آن ہواے تندو آن شبگوں سحاب — برق اندر ظلمتش گم کردہ تاب قلزمے اندر ہوا آویختہ — چاک دامان و گہر کم ریختہ! ساحلش ناپید و موجش گرم خیز — گرم خیز و باہو اہاکم ستیز! رومی و من…