
(Payam-e-Mashriq-036) Ishq عشق
فکرم بہ جستجو قدم زد در دیر شد و بحرم زد در طلبِ بسے دویدم دامن چوں گرد باد چیدم Roman Urdu Translation Fikram ba justuju qadam zad Dar dair shud o ba haram zad Dar talab-e-basay doweedam Daman chun…

فکرم بہ جستجو قدم زد در دیر شد و بحرم زد در طلبِ بسے دویدم دامن چوں گرد باد چیدم Roman Urdu Translation Fikram ba justuju qadam zad Dar dair shud o ba haram zad Dar talab-e-basay doweedam Daman chun…

گفتند فرود آے ز اوجِ مہ و پرویز برخود زن و با بحرِ پرآشوب بیامیز با موج در آویز، نقشِ دگر انگیز، تابندہ گہر خیز Roman Urdu Translation Guftand furod-aaye zi auj-e-mah o parweez Bar-khud zan o ba bahr-e-pur-ashoob bi-ameez …

بہ بحر رفتم و گفتم بہ موجِ بیتابے ہمیشہ در طلب استی، مشکلے داری؟ ہزار لولوئے لالاست در گریبانٹ درونِ سینہ چو من گوہرِ دلے داری؟ تپید و از لبِ ساحل رمید و ہیچ نگفت Roman Urdu Translation Ba bahr…

شنیدم کرمکِ شب تاب می گفت نہ آں مورم کہ کس نالد ز نیشم تواں بے منتِ بیگانگاں سوخت نہ پنداری کہ من پروانہ کیشم Roman Urdu Translation Suneedam kirmak-e-shab-tab mi-guft Na aan moor-am ke kas nalad zi neesham Tawan…

ماہی بچہ شوخ بہ شاہیں بچہ گفت این سلسلہء موج کہ بینی ہمہ دریاست دارائے نہنگاں خروشندہ تر از میغ در سینہء او دیدہ و نادیدہ بلاہا ست Roman Urdu Mahi bacha-e-shokh ba shaheen bacha guft In silsila-e-mauj ki beeni…

خوشا روزگارے، خوشا نو بہارے نجومِ پرن رست از مرغزارے زمین از بہاراں چو بالِ تذروے ز فوّارہ الماس بار آبشارے Roman Urdu Khusha rozgare, khusha nau bahare Nujoom-e-parin rast az murghzare Zameen az bahara’n chu baal-e-tazrave Zi fawwara almaas…

جہاں را ز یک آب و گل آفریدم تو ایران و تاتار و زنگ آفریدی من از خاک پولادِ ناب آفریدم تو شمشیر و تیر و تفنگ آفریدی تبر آفریدی نہالِ چمن را قفس ساختی طائرِ نغمہ زن را Roman…

مرا معنیِ تازہ مدعا ست، اگر گفتہ را باز گویم روا ست یکے قطرہ باراں ز ابرے چکید، نجل شد چو پہنائے دریا بدید Roman Urdu Translation Mura ma’ni-e-taza mudda’ast, agar gufta ra baaz goyam rawa-st Yakay qatra-e-baran zi abray…

ناقۂ سیارِ من، آہوئے تاتارِ من درہم و دینارِ من، اندک و بسیارِ من دولتِ بیدارِ من، تیز تر ک گام زن منزلِ ما دور نیست Roman Urdu Translation Naqa-e-sayyar-e-man, aahu-e-Tatar-e-man Dirham-o-dinar-e-man, andak-o-bisyar-e-man Daulat-e-bedar-e-man, teez-tar-ak gaam-zan manzil-e-ma door neest English…

عقابِ دور بیں با مرغِ آبی نگاہم آنچہ می بیند سراب است جوابش داد آں مرغِ حق اندیش تو می بینی و من دانم کہ آب است Roman Urdu Uqab-e-dor-been ba murgh-e-abi Nigaham ancha mi beenad sarab ast Jawabash daad…

یک ذرہ بے مایہ متاع نفس اندوخت شوق اس قدرش سوخت کہ پروانگی آموخت پہنائے شب افروخت Roman Urdu: Yak zarra-e-be-maya mata-e-nafas andookht Shauq een qadar-ash sokht ke parwanagi amookht Pehnaye shab afrookht English: A humble speck of dust gathered…

بو علی اندر غبارِ ناقہ گم دستِ رومی پردہِ محمل گرفت ایں فرو تر رفت و تا گوہر رسید آن بہ گردابے چو خس منزل گرفت Roman Urdu Translation Bu Ali andar ghubar-e-naqa gum Dast-e-Rumi parda-e-mahmil giraft Een faru-tar raft…

آن شعلہ ام کہ صبحِ ازل در کنارِ عشق پیش از نمودِ بلبل و پروانہ می تپید افزوں ترم ز مہر و بہر ذرہ تن زنم گردوں شرر ز خویش ز تابِ من آفرید Roman Urdu Translation Aan shola-am ke…

یخ، جوئے کوہ را ز رہِ کبر و ناز گفت ما را ز مویہ تو شود تلخ روزگار گستاخ می سرائی و بیباک میروی ہر سال شوخ دیدہ و آوارہ تر ز پار Roman Urdu Translation Yakh, joye-koh ra zi…

شنیدم شے در کتب خانہ من بہ پروانہ می گفت کرمِ کتابی بہ اوراقِ سینا نشیمن گرفتم بسی دیدم از نسخہء فاریابی Roman Urdu Shunidam shabe dar kutub khana-e-man Ba parwana mi guft kirm-e-kitabi Ba awraq-e-Sina nasheman giraftam Basi deedam…

تو دانی کہ بازاں زیک جوہراند دلِ شیر دارند و مشتِ پراند نکو شیوہ و پختہ تدبیر باش جسور و غیور و کلاں گیر باش Roman Urdu Tu daani keh bazan za yak jauhar-and Dil-e-sher darand o musht-e-par-and Naku shewa…

ز روئے بحر و سرِ کوہسار می آیم ولیک می نہ شناسم کہ از کجا خیزم دہم بہ غمزده طائر پیامِ فصلِ بہار تہ نشیمن او سیمِ یاسمن ریزم Roman Urdu Za roye bahr o sar-e-kohsar mi ayem Walaik mi…

ہستیِ ما نظامِ ما، مستیِ ما خرامِ ما گردشِ بے مقامِ ما، زندگیِ دوامِ ما دورِ فلک بکامِ ما، می نگریم و می رویم Hasti-e-ma nizam-e-ma, masti-e-ma kharam-e-ma Gardish-e-be-maqam-e-ma, zindagi-e-dawam-e-ma Daur-e-falak ba-kaam-e-ma, mi nagreem-o-mi raveem Our existence is defined by…

نگاہم راز دارِ ہفت و چار است، گرفتارِ کمندم روزگار است جہاں بینم نہ ایں سو باز کردند، مرا با آنسوئے گردوں چہ کار است Nigaham raaz-dar-e-haft-o-char ast, giriftar-e-kamandam rozgar ast Jahan-beenam na een su baaz kardand, mura ba an-suye…

بشے زار نالید ابرِ بہار کہ ایں زندگی گریہء پیہم است درخشید برقِ سبک سیر و گفت خطا کردہء، خندہء یکدم است Roman Urdu Bashe zaar naleed abr-e-bahar Keh een zindagi girya-e-paiham ast Darakhsheed barq-e-subuk-sair o guft Khata karda-e, khanda-e-yakdam…

شنیدم کوکبے با کوکبے گفت سفر اندر سرشتِ ما نہادند دریں بحریم و پیدا ساحلے نیست ولے ایں کارواں را منزلے نیست Roman Urdu Shunidam kokabay ba kokabay guft Safar andar sarisht-e-ma nahadand Dareen bahreem o paida sahil-e-neest Walay een…

گمان مبر کہ بپایاں رسید کارِ مغاں ہزار بادہء ناخوردہ در رگِ تاک است Roman Urdu Guman mabar keh ba-payan raseed kaar-e-mughan Hazar baada-e-nakhurda dar rag-e-taak ast English Translation Do not imagine that the work of the wine-makers has come…

خیز کہ در کوہ و دشت، خیمہ زد ابرِ بہار مستِ ترنم ہزار، بر طرفِ جوئبار طوطی و دراج و سار، کشتِ گل و لالہ زار چشمِ تماشا بیار خیز کہ در کوہ و دشت، خیمہ زد ابرِ بہار Roman…

خورشید بہ دامانم، انجم بہ گریبانم در من نگری ہیچم، در خود نگری جانم در شہر و بیابانم، در کاخ و شبستانم من دردم و درمانم، من عیشِ فراوانم Roman Urdu Khurshid ba-daman-am, anjum ba-gareeban-am Dar man nagari heech-am, dar…

حورے بکنجِ گلشنِ جنت تپید و گفت مارا کے ز آنسوئے گردوں خبر نداد ناید بفہمِ من سحر و شام و روز و شب عقلم ربود ایں کہ بگویند مرد و زاد Roman Urdu Hoore ba-kunj-e-gulshan-e-jannat tapeed wa guft Ma-ra…

نعره زد عشق کہ خونیں جگرے پیدا شد حسن لرزید کہ صاحب نظری پیدا شد فطرت آشفت کہ از خاک جہانِ مجبور خود گرے، خود شکنے، خود نگرے پیدا شد Roman Urdu Naara zad Ishq keh khoonin-jigare paida shud Husn…

نتواں زچشمِ شوق رمید اے ہلالِ عید از صد نگہ براہِ تو دامے نہادہ اند برخود نظر کشا و تہی دامنی مرنج در سینۂ تو ماہِ تمامے نہادہ اند Roman Urdu Natwan zi chashm-e-shauq rameed ay hilal-e-Eid Az sad nigah…

دعا – اے کہ از خمخانہ فطرت بجامم ریختی اے کہ از خمخانۂ فطرت بجامم ریختی ز آتشِ صہبائے من بگداز مینائے مرا عشق را سرمایہ ساز از گرمیِ فریادِ من شعلۂ بیباک گرداں خاکِ سینائے مرا Roman Urdu Ay…

گل نخستین – ہنوز ہم نفسے در چمن نمی بینم ہنوز ہم نفسے در چمن نمی بینم بہار می رسد و من گلِ نخستینم بہ لبِ آبجو نگرم، خویش را نظارہ کنم بایں بہانہ مگر روے دیگرے بینم Roman Urdu…

(اس حصے میں 51 مختلف نظمیں ہیں۔ ان میں کوئی ترتیب یا منطقی ربط نہیں ہے۔ ایسا معلوم ہوتا ہے کہ جس وقت جو خیال بھی دل میں آیا اسے نظم کا روپ دے دیا۔ لیکن ان سب نظموں میں…

نیاز اندر نہادِ ہست و بود است، شہیدِ نازِ او بزمِ وجود است نمی بینی کہ از مہرِ فلک تاب، سیمائے سحر داغِ سجود است Roman Urdu Translation Niyaz andar nihad-e-hast o bood ast, shaheed-e-naaz-e-oo bazm-e-wujood ast Nami beeni ke…

Urdu لالہ طور (لالہ اقبال کے کلام میں ایک علامت (Symbol) ہے۔ یعنی مظہرِ عشق ہے۔ اور طور وہ مقام ہے جہاں حضرت موسیٰ علیہ السلام نے حسنِ مطلق کی تجلی دیکھی تھی۔۔۔۔۔۔ وادیِ طور کے لالہ کا پھول۔۔۔۔۔۔ لالہ…

اے امیرِ کامگار اے شہریار، نوجواں و مثلِ پیراں پختہ کار چشمِ تو از پردگی ہا محرم است، دل میاںِ سینہ ات جامِ جم است عزمِ تو پایندہ چوں کہسارِ تو، حزمِ تو آساں کند دشوارِ تو ہمتِ تو چوں…

Urdu اقبال نے اپنی تمام تصانیف میں صرف دو کتابوں پر دیباچہ لکھا: ایک “اسرارِ خودی” اور دوسری یہی “پیام مشرق” جو زیرِ نظر ہے۔ اس کی وجہ یہ ہے کہ یہی دو کتابیں اُن کی نظر میں اس لائق…

پیام مشرق کی تصنیف کا محرک جرمن حکیم حیات گوئے کا مغربی دیوان“ ہے جس کی نسبت جرمنی کا اسرائیکی شاعر ہاتنالکھتا ہے۔یہ ایک گلدستہ عقیدت ہے جو مغرب نے مشرق کو بھیجا ہے… اس دیوان سے اس امر کی…

تمہید پیامِ مشرق کی تصنیف (23-1922ء) کا سلسلہ 1918ء سے شروع ہو کر 1923ء میں ختم ہوا۔ یہ وہ زمانہ ہے جب امیر امان اللہ خان سابق حکمرانِ افغانستان ہندی مسلمانوں کی توجہ کا مرکز بنے ہوئے تھے۔ امیر موصوف…